Hơn nửa thế kỷ vươn mình của vùng đồng bào DTTS

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Văn Tuấn (thứ ba từ phải qua) kiểm tra tại Trung tâm Trưng bày văn hóa Chăm

Từ những nương rẫy manh mún đến sản xuất hàng hóa

Lâm Đồng là nơi hội tụ 49 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào DTTS chiếm 17,6% dân số. Sự đa dạng ấy không chỉ tạo nên bản sắc riêng mà còn mở ra tiềm năng phát triển nếu được khai thác đúng hướng. Thực tế nhiều năm qua cho thấy, khi chính sách phù hợp gặp sự đồng lòng của người dân, những vùng đất từng khó khăn hoàn toàn có thể vươn lên mạnh mẽ.

Những đổi thay dễ nhận thấy bắt đầu từ hạ tầng. Điện đã về tận thôn, đường giao thông được mở rộng, trường học và trạm y tế ngày càng khang trang. Không chỉ giúp việc đi lại thuận lợi hơn, những công trình này còn mở ra cơ hội tiếp cận tri thức, dịch vụ và thị trường cho người dân.

Song điều quan trọng hơn nằm ở sự thay đổi trong cách làm ăn. Nếu như trước đây, sản xuất nông nghiệp chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, phụ thuộc vào tự nhiên, thì nay, tư duy kinh tế đã khác. Ở các vùng cao nguyên, những vườn cà phê, rau, hoa, sầu riêng dần chuyển sang sản xuất hàng hóa, có liên kết và ứng dụng công nghệ cao.

Câu chuyện của anh K’Kiên, người K’ho ở xã Đam Rông 1, là một minh chứng. Từ một vườn cà phê năng suất thấp, anh mạnh dạn cải tạo giống, áp dụng kỹ thuật mới, nhờ đó sản lượng tăng rõ rệt. Năm 2023, anh đầu tư nhà kính, hệ thống tưới - bón tự động để trồng cà chua trên diện tích 0,2 ha. Chỉ sau một vụ, thu hoạch đạt khoảng 20 tấn, sản phẩm có đầu ra ổn định. Điều đáng nói không chỉ là hiệu quả kinh tế, mà là sự thay đổi trong tư duy, làm nông nghiệp để nâng cao thu nhập, thậm chí làm giàu.

Sự chuyển mình ấy cũng diễn ra ở nhiều khu vực đồng bào DTTS khác trên địa bàn tỉnh. Các vùng chuyên canh thanh long, táo, lúa nước, bắp lai phát triển song song với chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản. Một số địa phương tận dụng lợi thế cảnh quan để phát triển du lịch sinh thái, tạo thêm sinh kế. Mỗi vùng một hướng đi, góp phần tạo nên bức tranh kinh tế đa dạng và ngày càng khởi sắc. Khi sản xuất phát triển, hạ tầng hoàn thiện, diện mạo nông thôn cũng đổi thay. Nhiều xã vùng đồng bào DTTS đã đạt chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao - điều mà trước đây từng là mục tiêu xa.

Đời sống nâng lên, niềm tin được bồi đắp

Những chuyển biến không chỉ thể hiện qua kinh tế hay hạ tầng, mà hiện rõ trong đời sống thường ngày của người dân. Ông Kim Ngọc Thành (SN 1950), người uy tín trong đồng bào Chăm ở thôn Bình Tiến, xã Bắc Bình vẫn nhớ quãng thời gian trước đây khi cuộc sống còn nhiều khó khăn, sản xuất phụ thuộc vào tự nhiên, thiếu vốn và kỹ thuật. So với hiện tại, sự khác biệt là rất rõ. Người dân giờ đây không chỉ chăm chỉ lao động mà còn biết áp dụng khoa học kỹ thuật, lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp để nâng cao thu nhập. Nhiều gia đình đã vươn lên khá giả.

Điện lưới, nước sinh hoạt hợp vệ sinh... dần trở nên quen thuộc trong từng nếp nhà. Trẻ em đến trường đầy đủ hơn, tỷ lệ bỏ học giảm rõ rệt. Nhận thức về giáo dục thay đổi khi nhiều gia đình chủ động đầu tư cho con cái học hành. Cùng với đó, ý thức chăm sóc sức khỏe, giữ gìn vệ sinh môi trường cũng được nâng lên. Trong dòng chảy phát triển, bản sắc văn hóa truyền thống vẫn được gìn giữ. Các lễ hội, phong tục tốt đẹp tiếp tục được duy trì, trở thành điểm tựa tinh thần và gắn kết cộng đồng. Vai trò của người có uy tín ngày càng được phát huy, góp phần củng cố sự đồng thuận ở cơ sở.

Theo ông Bùi Ngọc Sơn - Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo, các chương trình mục tiêu quốc gia đã tác động trực tiếp đến đời sống vùng đồng bào DTTS. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều toàn tỉnh giảm mạnh, từ 9,33% vào cuối năm 2021 xuống 3,33% vào cuối năm 2025; bình quân mỗi năm giảm trên 1,4%. Riêng trong đồng bào DTTS, số hộ nghèo đa chiều hiện còn hơn 14.470 hộ, chiếm khoảng 9,18%, giảm gần 1,7% so với trước đó.

Diện mạo vùng đồng bào DTTS tỉnh ngày càng khởi sắc

Đồng thời, 16/19 xã khu vực III và 138/236 thôn đã ra khỏi diện đặc biệt khó khăn. Những con số này cho thấy không chỉ chính sách phát huy hiệu quả mà còn phản ánh sự chủ động vươn lên của chính người dân. Điều đáng ghi nhận hơn là năng lực và niềm tin của người dân đang được củng cố. Họ mạnh dạn hơn trong sản xuất, chủ động tiếp cận cái mới và từng bước khẳng định vai trò chủ thể trong phát triển kinh tế.

Tại hội nghị gặp mặt đại biểu tiêu biểu các DTTS mới đây, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Đặng Hồng Sỹ ghi nhận và đánh giá cao những đóng góp của đồng bào DTTS trong sự phát triển chung của tỉnh. Đồng chí nhấn mạnh, công tác dân tộc và khối đại đoàn kết toàn dân tộc luôn là nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đồng chí yêu cầu, thời gian tới, các sở, ngành, địa phương cần chú trọng phát hiện, nhân rộng các mô hình hay, cách làm hiệu quả; đồng thời kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào DTTS. Qua đó, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, xây dựng “thế trận lòng dân” ngày càng vững chắc.

Những đổi thay hôm nay là kết quả của quá trình nỗ lực bền bỉ, từ các chính sách đúng đắn đến sự đồng lòng của người dân. Đây cũng là nền tảng quan trọng để vùng đồng bào DTTS ở Lâm Đồng tiếp tục vươn lên phát triển bền vững, cùng cả nước viết tiếp hành trình phát triển sau ngày đất nước thống nhất.