Hội nghị Trung ương 2: Những định hướng lớn mở đường cho phát triển - Bài 2: Nỗ lực thực hiện tăng trưởng 'hai con số', bền vững, thực chất

“Bốn nguyên tắc” để tăng trưởng thực chất, bền vững

Thực hiện mục tiêu tăng trưởng “hai con số” trong giai đoạn mới, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu các ban, bộ, ngành, địa phương, người dân, doanh nghiệp quán triệt sâu sắc “bốn nguyên tắc” cốt lõi, đó là: Tăng trưởng thực chất; kiên định nguyên tắc ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn; tận dụng hiệu quả mọi nguồn lực sẵn có, tập trung ưu tiên cho các dự án trọng điểm và thúc đẩy hợp tác công-tư; tăng trưởng kinh tế cao phải bảo đảm phục vụ lợi ích, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và công bằng xã hội.

Đại biểu dự khai mạc Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Ảnh: TTXVN

Đây có thể nói là những nguyên tắc căn cốt, định hướng cho toàn bộ quá trình phát triển trong giai đoạn mới. Nó có ý nghĩa như là kim chỉ nam về tư duy, là cơ sở để định ra các quy tắc, cơ chế, chính sách cụ thể trong điều hành kinh tế đất nước.

Theo TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, “bốn nguyên tắc” cốt lõi mà người đứng đầu Đảng nêu không chỉ là yêu cầu chính trị, mà là một đòi hỏi có cơ sở kinh tế học và thực tiễn phát triển.

Nguyên tắc tăng trưởng thực chất, Tổng Bí thư nhấn mạnh không đánh đổi chất lượng, tính bền vững lấy tốc độ tăng trưởng đơn thuần. Bảo đảm tăng trưởng hôm nay không làm tổn hại đến nền tảng phát triển của ngày mai, không làm suy giảm nguồn lực đối với thế hệ tương lai của đất nước. Về mặt kinh tế, đây là vấn đề then chốt. Tăng trưởng dựa vào năng suất, công nghệ, năng lực cạnh tranh bảo đảm cho nền kinh tế phát triển bền vững, phát triển về chất chứ không phải tăng trưởng về lượng đơn thuần.

Nguyên tắc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn là điều kiện tiên quyết để duy trì tăng trưởng cao trong thời gian dài, củng cố thành quả, niềm tin với thị trường, người dân và doanh nghiệp.

Nguyên tắc sử dụng nguồn lực hiệu quả đặt ra yêu cầu là việc sử dụng nguồn lực phải gắn với nguyên tắc khoa học, hạch toán kinh tế xã hội rõ ràng, bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn, khắc phục tình trạng dàn trải, kém hiệu quả, lãng phí. Thực chất của nguyên tắc này là đòi hỏi phải lựa chọn đúng dự án, đúng ưu tiên, đúng thời điểm và có cơ chế bảo đảm chế độ trách nhiệm.

Nguyên tắc tăng trưởng hướng tới phục vụ người dân và bảo đảm công bằng xã hội. Nguyên tắc này bảo đảm mục tiêu, đích đến của tăng trưởng thực chất, là yếu tố cơ bản, nền tảng vững chắc cho đồng thuận xã hội và phát triển bền vững. Nó đặt ra yêu cầu, cùng với tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với công bằng xã hội, thể hiện ngay từ đầu, trong cách thiết kế chính sách và phân bổ nguồn lực.

“Bốn nguyên tắc” cốt lõi nêu trên là những định hướng lớn, xuyên suốt, toàn diện trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng “hai con số”, bền vững, thực chất.

