Hơn 2.000 trường học mở cửa đón nghệ thuật

Dự kiến triển khai ngay từ năm học 2026-2027, Đề án sẽ phủ tới hơn 2.000 trường học, đặt ra nhiều yêu cầu về đội ngũ, nguồn lực và cách thức tổ chức. Đây cũng là cơ hội để ngành văn hóa và giáo dục cùng tạo dựng một mô hình bài bản, đưa nghệ thuật đến gần hơn với học sinh và trở thành một phần tự nhiên của đời sống học đường.

Học sinh Trường THPT Bùi Thị Xuân (TP.HCM) xem hát bội

Có đủ giáo viên, nghệ sĩ, nghệ nhân?

Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP.HCM Huỳnh Lê Như Trang cho biết, mục tiêu chung của Đề án là nâng cao hiểu biết, nhận thức và khả năng cảm thụ các loại hình nghệ thuật của học sinh. Trước mắt, trong năm học 2026-2027, thành phố dự kiến đưa nhiều loại hình nghệ thuật đến các cơ sở giáo dục trên địa bàn, để mỗi học sinh có cơ hội tiếp cận ít nhất một chương trình nghệ thuật trong năm học.

Các hoạt động sẽ được triển khai tại cả trường công lập và ngoài công lập. Học sinh có cơ hội làm quen với nhiều loại hình nghệ thuật, trong đó có cải lương, chèo, hát bội và các loại hình nghệ thuật truyền thống khác.

Theo đạo diễn Nguyễn Tấn Kiệt - Trưởng phòng Nghệ thuật (Sở VHTT TP.HCM), trong gần nửa năm qua, các phòng chức năng của hai Sở cùng một số cơ quan liên quan đã tập trung xây dựng mô hình mới trên cơ sở tổng hợp, kế thừa những hoạt động từng được tổ chức. Trước mắt, đối tượng thụ hưởng là học sinh phổ thông; ở giai đoạn tiếp theo, một số hoạt động có thể được mở rộng tới sinh viên.

Thống kê của Sở VHTT và Sở GD&ĐT cho thấy, hiện TP.HCM có khoảng 1.750 trường học. Nếu tính cả các cơ sở giáo dục ngoài công lập, toàn thành phố có hơn 2.000 trường học các cấp.

“Đây là nhiệm vụ rất lớn đối với các ngành liên quan. Tuy nhiên, với sự tham gia của các đơn vị nghệ thuật công lập và ngoài công lập, chúng tôi tin rằng Đề án sẽ được triển khai một cách bài bản và đi vào thực tiễn”, ông Nguyễn Tấn Kiệt nói.

Đại diện Sở VHTT thông tin, hành trình đưa nghệ thuật đến với học sinh sẽ được xây dựng theo lộ trình từ thấp đến cao, phù hợp với khả năng tiếp nhận ở từng lứa tuổi.

“Chúng tôi mong muốn các em được tiếp cận nghệ thuật một cách tự nhiên, từ nhận biết, cảm nhận đến hiểu, trải nghiệm và từng bước tham gia sáng tạo”, đạo diễn Nguyễn Tấn Kiệt bày tỏ.

Hiện Đề án đang trong quá trình xây dựng và lấy ý kiến các cơ quan liên quan. Thời gian tới, Sở VHTT sẽ tiếp tục tham vấn chuyên gia để hoàn thiện trước khi triển khai thí điểm trong năm học 2026-2027.

Với quy mô hơn 2.000 trường học, mục tiêu để mỗi học sinh được tiếp cận ít nhất một chương trình nghệ thuật trong một năm học là một nhiệm vụ không nhỏ. Bài toán đầu tiên đặt ra chính là nguồn nhân lực.

Đội ngũ nghệ sĩ, nghệ nhân có chuyên môn sâu ở từng loại hình nghệ thuật truyền thống vốn không phải nguồn lực dồi dào. Khi bước vào trường học, bên cạnh năng lực chuyên môn và biểu diễn, họ còn cần phương pháp truyền đạt phù hợp với học sinh, đồng thời hiểu đặc thù của môi trường giáo dục.

Thực tế, thời gian qua, nhiều trường trên địa bàn TP.HCM đã tổ chức các hoạt động nghệ thuật dưới hình thức câu lạc bộ hoặc mời nghệ sĩ tham gia hướng dẫn. Tuy nhiên, việc đưa nghệ nhân, nghệ sĩ vào trường học mới được triển khai từ năm học 2025-2026, nên tìm được đội ngũ vừa có chuyên môn, kinh nghiệm, vừa phù hợp với môi trường giáo dục vẫn là một khó khăn.

