Hội nghị HĐND toàn quốc: Đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động

Hội nghị diễn ra sáng 28/5 nhằm đánh giá kết quả hoạt động của HĐND nhiệm kỳ 2021 - 2026 và những tháng đầu nhiệm kỳ 2026 - 2031; thống nhất nhận thức, phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Các đại biểu dự hội nghị tại điểm cầu tỉnh Bắc Ninh.

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp tại Thủ đô Hà Nội và kết nối trực tuyến với điểm cầu 33 tỉnh, thành phố. Đồng chủ trì hội nghị có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch Quốc hội; Trần Cẩm Tú, Thường trực Ban Bí thư; Đỗ Văn Chiến, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội và đồng chí Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ; Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội.

Tham dự hội nghị tại điểm cầu chính có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội; lãnh đạo Văn phòng Quốc hội; đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội; đại diện Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và một số bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo HĐND các tỉnh, thành phố.

Tại điểm cầu Bắc Ninh, đồng chí Lâm Thị Hương Thành, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh chủ trì.

Tại hội nghị, đồng chí Nguyễn Hữu Đông, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, Phó Trưởng ban Tổ chức Trung ương trình bày Báo cáo tóm tắt kết quả hoạt động của HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2021 - 2026; tình hình tổ chức và hoạt động những tháng đầu nhiệm kỳ 2026 - 2031; phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026 – 2031.

Đồng chí Lâm Thị Hương Thành chủ trì hội nghị tại điểm cầu Bắc Ninh.

Theo đó, nhiệm kỳ 2021 - 2026 là một nhiệm kỳ đặc biệt với khối lượng công việc tăng gấp nhiều lần, phát sinh nhiều vấn đề hệ trọng, chưa từng có tiền lệ. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo sát sao của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và cấp ủy địa phương, HĐND các cấp nhanh chóng kiện toàn tổ chức, không ngừng cải tiến phương thức hoạt động.

Hoạt động của HĐND các cấp ngày càng dân chủ, thực chất, thể hiện rõ vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương. Nổi bật là công tác tổ chức các kỳ họp có nhiều đổi mới, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin. HĐND cấp tỉnh đã tổ chức 1.950 kỳ họp, ban hành hơn 30.800 nghị quyết.

Hoạt động giám sát, chất vấn tiếp tục đổi mới theo hướng thực chất, hiệu quả. HĐND cấp tỉnh tổ chức 1.253 phiên chất vấn tại các kỳ họp, nội dung tập trung vào giải ngân đầu tư công, quản lý đất đai, y tế cơ sở và an sinh xã hội... Thành lập 4.072 đoàn giám sát, ghi nhận hơn 36.000 ý kiến, kiến nghị; các cơ quan có thẩm quyền đã giải quyết hơn 31.000 kiến nghị (đạt trên 86%).

Hoạt động tiếp xúc cử tri được quan tâm, Thường trực HĐND các địa phương tổ chức 18.256 cuộc tiếp xúc cử tri, ghi nhận 329.321 ý kiến, kiến nghị của cử tri; tỷ lệ giải quyết kiến nghị của cử tri đạt hơn 89%.

Công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại tố cáo được thực hiện nền nếp. Thường trực, các Ban và Tổ đại biểu HĐND các tỉnh, thành phố tiếp 67.137 lượt đoàn/người, tỷ lệ đơn, thư đã được giải quyết đạt 95%.

Tuy nhiên, hoạt động HĐND các tỉnh, thành phố còn một số tồn tại, hạn chế: Chất lượng chuẩn bị một số báo cáo, tờ trình của UBND có lúc còn chậm và sơ sài; công tác giám sát triển khai nghị quyết ở một số nơi chưa thường xuyên; năng lực, kinh nghiệm chuyên sâu của một số đại biểu và cán bộ giúp việc kiêm nhiệm, cán bộ điều động mới ở cơ sở còn hạn chế; cơ sở vật chất, trang thiết bị số hóa của hệ thống chính quyền hai cấp cấp xã tại một số địa bàn khó khăn chưa đáp ứng kịp yêu cầu chuyển đổi.

Đồng chí Trần Thanh Mẫn phát biểu kết luận hội nghị.

