Hợp tác xã - 'bệ đỡ' cho nông sản miền núi
Ở khu vực phía Bắc tỉnh Thái Nguyên, nơi sản xuất nông - lâm nghiệp vẫn là sinh kế chủ yếu, các hợp tác xã (HTX) đang từng bước trở thành cầu nối giữa người sản xuất với thị trường. Từ hướng dẫn kỹ thuật, xây dựng vùng nguyên liệu, bao tiêu sản phẩm đến chế biến, xây dựng thương hiệu, nhiều HTX giúp người dân thay đổi phương thức sản xuất, nâng giá trị nông sản và tăng thu nhập.

Đóng gói chè Shan tuyết tại HTX nông nghiệp Bản Mộc.
Tại HTX Hoàng Huynh, xã Ba Bể, mùi thơm của chuối sấy dẻo lan tỏa từ khu vực sản xuất. Bên trong xưởng, người bóc chuối, người đưa nguyên liệu vào máy sấy, người đóng gói sản phẩm. Không khí làm việc nhộn nhịp, cho thấy nông sản địa phương đang từng bước được nâng giá trị thông qua chế biến.
Chị Hoàng Thị Mùi, thôn Nà Kiêng, thường chở 6-7 buồng chuối đến bán cho HTX. Gần 3 năm nay, gia đình chị liên kết trồng chuối với HTX. Từ chỗ phải tự tìm đầu ra, nay sản phẩm được thu mua ổn định, gia đình chị yên tâm chăm sóc gần 1ha chuối.
“Từ khi liên kết với HTX, gia đình tôi được hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc nên chất lượng chuối tốt hơn. Quan trọng nhất là sản phẩm có đầu ra ổn định, đến kỳ thu hoạch có HTX thu mua nên mình yên tâm đầu tư, chăm sóc”, chị Hoàng Thị Mùi chia sẻ.
HTX Hoàng Huynh hiện liên kết với hơn 30 hộ trồng chuối, mỗi năm thu mua khoảng 40-50 tấn cho người dân địa phương. Cùng với bao tiêu nguyên liệu, HTX đầu tư máy móc, thiết bị phục vụ chế biến, tạo việc làm thường xuyên cho 4-5 lao động; đồng thời mở rộng liên kết với các hộ trồng, thu mua giảo cổ lam.
Còn HTX nông nghiệp Bản Mộc, xã Yên Bình, liên kết sản xuất đang được triển khai trên vùng chè Shan tuyết. Trên những nương chè, bà Ma Thị Hường, thành viên HTX, đang hái những búp chè tươi non. Gia đình bà có hơn 2ha chè. Trước đây, sản phẩm chủ yếu bán cho thương lái nên giá cả và đầu ra chưa ổn định. Khi tham gia HTX, cách làm đã thay đổi.
“Từ khi vào HTX, chúng tôi được hướng dẫn cách chăm sóc, bón phân, cắt tỉa, thu hái đúng thời điểm và sản phẩm được HTX thu mua. Nhờ vậy chất lượng chè tốt hơn, giá bán cũng cao hơn. Mỗi năm gia đình tôi thu trên 120 triệu đồng từ chè”, bà Hường cho biết.

Sơ chế, phân loại và đóng gói sản phẩm măng sấy.
Thành lập năm 2023, HTX Nông nghiệp Bản Mộc hiện liên kết với hơn 20 hộ dân, trên 15ha chè Shan tuyết. HTX định hướng xây dựng vùng nguyên liệu theo hướng hữu cơ, hướng dẫn người dân kỹ thuật chăm sóc, cắt tỉa và thu hái đúng thời điểm.
Theo anh Ma Văn Thống, Giám đốc HTX Nông nghiệp Bản Mộc, HTX đang cùng các hộ thâm canh, cải tạo diện tích chè, xây dựng vùng nguyên liệu theo hướng hữu cơ; đồng thời mong muốn đầu tư chế biến sâu, tạo thêm sản phẩm từ chè Shan tuyết để nâng giá trị, tăng thu nhập cho thành viên.
Cùng với nâng chất lượng nguyên liệu, HTX chú trọng hoàn thiện mẫu mã, bao bì, áp dụng truy xuất nguồn gốc điện tử, tận dụng mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử để quảng bá sản phẩm. Qua đó, người sản xuất từng bước thay đổi tư duy, không chỉ quan tâm đến năng suất mà còn chú trọng đầu ra và cách nâng giá trị nông sản.
Ở HTX nông nghiệp công nghệ cao BK Foods, xã Bạch Thông, mối liên kết được nối dài từ vùng nguyên liệu đến nhà xưởng chế biến. Măng được phân loại, sơ chế, sấy và đóng gói theo từng công đoạn. HTX hiện liên kết với khoảng 30 hộ dân trên địa bàn xã và các địa phương lân cận, mỗi vụ bao tiêu khoảng 50 tấn măng tươi.

Các sản phẩm thổ cẩm được HTX Thiên An sản xuất quanh năm, liên kết các hộ dân cùng tham gia.
Xã Bạch Thông hiện có 17 HTX hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực nông - lâm nghiệp. Địa phương xác định tăng cường liên kết giữa HTX với người dân, doanh nghiệp là giải pháp quan trọng để tổ chức lại sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu và tạo đầu ra ổn định.
Ông Hà Ngọc Việt, Chủ tịch UBND xã Bạch Thông, cho rằng HTX đang phát huy vai trò cầu nối giữa người dân với khoa học kỹ thuật và thị trường. Thời gian tới, địa phương tiếp tục tạo điều kiện để các HTX mở rộng liên kết, hình thành vùng sản xuất tập trung, nâng giá trị nông sản và thu nhập cho người dân.
Từ chuối, chè Shan tuyết đến măng, điểm chung ở các mô hình là người dân không còn phải tự xoay xở trong từng khâu sản xuất. Thông qua HTX, họ được hướng dẫn kỹ thuật, hình thành vùng nguyên liệu, tạo sản phẩm đồng đều, sản lượng ổn định.
Khi gắn sản xuất với chế biến, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường, giá trị nông sản được nâng lên, thu nhập của người dân cũng có thêm dư địa tăng trưởng. Khi những mắt xích ấy được kết nối chặt chẽ, HTX thực sự trở thành “bệ đỡ”, giúp người dân miền núi tạo việc làm, nâng giá trị sản phẩm và tăng thu nhập ngay trên quê hương.











