Hội thảo khoa học cấp quốc gia: Thị thực nhân tài và chính sách thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao

Hội thảo được tổ chức nhằm cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết số 45-NQ/TW về phát huy vai trò đội ngũ trí thức và Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu tại hội thảo.

Phát biểu khai mạc, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực then chốt cho tăng trưởng nhanh và bền vững.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gia tăng đối với nguồn nhân lực chất lượng cao, vấn đề thị thực nhân tài (Talent Visa =>) cần được tiếp cận với tư duy rộng hơn một chính sách hành chính đơn thuần.

"Thị thực nhân tài không nên được nhìn nhận đơn thuần là một chính sách nhập cư hay một thủ tục hành chính, mà cần được xem là một công cụ chiến lược trong cạnh tranh quốc gia về nhân tài; là cánh cửa để Việt Nam kết nối với dòng chảy tri thức toàn cầu; đồng thời là tín hiệu thể chế cho thấy đất nước có thực sự sẵn sàng chào đón, trọng dụng và tạo điều kiện cho người tài hay không", GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai nhấn mạnh.

Theo GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai, kinh nghiệm quốc tế cho thấy các quốc gia thành công không chỉ thu hút nhân tài bằng chế độ đãi ngộ hay ưu đãi tài chính, mà còn bằng cả một hệ sinh thái đồng bộ, bao gồm cơ chế thị thực linh hoạt, môi trường học thuật cởi mở, hạ tầng nghiên cứu hiện đại, cơ hội khởi nghiệp, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, chính sách dành cho gia đình đi cùng và chất lượng sống hấp dẫn.

Nếu có chính sách thị thực nhân tài thông thoáng, gắn với môi trường học thuật tốt, cơ sở vật chất đầy đủ, cơ chế đãi ngộ phù hợp, nhóm nghiên cứu mạnh và chất lượng sống hấp dẫn, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành điểm đến mới của nhân tài trong khu vực"

GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai

Từ đó, cách tiếp cận trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cũng đã thay đổi. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là đào tạo nhân lực thì hiện nay nhiều quốc gia chuyển sang quản trị toàn bộ dòng chảy nhân tài - từ phát hiện, thu hút, dịch chuyển, tuần hoàn đến giữ chân và phát huy nguồn lực chất lượng cao.

GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai cho rằng nỗ lực của từng cơ sở giáo dục đại học sẽ khó đủ sức tạo đột phá nếu thiếu một khung chính sách quốc gia linh hoạt, minh bạch và có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Đồng chí Ngô Đông Hải, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chia sẻ tại Hội thảo.

Đồng chí Ngô Đông Hải, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chia sẻ, đối với Việt Nam, thu hút chuyên gia, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn là chiến lược dài hạn nhằm nâng cao năng lực nội sinh và vị thế quốc gia.

Tuy nhiên, việc triển khai chính sách hiện vẫn còn phân tán, chưa tạo được cơ chế đủ linh hoạt và mang tính đột phá. Đồng chí cũng nhấn mạnh thu hút nhân tài không thể chỉ dựa vào chính sách thị thực mà cần đặt trong một hệ sinh thái đồng bộ gồm môi trường nghiên cứu, cơ chế đãi ngộ, hạ tầng khoa học công nghệ và sự liên kết giữa Nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp.

Từ thực tiễn đó, đồng chí Ngô Đông Hải đề nghị hội thảo tập trung làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của chính sách thị thực nhân tài, phân tích vai trò của chính sách này đối với phát triển quốc gia, đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao quốc tế với phát triển nguồn lực trong nước.

Đồng chí Ngô Đông Hải cũng nhấn mạnh cần nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm từ các quốc gia như Singapore, Ấn Độ để rút ra những bài học phù hợp với điều kiện và thể chế Việt Nam.

Bên cạnh đó, cần chuyển từ tư duy thu hút nhân tài sang tư duy cạnh tranh nhân tài trong bối cảnh toàn cầu; tiếp tục hoàn thiện cơ chế đãi ngộ, đánh giá và sử dụng nhân tài hiệu quả; phát huy vai trò của các cơ sở giáo dục đại học lớn trong đào tạo, thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời bảo đảm việc thu hút nhân tài quốc tế đi đôi với phát triển đội ngũ trong nước.

Đồng chí Lê Hải Bình, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh việc xây dựng hệ sinh thái thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, tăng cường kết nối giữa đào tạo, nghiên cứu với nhu cầu phát triển kinh tế xã hội.

Báo cáo đề dẫn hội thảo, đồng chí Lê Hải Bình, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng việc thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cần được triển khai đồng bộ với nhiều nhóm giải pháp.

Theo đồng chí, Việt Nam cần nâng cao chất lượng đào tạo nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới của đất nước, đồng thời tiếp tục hoàn thiện chính sách nhân sự theo hướng cạnh tranh, minh bạch, tạo môi trường làm việc hấp dẫn để thu hút và giữ chân người tài.

Cũng theo đồng chí Lê Hải Bình việc xây dựng hệ sinh thái thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, tăng cường kết nối giữa đào tạo, nghiên cứu với nhu cầu phát triển kinh tế xã hội.

Bên cạnh đó, đồng chí đề nghị đẩy mạnh nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm quốc tế, mở rộng hợp tác trong đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, đồng thời xây dựng cơ chế phù hợp để thu hút chuyên gia nước ngoài và đội ngũ trí thức người Việt Nam ở nước ngoài tham gia đóng góp cho sự phát triển đất nước.

Ngoài ra, các cơ sở giáo dục đại học lớn cần phát huy vai trò hạt nhân trong đào tạo, phát triển và giữ chân nhân tài.

Tại hội thảo, các đại biểu đã lắng nghe báo cáo tham luận quan trọng tập trung vào các vấn đề đào tạo, phát triển và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Nổi bật có tham luận của TS. Wei Yang, Trường Đại học Quản lý Singapore về "Chương trình thu hút và phát triển nhân tài trong lĩnh vực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp của Singapore"; tham luận của đồng chí Lưu Quang Minh, Bộ Khoa học và Công nghệ, về "Đổi mới cơ chế quản lý chương trình, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nhằm thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao"; cùng tham luận của PGS.TS Nguyễn Tấn Vinh về "Thị thực nhân tài - kinh nghiệm thực tiễn và bài học rút ra cho Việt Nam"…

Trong khuôn khổ chương trình, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và Học viện Chính trị Khu vực II đã ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược nhằm tăng cường kết nối giữa lý luận và thực tiễn, giữa khoa học chính trị với khoa học công nghệ, quản trị và đổi mới sáng tạo; đồng thời mở rộng hợp tác trong đào tạo, nghiên cứu liên ngành và tham mưu chính sách phục vụ phát triển bền vững khu vực Đông Nam Bộ và cả nước.