Cùng với nhân lực, cơ sở vật chất cũng là vấn đề cần tính đến. Điều kiện giữa các trường chưa đồng đều; không phải nơi nào cũng có sân khấu, hội trường hoặc không gian phù hợp để tổ chức biểu diễn. Vì vậy, Đề án “Nghệ thuật học đường” cần có cách triển khai linh hoạt, phù hợp với từng cấp học và điều kiện thực tế của mỗi trường.

Đại diện Sở GD&ĐT cho biết, trước mắt các trường sẽ phát huy lực lượng giáo viên âm nhạc hiện có. Các cơ sở giáo dục cũng có thể mời nghệ sĩ, nghệ nhân giàu kinh nghiệm tham gia hướng dẫn, hỗ trợ các hoạt động nghệ thuật.

Tùy điều kiện thực tế, hiệu trưởng các trường chủ động xây dựng kế hoạch, bảo đảm hoạt động được tổ chức phù hợp và không ảnh hưởng đến chương trình học.

Cơ hội kết nối nguồn lực

Song song với việc xây dựng Đề án, TP.HCM cũng đang nghiên cứu các chính sách hỗ trợ hoạt động nghệ thuật, đặc biệt là nghệ thuật truyền thống và sân khấu cải lương.

Theo đạo diễn Nguyễn Tấn Kiệt, Đề án dự kiến được triển khai với sự tham gia của các đơn vị nghệ thuật công lập, ngoài công lập cùng đội ngũ giảng viên, văn nghệ sĩ có kinh nghiệm. Đây cũng là hướng để thành phố huy động và phát huy thêm nguồn lực xã hội cho hoạt động văn hóa, nghệ thuật.

Sự kết nối ấy có thể mang lại lợi ích cho nhiều phía. Nhà trường có thêm nguồn lực để tổ chức các hoạt động trải nghiệm; học sinh được tiếp xúc trực tiếp với nghệ sĩ, nghệ nhân và các loại hình nghệ thuật; còn các đơn vị nghệ thuật có thêm cơ hội tiếp cận lớp công chúng trẻ.

Với nghệ thuật truyền thống, trường học còn là một không gian quan trọng để mở rộng công chúng và tạo sự tiếp nối giữa các thế hệ. Một buổi biểu diễn có thể trở thành lần đầu tiên một học sinh biết đến cải lương, hát bội hay một loại hình nghệ thuật mà trước đó các em ít có cơ hội tiếp xúc.

Từ một lần xem, một lần nghe, sự tò mò và hứng thú với nghệ thuật có thể dần được hình thành.

Đưa nghệ thuật đến hơn 2.000 trường học là một nhiệm vụ lớn, nhất là khi đội ngũ nghệ sĩ, nghệ nhân và điều kiện cơ sở vật chất vẫn còn những hạn chế. Song đây là hướng đi cần thiết để giáo dục nghệ thuật từng bước trở thành một phần thường xuyên hơn trong đời sống học đường.

Ở giai đoạn đầu, việc lựa chọn chương trình phù hợp, xây dựng đội ngũ vừa có chuyên môn vừa có kỹ năng làm việc với học sinh, đồng thời tổ chức linh hoạt theo từng trường, từng cấp học sẽ quyết định hiệu quả của Đề án.

Với ngành văn hóa, mạng lưới kết nối các đơn vị nghệ thuật, nghệ sĩ, nghệ nhân với trường học sẽ là một mắt xích quan trọng. Với ngành giáo dục, sự chủ động phối hợp, cùng việc phát huy đội ngũ giáo viên và những điều kiện sẵn có của từng trường, sẽ giúp hoạt động nghệ thuật đi vào thực chất, thay vì trở thành một nhiệm vụ mang tính hình thức.

Nếu được triển khai hiệu quả, mục tiêu mỗi học sinh được tiếp cận ít nhất một chương trình nghệ thuật trong năm học sẽ mở thêm cơ hội để các em hiểu, cảm nhận và hình thành tình yêu với nghệ thuật từ sớm.

Xa hơn, đó cũng là cách vun đắp một lớp công chúng mới và mở thêm không gian để các loại hình nghệ thuật, nhất là nghệ thuật truyền thống, đến gần hơn với thế hệ trẻ.