Hợp tác năng lượng hạt nhân Việt - Nga không chỉ là việc xây một nhà máy điện

Nhận lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân sẽ có chuyến thăm cấp Nhà nước đến Liên bang Nga từ ngày 7-9/9.

Hướng tới những kết quả cụ thể

Trao đổi với PV Tiền Phong về ý nghĩa chuyến thăm cũng như những triển vọng phát triển hơn nữa quan hệ giữa hai nước, ông Nguyễn Đăng Phát - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga - kỳ vọng, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu Việt Nam, các bộ, ngành và doanh nghiệp sẽ mở ra những bước hợp tác mới, thiết thực và cụ thể hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Vladimir Putin trong chuyến thăm Nga tháng 5/2025. Ảnh: TTXVN.

Nga là một trong 5 nước Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc có quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện với Việt Nam. Theo ông Nguyễn Đăng Phát, điểm đặc biệt trong quan hệ Việt Nam - Nga không chỉ nằm ở khuôn khổ quan hệ chính trị, mà còn ở bề dày truyền thống và những tình cảm sâu sắc được nhân dân hai nước vun đắp qua nhiều thế hệ.

Ông Phát cho rằng chuyến thăm Nga lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là dịp để lãnh đạo hai nước tiếp tục trao đổi, thúc đẩy quan hệ hợp tác song phương đi vào chiều sâu, hướng tới những kết quả cụ thể trong giai đoạn mới.

Ông Nguyễn Đăng Phát - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga - chia sẻ về quan hệ Việt - Nga. Ảnh: Phạm Hiền.

Một trong những lĩnh vực mà ông Nguyễn Đăng Phát đặc biệt nhấn mạnh là khoa học - kỹ thuật và công nghệ, trong đó có năng lượng hạt nhân.

Theo ông Phát, Liên Xô trước đây và nước Nga ngày nay có nền tảng rất tốt về khoa học cơ bản. Trong quá trình hợp tác, phía Nga đã giúp Việt Nam đào tạo nhiều cán bộ khoa học, phục vụ lĩnh vực y tế, quốc phòng cũng như nhiều ngành khác. Đây là nền tảng quan trọng để hai nước tiếp tục thúc đẩy hợp tác về khoa học - kỹ thuật và công nghệ trong giai đoạn mới.

Ông Phát cho rằng năng lượng hạt nhân là một lĩnh vực rất đáng chú ý. Tuy nhiên, hợp tác hạt nhân không chỉ liên quan đến điện hạt nhân mà còn phục vụ nghiên cứu khoa học, công nghệ nguyên tử và ứng dụng trong nhiều lĩnh vực của đời sống.

Việt Nam và Nga đã ký kết thỏa thuận xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, đánh dấu giai đoạn mới trong hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực này, từ trao đổi, nghiên cứu và đào tạo sang những dự án công nghệ có quy mô lớn, có ý nghĩa đối với an ninh năng lượng và sự phát triển lâu dài của Việt Nam.

Theo ông Phát, hợp tác hạt nhân Việt - Nga không chỉ là việc xây dựng một nhà máy điện. Nga có thể hỗ trợ Việt Nam phát triển cả một hệ sinh thái khoa học và công nghệ hạt nhân, bao gồm đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực quản lý, quản trị.

Việt Nam và Nga đang thúc đẩy hợp tác phát triển Trung tâm Khoa học và công nghệ hạt nhân. Đây là hướng đi mở ra cơ hội ứng dụng công nghệ hạt nhân không chỉ trong lĩnh vực năng lượng mà còn trong y tế, nông nghiệp, công nghiệp và nhiều lĩnh vực khác.

Đại biểu Hội Hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga tham gia hoạt động "Đoàn quân bất tử" nhân kỷ niệm Ngày lễ Chiến thắng 9/5 trong Cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại của Liên Xô.

Trong lĩnh vực y tế, công nghệ hạt nhân có thể phục vụ chẩn đoán và điều trị. Trong nông nghiệp, kỹ thuật hạt nhân có thể được ứng dụng vào nghiên cứu, chọn tạo giống và bảo quản thực phẩm.

“Vì vậy, nếu chúng ta khai thác được những thế mạnh của Nga về khoa học cơ bản, công nghệ hạt nhân và đào tạo nhân lực thì hiệu quả hợp tác sẽ rộng hơn rất nhiều so với việc chỉ xây dựng các dự án năng lượng”, ông Phát nói.

Cầu nối vững chắc

Hiện có một cộng đồng đông đảo người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại Nga. Cộng đồng này đã hình thành nhiều tổ chức, hoạt động trong các lĩnh vực như văn hóa, nghệ thuật, thể thao và nghề nghiệp.

Theo ông Phát, những tổ chức này tạo thành một cộng đồng có vai trò nhất định trong đời sống xã hội tại Nga. Người Việt Nam không chỉ sinh sống, làm việc và đóng góp vào sự phát triển của các địa phương tại Nga, mà còn có vai trò kết nối nhân dân hai nước.

Ông Phát cho rằng đây là một nhân tố rất quan trọng, bởi giao lưu nhân dân là một phần không thể tách rời của quan hệ Việt Nam - Nga. Thông qua cộng đồng người Việt Nam tại Nga, sự hiểu biết, tình cảm và giao lưu giữa người dân hai nước được duy trì và phát triển từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Hội Hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga tích cực kết nối các doanh nghiệp, địa phương, trường học hai nước.

Theo ông Phát, hoạt động đối ngoại nhân dân hiện nay không chỉ là giao lưu, gặp gỡ hay tổ chức các sinh hoạt chung về văn hóa, văn nghệ. Quan trọng hơn, đây còn là một kênh để thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, văn hóa và nhiều lĩnh vực khác.

Hội Hữu nghị Việt Nam - Liên bang Nga hiện có mạng lưới hoạt động rộng khắp, với các tổ chức Hội tại 24 địa phương trên cả nước và các chi hội ở nhiều bộ, ngành, trường đại học, đơn vị. Theo ông Phát, đây là một lực lượng đông đảo, năng động, có nhiều kinh nghiệm và hiểu biết về đất nước, con người Nga.

Cuộc thi vẽ tranh thiếu nhi quốc tế "Em vẽ Việt Nam - Em vẽ nước Nga" thu hút đông đảo học sinh hai nước tham gia.

Những hoạt động như tổ chức cho trẻ em thi vẽ tranh về đất nước và con người hai nước, các chương trình giao lưu nghệ thuật, giới thiệu âm nhạc, văn hóa, giảng dạy tiếng Việt… góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa Việt Nam trong cộng đồng người Việt Nam tại Nga, đồng thời gieo những hạt giống để gìn giữ và phát triển quan hệ hữu nghị Việt - Nga trong nhân dân.