Hồi sinh ký ức từ di ảnh các Anh hùng liệt sĩ

Gia đình các liệt sĩ xúc động nhận ảnh phục dựng người thân trong chương trình "Tri ân người giữ lửa".

Những ký ức trở về từ bức ảnh cũ

Sáng 23/7, trong không gian trang nghiêm của Hội trường Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh, nhiều người ôm di ảnh người thân vừa được phục dựng với gương mặt đầy xúc động. Có người nghẹn ngào lau nước mắt, có người run run vuốt nhẹ từng đường nét trên gương mặt người cha, người chồng, người anh đã hy sinh cách đây hơn nửa thế kỷ.

Bà Văn Thị Bạch Tuyết, Phó Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh trao di ảnh liệt sĩ đã phục dựng cho các gia đình.

Đó là khoảnh khắc xúc động tại lễ trao tặng đợt 1 di ảnh liệt sĩ được phục dựng do Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh phối hợp với Công an TP Hồ Chí Minh và nhóm phục dựng ảnh thiện nguyện TeamLee tổ chức nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026).

Hoạt động nằm trong Chiến dịch cao điểm 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Trong đợt đầu tiên này, 54 di ảnh được trao tận tay thân nhân các gia đình liệt sĩ trên địa bàn thành phố.

Theo ban tổ chức, đến nay, chương trình đã tiếp nhận gần 500 ảnh liệt sĩ do thân nhân cung cấp. Trong đó, khoảng 150 bức ảnh đã được phục dựng, in và đóng khung. Những bức ảnh vốn đã phai màu theo năm tháng, nhiều tấm chỉ còn lại vài nét mờ, nay được tái hiện rõ nét, trở thành món quà vô giá đối với các gia đình.

Xúc động cầm trên tay di ảnh người anh trai là liệt sĩ Trần Doãn Linh vừa được phục dựng, ông Trần Doãn Bách (sinh năm 1959, phường Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh) không giấu được niềm xúc động. Ông cho biết, bức ảnh được phục dựng rất chân thực, như giúp gia đình được gặp lại người thân sau hơn nửa thế kỷ xa cách.

Ông Trần Doãn Bách không giấu được niềm xúc động khi xem ảnh anh trai được phục dựng từ bức ảnh cũ đã nhòe, chỉ còn vài đường nét mờ nhạt.

Ông Bách kể, gia đình có truyền thống cách mạng. Cha ông tham gia cách mạng từ thời tiền khởi nghĩa, còn anh trai nhập ngũ năm 1969, chiến đấu trong Đoàn Đặc công 429. Năm 1971, trong trận đánh vào căn cứ Trảng Lớn (Tây Ninh), đơn vị bị lộ, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh, trong đó có anh trai ông. Do chiến sự ác liệt, đồng đội không thể đưa thi hài các liệt sĩ ra ngoài và đến nay gia đình vẫn chưa tìm được hài cốt.

"Hơn 50 năm qua, gia đình chưa bao giờ từ bỏ hy vọng. Chúng tôi đã nhiều lần đi tìm nhưng vẫn chưa có manh mối. Chỉ mong một ngày nào đó có thêm thông tin từ đồng đội hoặc nhân chứng để đưa anh về với gia đình", ông Bách nghẹn ngào.

Theo ông Bách, trong gia đình có bốn anh chị em thì người anh cả hy sinh trong kháng chiến, một người anh khác cũng từng tham gia quân đội, còn bản thân ông là cựu quân nhân, từng công tác trong lực lượng không quân và làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia từ năm 1981 đến năm 1989.

"Được nhận lại di ảnh của anh hôm nay là niềm an ủi rất lớn đối với gia đình. Dù vẫn chưa tìm thấy hài cốt, nhưng bức ảnh như giúp chúng tôi có thêm một hình bóng để tưởng nhớ và gìn giữ cho các thế hệ con cháu sau này", ông Bách chia sẻ.

Cũng mang niềm xúc động ấy, bà Đỗ Thị Ân (83 tuổi, phường Đông Hưng Thuận, TP Hồ Chí Minh) ôm chặt di ảnh liệt sĩ Lương Đình Canh trong vòng tay. Sau gần 60 năm, bà mới được nhìn lại rõ nét gương mặt người chồng đã hy sinh nơi chiến trường.

Bà Đỗ Thị Ân ôm chặt di ảnh liệt sĩ Lương Đình Canh trong vòng tay.

"Suốt nhiều năm qua, tôi luôn mang trong lòng nỗi nhớ và sự mong mỏi khó có thể diễn tả thành lời. Được nhìn lại hình ảnh của ông ấy hôm nay là niềm an ủi rất lớn. Hồi trẻ, ông ấy đẹp trai lắm, đúng như trong bức ảnh này", bà Ân nghẹn ngào.

