TP.HCM: Hơn 9.400 cán bộ nghỉ việc trong 4 năm, chủ yếu 35-40 tuổi

Sáng 20-5, ĐH Quốc gia TP.HCM và Học viện Chính trị Khu vực II tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia về chủ đề “Thị thực nhân tài và chính sách thu hút nguồn lực chất lượng cao phục vụ phát triển đất nước”.

Hội thảo thu hút đông đảo chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế, đại diện các bộ, ban, ngành và địa phương tham dự.

Nhiều ý kiến tại hội thảo cho rằng việc thu hút nhân tài hiện nay vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản cần tiếp tục nghiên cứu tháo gỡ. Bên cạnh yêu cầu xây dựng môi trường học thuật và nghiên cứu cạnh tranh, một số điểm nghẽn về thể chế được chỉ ra như thủ tục hành chính, giấy phép lao động, thời hạn lưu trú, quyền lợi đối với gia đình đi cùng và việc chưa có định danh pháp lý chuyên biệt cho “thị thực nhân tài”.

Hội thảo thu hút nhiều chuyên gia, nhà khoa học tham dự. Ảnh: TC

9.000 cán bộ khu vực công nghỉ việc, giáo dục và y tế chiếm đa số

Nêu thực tế tại TP.HCM hiện nay, ông Phạm Thành Nhân, Phó Giám đốc Sở Nội vụ TP.HCM, cho biết bối cảnh mới của TP.HCM sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu đã hình thành một siêu đô thị hơn 14 triệu dân, giữ vai trò động lực kinh tế lớn nhất cả nước.

Trong khi đó, Nghị quyết 57-NQ/TW đặt ra yêu cầu đến năm 2045 phải có cơ chế đặc thù để thu hút người Việt ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế trình độ cao. Tuy nhiên, khu vực công của thành phố đang đối mặt với khủng hoảng nhân lực nghiêm trọng, sự suy giảm lực hút ở khu vực công.

Cụ thể, ông cho biết giai đoạn 2020–2023, có 9.470 cán bộ, công chức, viên chức nghỉ việc, tập trung nhiều nhất ở nhóm tuổi 35–40. Tỷ lệ nhân lực trình độ cao rất thấp: chỉ 0,5% cán bộ cấp huyện có bằng tiến sĩ (68 người) và 1,1% viên chức sự nghiệp đạt trình độ này (hơn 1.000 người). Riêng lĩnh vực y tế và giáo dục chiếm tới 85% số người nghỉ việc do áp lực thu nhập và cạnh tranh từ khu vực tư nhân.

Trước thực trạng đó, HĐND TP.HCM ban hành Nghị quyết 27/2023 nhằm tái thiết lập lực hút thể chế, tạo cơ chế đãi ngộ vượt trội. Chính sách mới cho phép trả lương 30–100 triệu đồng/tháng, trợ cấp ban đầu đến 100 triệu đồng, hỗ trợ nhà ở 7 triệu đồng/tháng và thưởng tối đa 1 tỷ đồng cho tài năng đặc biệt. Thành phố cũng áp dụng cơ chế thù lao theo giá trị công trình để khuyến khích đóng góp thực chất.

Các chuyên gia này đã mang lại nhiều kết quả cụ thể như nâng cấp phòng sạch thành trung tâm vi mạch – cảm biến, tư vấn mô hình trung tâm đổi mới sáng tạo, thu hút tài trợ quốc tế, xây dựng quy trình kỹ thuật và giáo trình chuyên sâu.

Ông Phạm Thành Nhân, Phó Giám đốc Sở Nội vụ TP.HCM phát biểu tại hội thảo. Ảnh: TH

Đề xuất 5 giải pháp để thu hút nhân tài

Tuy vậy, ông chỉ ra nhiều hạn chế: Mức thu nhập khu vực công vẫn khó cạnh tranh với doanh nghiệp tư nhân và FDI; điều kiện nhà ở và hỗ trợ gia đình chuyên gia chưa tương xứng; truyền thông quốc tế về chính sách thu hút còn yếu; thủ tục xuất nhập cảnh và giấy phép lao động phức tạp; và việc triển khai bị gián đoạn do COVID-19 và quá trình sắp xếp bộ máy sau sáp nhập. Thành phố cũng chưa thu hút được chuyên gia trong các lĩnh vực mới như fintech, UAV, bán dẫn và chuyển đổi số.

Từ kinh nghiệm quốc tế và thực tế hiện nay, ông Nhân đề xuất năm giải pháp đột phá: Phân cấp triệt để để người đứng đầu đơn vị tự thành lập hội đồng tuyển chọn; xây dựng môi trường làm việc lý tưởng, bao gồm hỗ trợ nhà ở và điều kiện cho gia đình chuyên gia; thí điểm thị thực công nghệ dài hạn 5-10 năm theo tinh thần Nghị quyết 57/2024; cơ cấu lại hội đồng tuyển chọn theo hướng linh hoạt và có chuyên gia độc lập; và thể chế hóa các chính sách này trong Luật Đô thị đặc biệt.

Tại TP.HCM, để tuyển dụng chuyên gia nước ngoài, ông Nhân cho rằng bên cạnh chính sách thu hút, điều quan trọng hơn là phải xây dựng được môi trường làm việc thực sự phù hợp cho đội ngũ chuyên gia.

Trong đó, cần hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có tính kết nối cao giữa khu công nghệ cao, viện nghiên cứu, trường ĐH và doanh nghiệp nhằm tạo điều kiện cho các nhà khoa học phát triển ý tưởng, nghiên cứu công nghệ mới và tạo ra các sản phẩm có giá trị.

Theo ông, TP.HCM hiện đã có một số nền tảng như Khu Công nghệ cao nhưng hệ sinh thái khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo vẫn chưa thật sự đồng bộ và chưa tạo được sự kết nối mạnh mẽ giữa các chủ thể tham gia.

Ông cũng nhấn mạnh việc thu hút nhân tài quốc tế không chỉ dừng ở chính sách dành cho cá nhân nhà khoa học mà còn liên quan đến điều kiện sống của cả gia đình họ. Theo đó, TP.HCM cần xây dựng môi trường sống thuận lợi, có hệ thống giáo dục quốc tế cho con em chuyên gia, dịch vụ y tế chất lượng cao, điều kiện sinh hoạt phù hợp và cải cách mạnh thủ tục hành chính để tạo sự thuận tiện cho người nước ngoài khi đến làm việc, sinh sống lâu dài.