Hồn Xoan sống mãi trên quê hương Đất Tổ

Tại đình Hùng Lô (Phú Thọ), những làn điệu hát Xoan vẫn ngân vang trong nghi lễ hát thờ và diễn xướng cổ truyền, khẳng định sức sống bền bỉ của di sản văn hóa đặc sắc vùng đất Tổ.

Hồn Xoan sống mãi trên quê hương Đất Tổ.

Âm vang di sản nơi cửa đình

Không chỉ là một loại hình dân ca cổ, hát Xoan còn gắn chặt với đời sống tín ngưỡng, lễ nghi và ký ức văn hóa của cư dân vùng trung du Phú Thọ. Dưới mái đình rêu phong, từng câu hát cất lên chậm rãi, sâu lắng, từng động tác của đào, kép vừa mềm mại vừa trang trọng, tái hiện trọn vẹn không gian diễn xướng đậm bản sắc.

Toàn cảnh quần thể đình Hùng Lô nhìn từ trên cao.

Toàn cảnh quần thể đình Hùng Lô nhìn từ trên cao.

Qua mỗi tiết mục, người xem cảm nhận rõ vẻ đẹp riêng của hát Xoan: lúc tha thiết, lúc rộn ràng, khi lại trầm mặc như lời nhắc nhớ về cội nguồn. Từ ánh mắt nghệ nhân, bàn tay giữ nhịp, tiếng phách, tiếng trống cho tới từng bước chân nhún nhảy trên chiếu hát, tất cả hòa quyện tạo nên sức hút đặc biệt của một di sản được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Các đào nương biểu diễn hát Xoan tại cửa đình.

Các đào nương biểu diễn hát Xoan tại cửa đình.

Ông Bùi Xuân Trường - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ cho biết, công tác bảo tồn Hát Xoan hiện nay không chỉ dừng ở việc gìn giữ nguyên trạng mà đã được cụ thể hóa bằng những kế hoạch dài hạn, nhất là trong giai đoạn 2026-2030.

Theo ông, tỉnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như số hóa di sản, mở rộng hoạt động truyền dạy cho thế hệ trẻ, đồng thời gắn hát Xoan với các sản phẩm du lịch đặc trưng. "Quan điểm xuyên suốt là bảo tồn phải đi cùng phát triển bền vững, nhưng phát triển không được làm mất đi tính thiêng và tính nguyên gốc của di sản", ông Trường nhấn mạnh.

Giữ hát Xoan trong đời sống hôm nay

Điều đáng quý là hát Xoan hôm nay không chỉ hiện diện trong không gian bảo tồn, mà đang từng bước đi vào đời sống cộng đồng bằng những cách gần gũi, tự nhiên hơn. Các nghệ nhân vẫn miệt mài thực hành, truyền dạy con cháu và du khách.

Du khách hào hứng tham gia trải nghiệm, học từng động tác, từng câu hát ngay tại sân đình.

Du khách hào hứng tham gia trải nghiệm, học từng động tác, từng câu hát ngay tại sân đình.

Sự tiếp nối ấy giúp hát Xoan không chỉ ở lại trong ký ức, mà vẫn sống động trong đời sống hôm nay. Bà Nguyễn Thị Lịch cho biết, niềm vui lớn nhất của bà là ngày càng nhiều con cháu trong gia đình và bạn trẻ ở Phú Thọ, nhiều địa phương khác biết yêu, biết hát, muốn học Xoan. Với bà, đó là dấu hiệu rõ nhất cho sức sống của di sản, bởi khi người trẻ đón nhận, hát Xoan sẽ còn tiếp tục ngân vang trên quê hương Đất Tổ.

Sinh ra trong gia đình có 5 đời gắn bó với hát Xoan, bà Nguyễn Thị Lịch sớm bén duyên với những làn điệu cổ. Từ năm 1997 đến nay, bà vẫn bền bỉ chèo lái phường Xoan, tận tâm gìn giữ và truyền dạy di sản.

Sinh ra trong gia đình có 5 đời gắn bó với hát Xoan, bà Nguyễn Thị Lịch sớm bén duyên với những làn điệu cổ. Từ năm 1997 đến nay, bà vẫn bền bỉ chèo lái phường Xoan, tận tâm gìn giữ và truyền dạy di sản.

Những hình ảnh phóng viên Báo Sức khỏe và Đời sống ghi nhận tại đình Hùng Lô không chỉ tái hiện vẻ đẹp hát Xoan qua phần trình diễn của các nghệ nhân, mà còn phản ánh hành trình gìn giữ, lan tỏa di sản trong đời sống hôm nay.

Điệu múa Xoan được tái hiện trong không gian cổ kính.

Điệu múa Xoan được tái hiện trong không gian cổ kính.

Những động tác mềm mại của đào nương trong chiếu hát.

Những động tác mềm mại của đào nương trong chiếu hát.

Cận cảnh nhạc cụ phách gỗ trong tiết mục hát Xoan.

Cận cảnh nhạc cụ phách gỗ trong tiết mục hát Xoan.

Không gian diễn xướng hát Xoan với đào, kép hòa nhịp.

Không gian diễn xướng hát Xoan với đào, kép hòa nhịp.

Du khách trải nghiệm động tác hát Xoan cùng nghệ nhân.

Du khách trải nghiệm động tác hát Xoan cùng nghệ nhân.

Tuấn Anh

Nguồn SK&ĐS: https://suckhoedoisong.vn/hon-xoan-song-mai-tren-que-huong-dat-to-169260326090406838.htm