Bước sang nhiệm kỳ 2026 - 2031, là giai đoạn đầu tiên thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp trên phạm vi toàn quốc. Mục tiêu đặt ra là tiếp tục nâng cao hơn nữa hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp sau sáp nhập; đẩy mạnh tính chủ động, chuyên nghiệp trong xây dựng nghị quyết, hoạt động giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, phát triển kinh tế bền vững. Để đạt mục tiêu này, các giải pháp trọng tâm bao gồm:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với HĐND. Chú trọng xây dựng và ban hành Đề án đổi mới nâng cao năng lực hoạt động sát thực tiễn; làm tốt công tác quy hoạch, đào tạo đội ngũ đại biểu chuyên trách. Thực hiện nghiêm túc Hướng dẫn số 36-CT/TW ngày 09/9/2025 của Ban Tổ chức Trung ương về công tác nhân sự trong đó: đồng chí Bí thư (hoặc Phó Bí thư) cấp ủy đồng thời là Chủ tịch HĐND các cấp; Phó Chủ tịch HĐND cấp tỉnh có 01 đồng chí tham gia Ban Thường vụ tỉnh/thành ủy; Phó Chủ tịch HĐND cấp xã tham gia Ban Thường vụ Đảng ủy xã.

Hai là, khẩn trương hoàn thiện hành lang pháp lý, tháo gỡ vướng mắc trong các văn bản hướng dẫn hoạt động. Tiếp tục thực hiện đồng bộ các Luật về tổ chức chính quyền địa phương, Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND, Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Rà soát, sửa đổi quy định về lấy phiếu tín nhiệm, cơ chế phân cấp, phân quyền và các chính sách, phụ cấp bảo đảm điều kiện hoạt động tối ưu cho đại biểu.

Ba là, tăng cường công tác hướng dẫn, giám sát, bảo đảm các điều kiện hoạt động của HĐND. Duy trì thường niên Hội nghị tổng kết công tác HĐND toàn quốc; phân công thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự kỳ họp HĐND cấp tỉnh. Định kỳ tổ chức các đoàn giám sát chuyên đề và tập huấn kỹ năng chuyên sâu cho đại biểu, nhất là các đại biểu trúng cử lần đầu.

Bốn là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động của cơ quan dân cử. Quyết liệt thực hiện “kỳ họp không giấy”, số hóa tài liệu qua mã QR liên thông từ Quốc hội đến địa phương. Mở rộng kênh đối thoại trực tuyến với cử tri; xây dựng phần mềm dùng chung để quản lý, giám sát chặt chẽ và công khai tiến độ giải quyết kiến nghị của UBND cùng cấp.

Cũng tại hội nghị, đại diện Thường trực HĐND một số địa phương phát biểu tham luận, chia sẻ nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo và bài học kinh nghiệm quý báu rút ra từ thực tiễn hoạt động dân cử nhiệm kỳ qua.

Các ý kiến tập trung phân tích sâu vào các giải pháp đột phá như: Đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số và công nghệ thông tin nhằm đổi mới phương thức, nâng cao tính chuyên nghiệp trong các hoạt động của HĐND; phát huy vai trò quyết định của cơ quan dân cử trong việc ban hành cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương đạt mức tăng trưởng cao và bền vững.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng chia sẻ kinh nghiệm về công tác kiểm soát quyền lực nhà nước đối với bộ máy chính quyền địa phương theo mô hình tổ chức mới; đồng thời đề xuất các giải pháp căn cơ nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của UBND cùng cấp cũng như văn bản của HĐND cấp cơ sở…

Toàn cảnh hội nghị tại điểm cầu Trung ương.

Phát biểu kết luận hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn biểu dương, ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực, tinh thần đổi mới, trách nhiệm cùng những kết quả nổi bật HĐND các tỉnh, thành phố đạt được trong nhiệm kỳ 2021-2026 và những tháng đầu nhiệm kỳ 2026-2031.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, HĐND các cấp cần tiếp tục phát huy vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, không ngừng đổi mới tư duy, phương thức hoạt động, nâng cao tinh thần trách nhiệm, hành động quyết liệt, sáng tạo để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Đề nghị HĐND các cấp tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tổ chức và hoạt động của HĐND; quán triệt sâu sắc các chủ trương, nghị quyết của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đổi mới tổ chức chính quyền địa phương, phát huy dân chủ và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Hoạt động của HĐND phải thực sự hướng tới phục vụ Nhân dân, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả.

Tiếp tục nâng cao chất lượng quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương theo tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm". Mỗi nghị quyết phải thực sự xuất phát từ thực tiễn, "đúng, trúng, kịp thời", có tính khả thi cao, có tầm nhìn dài hạn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực phát triển mới.

Đồng thời, HĐND cần tập trung giám sát thực chất, hiệu quả các lĩnh vực cử tri quan tâm như đất đai, môi trường, đầu tư công, cải cách hành chính; nâng cao chất lượng tiếp xúc cử tri, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, không để phát sinh điểm nóng kéo dài. Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của HĐND; xây dựng nền quản trị địa phương hiện đại, minh bạch, hiệu quả.

Cùng với đó, tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ đại biểu và cán bộ tham mưu giúp việc của HĐND các cấp. Chủ tịch Quốc hội khẳng định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ tiếp tục đồng hành, tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ các địa phương hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND trong thời gian tới.