Cầm bức di ảnh trên tay, bà chậm rãi kể về những lá thư người chồng gửi từ chiến trường. Trong lá thư cuối cùng gửi từ khu vực sông Nhật Lệ, ông dặn nếu sinh con trai sẽ đặt tên Lương Đình Chiến để mong chiến tranh sớm kết thúc; nếu là con gái sẽ đặt tên Lương Thị Cẩm Thơ, bởi ông rất yêu thơ. Đến đây, bà Ân nghẹn lời: "Nhưng rồi chúng tôi đâu có con…".

Theo bà Ân, trong suốt thời gian chiến đấu, liệt sĩ Lương Đình Canh thường xuyên gửi thư về động viên vợ. Tuy nhiên, do đơn vị liên tục thay đổi nơi đóng quân nên bà không thể gửi thư hồi âm. Ít lâu sau lá thư cuối cùng, gia đình nhận giấy báo tin ông đã hy sinh.

Hành trình thiện nguyện gìn giữ ký ức

Để có những khoảnh khắc đoàn viên đặc biệt ấy là sự lặng lẽ cống hiến của nhóm thiện nguyện TeamLee.

Đại diện nhóm, anh Phạm Văn Tuấn cho biết TeamLee hiện có 17 thành viên đến từ nhiều tỉnh, thành phố, mỗi người làm một công việc khác nhau nhưng đều chung mong muốn tri ân các Anh hùng liệt sĩ thông qua việc phục dựng di ảnh.

Anh Phạm Văn Tuấn, đại diện nhóm thiện nguyện TeamLee.

"Tất cả thành viên tham gia đều bằng tấm lòng biết ơn và mong muốn lưu giữ hình ảnh chân thực nhất của các Anh hùng liệt sĩ để trao lại cho thân nhân. Đây là hoạt động hoàn toàn thiện nguyện, từ khâu phục dựng, in ấn đến trao tặng di ảnh đều miễn phí. Kinh phí do các thành viên tự đóng góp", anh Tuấn chia sẻ.

Theo anh Tuấn, niềm vui lớn nhất của nhóm là khi những bức ảnh hoàn thành và được thân nhân đón nhận. Tuy nhiên, cũng có không ít trường hợp phải chỉnh sửa nhiều lần vì gia đình cho rằng hình ảnh chưa thật sự giống người thân.

"Chúng tôi tiếp tục trao đổi, thu thập thêm tư liệu để chỉnh sửa, hoàn thiện nhằm mang đến bức chân dung chân thực nhất", anh Tuấn cho biết.

TeamLee bắt đầu phục dựng di ảnh liệt sĩ từ năm 2021 theo sáng kiến của anh Lê Phúc Thắng. Từ một vài bức ảnh cũ do thân nhân gửi đến, hoạt động dần lan tỏa đến nhiều địa phương trên cả nước.

Các bức ảnh liệt sĩ sau khi phục dựng xong được cẩn thận bọc lại bằng cờ Tổ quốc.

"Những ngày đầu, mỗi bức ảnh phải mất vài ngày mới hoàn thành. Hiện nay, với sự hỗ trợ của công nghệ, thời gian phục dựng chỉ còn khoảng 1-2 ngày. Sau gần 5 năm, nhóm đã phục dựng khoảng 1.000 di ảnh liệt sĩ tại nhiều tỉnh, thành. Riêng tại TP Hồ Chí Minh, nhóm đã hoàn thành hơn 100 bức ảnh. Trước đó, nhóm cũng đã phục dựng hàng trăm di ảnh cho các gia đình liệt sĩ ở Phú Yên, Long An và nhiều địa phương khác", anh Tuấn cho biết.

Theo Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh, chương trình phục dựng và trao tặng di ảnh liệt sĩ không chỉ giúp các gia đình lưu giữ hình ảnh người thân mà còn mang ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc, góp phần tri ân những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Nhóm thiện nguyện TeamLee mang di ảnh trao cho thân nhân các gia đình liệt sĩ.

Mỗi bức ảnh được hồi sinh là một ký ức được gìn giữ, một sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại. Với nhiều gia đình liệt sĩ, đó không đơn thuần là một bức chân dung, mà là cơ hội được nhìn lại gương mặt người thân sau hàng chục năm chỉ còn hiện hữu trong ký ức. Còn với những người làm công tác phục dựng, mỗi bức ảnh hoàn thành là một nén tâm hương tri ân gửi đến các Anh hùng liệt sĩ, góp phần lan tỏa đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" trong cộng đồng.