Những động lực then chốt cho tăng trưởng “hai con số”

Mục tiêu tăng trưởng “hai con số” trong thời gian dài là đòi hỏi rất cao trong tiến trình hướng tới cột mốc năm 2045: Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Quá trình đó, chúng ta sẽ phải đối mặt với nhiều nguy cơ, khó khăn, thách thức; trong đó có nguy cơ tụt hậu, nhất là về công nghệ và rơi vào bẫy thu nhập trung bình. Theo thống kê, trên thế giới chỉ có 34 trong số 142 nền kinh tế vượt qua bẫy thu nhập trung bình để trở thành nước thu nhập cao. Già hóa dân số nhanh và biến đổi khí hậu cũng có thể làm giảm đáng kể tăng trưởng mỗi năm. Vì lẽ đó, chúng ta phải nỗ lực lớn, quyết liệt để đạt mục tiêu tăng trưởng 10% trở lên ngay từ giai đoạn 2026-2030, nhằm “tích lũy” và tạo đà cho giai đoạn sau khi những khó khăn, thách thức, nguy cơ và biến động tình hình thế giới ngày càng tác động mạnh mẽ tới nền kinh tế nước ta.

Trên cơ sở "bốn nguyên tắc" cốt lõi, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu việc triển khai mục tiêu tăng trưởng "hai con số" phải được tiến hành một cách nhất quán, đồng bộ và kiên định, với sự chỉ đạo tập trung cao của Trung ương, sự phối hợp chặt chẽ giữa các ban, bộ, ngành, địa phương và toàn bộ hệ thống chính trị. Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Để tạo "động lực của động lực" cho phát triển, Trung ương cần sớm xây dựng Nghị quyết về mô hình phát triển đất nước trong giai đoạn mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để Hội nghị Trung ương 3- khóa XIV xem xét, quyết định”.

Theo nhiều chuyên gia, trong tổng thể các giải pháp thì phải coi đột phá về cải cách thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa hiện đại, đồng bộ, hội nhập sâu rộng và hiệu lực thực thi cao là nguồn lực, động lực, lợi thế cạnh tranh trong thúc đẩy tăng trưởng.

Đồng thời, phải tạo ra động lực cốt lõi từ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo để tạo ra sức sản xuất mới, phương thức, mô hình sản xuất, kinh doanh mới. Tăng cường khai thác động lực tăng trưởng từ tiêu dùng trong nước, làm mới các động lực tăng trưởng từ xuất khẩu dựa vào cải thiện, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng từ xuất khẩu...

Trao đổi với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, TS Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng, động lực quan trọng để tăng trưởng cao, bền vững, thực chất là phải bảo đảm lợi ích hài hòa và công bằng của các bên liên quan trong quá trình phát triển. “Tổng sản phẩm trong nước (GDP) là chỉ số quan trọng, nhưng không phải mục tiêu cuối cùng. Một nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh nhưng nếu người dân không cảm nhận được sự cải thiện trong đời sống, nếu khoảng cách phát triển nới rộng, thì tăng trưởng đó khó bền”, TS Nguyễn Sĩ Dũng chia sẻ.

Mục tiêu tăng trưởng “hai con số”, bền vững, thực chất là đòi hỏi khách quan của thực tiễn, đồng thời thể hiện khát vọng vươn lên của cả dân tộc. Để thực hiện mục tiêu đó, cần sự chung sức, đồng lòng, nỗ lực vượt bậc của cả hệ thống chính trị, của toàn dân và phải được nhanh chóng cụ thể hóa bằng các cơ chế, chính sách, đột phá, tạo động lực phát triển mới. Đúng như chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm: “Điều đặc biệt quan trọng là chúng ta phải bàn và tìm ra phương cách để tăng trưởng GDP trên 10% trong cả nhiệm kỳ 2026-2031 và những năm tiếp theo. Nhiệm vụ phát triển đất nước là nhiệm vụ bao trùm, xuyên suốt. Xác định đúng mô hình phát triển và tạo tốc độ tăng trưởng kinh tế là vấn đề rất trọng tâm, cốt lõi. Vấn đề cấp bách hiện nay là chống khủng hoảng kinh tế và chống chiến tranh xung đột. Ngăn chặn được hai đe dọa đó là tiền đề để chúng ta thành công trong nhiệm vụ phát triển đất nước hôm nay và trong tương lai”.