Hợp đồng mẫu là chưa đủ

Một số “lá chắn” đã được thiết kế, trong đó có hợp đồng mẫu, nhưng cũng có ý kiến cho rằng đó chưa phải là cơ chế bảo vệ vững chắc.

Phiên họp Quốc hội chiều 22-8

Đơn cử, về bảo lãnh tài chính, nhiều ý kiến đề nghị giữ quyền lựa chọn của khách hàng như luật hiện hành, đồng thời tách bạch nghĩa vụ của chủ đầu tư trong việc thu xếp sẵn khả năng cấp bảo lãnh với quyền lựa chọn của từng khách hàng về việc phát hành thư bảo lãnh.

Nếu khách hàng từ chối bảo lãnh, sự từ chối đó phải là tự nguyện, trên cơ sở được cung cấp đầy đủ thông tin về quyền lợi, chi phí và rủi ro, chứ không thể mặc định ngay trong hợp đồng mẫu.

Bên cạnh đó, hợp đồng mẫu có giá trị ở chỗ chuẩn hóa các quyền và nghĩa vụ, hạn chế khả năng chủ đầu tư đưa vào hợp đồng những điều khoản bất lợi hoặc diễn đạt mập mờ. Nhưng quyền của bên mua phải được xác lập bằng luật; hợp đồng mẫu chỉ là công cụ để biến quyền ấy thành điều khoản cụ thể, minh bạch và có thể kiểm soát.

Vì vậy, luật cần xác định rõ những quyền căn bản của người mua mà hợp đồng không được phép loại bỏ hoặc mặc nhiên từ bỏ.

Hơn nữa, việc bảo vệ người mua phải được nhìn xuyên suốt vòng đời của giao dịch, chứ không dừng ở thời điểm ký hợp đồng. Khi dự án được chuyển nhượng hoặc hợp đồng được chuyển nhượng, quyền và nghĩa vụ đối với người mua sau cũng phải được kế thừa và kiểm soát rõ ràng.

Cuối cùng, câu hỏi quan trọng nhất: khi rủi ro xảy ra, người mua có thể thực sự sử dụng quyền của mình hay không?

Do đó, luật phải xác lập đầy đủ quyền và các nguyên tắc để quyền có thể thực thi, còn các văn bản hướng dẫn kèm theo cần quy định cách thức rõ ràng, khả thi để thực hiện các quyền đó.