HSBC: Quản trị doanh nghiệp trở thành nền tảng cạnh tranh trong kỷ nguyên ESG

ESG muốn hiệu quả phải bắt đầu từ quản trị doanh nghiệp và dữ liệu đáng tin cậy. (Ảnh minh họa)

Trong một thế giới đầy biến động, quản trị doanh nghiệp đóng vai trò như hệ điều hành giúp chuyển hóa những cam kết ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) thành tăng trưởng đáng tin cậy, bền vững, thu hút đầu tư ở Việt Nam.

Đó là nhận định của ông Phil Wright - Giám đốc cấp cao, Khối Nghiệp vụ ngân hàng, HSBC Việt Nam khi cho rằng sự gián đoạn đã trở thành trạng thái bình thường mới, từ dịch bệnh, cú sốc chuỗi cung ứng đến biến động địa chính trị và chính sách.

Theo ông Phil Wright, trong bối cảnh đó, sức bền của doanh nghiệp không tự nhiên có mà phụ thuộc vào năng lực quản trị, thể hiện qua khả năng phát hiện vấn đề kịp thời, tiếp cận thông tin đáng tin cậy, ra quyết định nhanh và phối hợp hành động hiệu quả.

Tiêu chuẩn gia tăng từ chuỗi cung ứng đến thị trường vốn

Theo ông Phil Wright, có nhiều yếu tố đang cùng lúc khiến quản trị doanh nghiệp trở thành ưu tiên tại Việt Nam, bắt đầu từ các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông cho biết ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia, kéo theo những yêu cầu khắt khe hơn về quản trị, từ giám sát lao động, kiểm soát nhà cung cấp và bên thứ ba, cho tới cơ chế khiếu nại và chất lượng dữ liệu ESG.

“Quản trị yếu kém có thể dẫn đến mất đơn hàng, điều khoản hợp đồng bất lợi hoặc các cuộc kiểm toán kéo dài, gây tốn kém nguồn lực cho doanh nghiệp,” ông Phil Wright nói.

Ông cũng lưu ý rằng các quy định quốc tế, đặc biệt từ châu Âu, đang định hình lại tiêu chuẩn cho doanh nghiệp toàn cầu, trong đó chỉ thị Báo cáo Phát triển bền vững của Doanh nghiệp (CSRD) của EU sẽ buộc các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng phải cung cấp dữ liệu bền vững đầy đủ, nhất quán và có thể kiểm chứng.

Theo ông, điều này đồng nghĩa với việc “nếu khách hàng phải báo cáo thì họ sẽ cần dữ liệu từ doanh nghiệp và dữ liệu đó phải đáng tin cậy.”

Song song với đó, ông Phil Wright cho biết các nhà đầu tư và bên cho vay đang ngày càng tích hợp yếu tố quản trị vào quá trình đánh giá rủi ro tín dụng và đầu tư. Những doanh nghiệp có hệ thống quản trị tốt thường được đánh giá cao hơn về khả năng tiếp cận vốn, có điều kiện vay thuận lợi hơn và xây dựng được quan hệ tài chính dài hạn.

Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm như Moody’s và S&P cũng ngày càng xem xét yếu tố quản trị như một cấu phần quan trọng trong phân tích tín dụng, do tác động trực tiếp đến khả năng ra quyết định và mức độ rủi ro của doanh nghiệp.

Một điểm nhấn khác được ông Phil Wright đề cập là sự chuyển dịch của báo cáo ESG từ hình thức mang tính truyền thông sang yêu cầu đo lường thực chất.

Theo đó, doanh nghiệp ngày càng phải cung cấp các dữ liệu có thể kiểm chứng như mức tiêu thụ năng lượng, phát thải, an toàn lao động, chỉ số nhân sự và mức độ tuân thủ của nhà cung cấp.

Ông Phil Wright cho rằng chính quản trị doanh nghiệp là yếu tố quyết định độ tin cậy của dữ liệu ESG, thông qua việc phân công trách nhiệm rõ ràng, chuẩn hóa định nghĩa, xây dựng hệ thống thu thập dữ liệu và thiết lập cơ chế kiểm soát nhằm hạn chế rủi ro “tẩy xanh.”

Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu thu thập dữ liệu ESG, tuy nhiên số lượng doanh nghiệp áp dụng chuẩn mực quốc tế hoặc có xác minh độc lập vẫn còn hạn chế. Theo ông, thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở tính phân tán của dữ liệu và năng lực đo lường chưa đồng bộ.

Quản trị tốt không nằm ở sự hoàn hảo mà ở kỷ luật thực thi

Ông Phil Wright chia sẻ rằng quản trị tốt cho phát triển bền vững không đòi hỏi sự hoàn hảo, mà cần sự rõ ràng và kỷ luật trong tổ chức vận hành.

Trước hết, doanh nghiệp cần xác định rõ trách nhiệm giám sát và điều hành. Hội đồng quản trị nên có cơ chế phân công cụ thể thông qua ủy ban chuyên trách hoặc thành viên phụ trách, trong khi ban điều hành cần một đầu mối đủ năng lực điều phối ESG giữa các bộ phận. Điều quan trọng là sự minh bạch trong phân định: ai quyết định, ai triển khai và ai chịu trách nhiệm.

Ông Phil Wright - Giám đốc cấp cao, Khối Nghiệp vụ ngân hàng, HSBC Việt Nam. (Ảnh: Vietnam+)

Tiếp đó, ESG cần được lồng ghép vào hoạt động kinh doanh thay vì tách rời như một chương trình riêng biệt. Theo HSBC, doanh nghiệp nên tập trung vào một số ưu tiên cốt lõi như năng lượng, phát thải, an toàn lao động, trách nhiệm sản phẩm và tiêu chuẩn chuỗi cung ứng, sau đó chuyển hóa thành lộ trình hành động cụ thể, gắn với ngân sách và quyết định đầu tư.

Ông nhấn mạnh rằng khi ESG được tích hợp vào hoạt động vận hành hằng ngày, nó không còn là “việc làm thêm” mà trở thành một phần của chiến lược kinh doanh.

Song song với chiến lược, ông Phil Wright cho rằng nền tảng quản trị chỉ bền vững khi được xây dựng trên hệ thống chính sách, kiểm soát và văn hóa doanh nghiệp.

Điều này bao gồm quy tắc ứng xử, cơ chế chống hối lộ và tham nhũng, quản lý xung đột lợi ích, kênh phản ánh an toàn và quy trình thẩm định đối với nhà cung cấp.

Ông cũng lưu ý rằng trong bối cảnh doanh nghiệp tăng trưởng nhanh, các rủi ro thường phát sinh từ hệ sinh thái mở rộng gồm nhà cung cấp, nhà thầu và đại lý. Vì vậy, quản trị bên thứ ba cần được xem là một phần thiết yếu của hệ thống kiểm soát.

Cùng với đó, dữ liệu ESG cần được đối xử tương tự dữ liệu tài chính - phải rõ nguồn gốc, có xác thực và được kiểm soát trước khi công bố ra bên ngoài.

Tại Việt Nam, theo số liệu được ông Phil Wright dẫn lại, khoảng 82% doanh nghiệp đã thu thập dữ liệu ESG, nhưng chỉ 43% áp dụng chuẩn mực được công nhận và 32% có xác minh độc lập, cho thấy dư địa cải thiện vẫn còn lớn.

Cần một hệ sinh thái phối hợp để nâng chuẩn quản trị

Một hướng tiếp cận khác được ông Phil Wright đề cập là đưa ESG vào hệ thống đo lường hiệu quả công việc.

Theo đó, các chỉ số như mức tiêu thụ năng lượng, an toàn lao động, đào tạo nhân sự, tuân thủ chuỗi cung ứng hay các sự cố quản trị có thể được tích hợp vào KPI của lãnh đạo. Mục tiêu là giúp kết quả bền vững trở nên hữu hình và có trách nhiệm rõ ràng, tương tự các chỉ tiêu tài chính.

(Ảnh: Vietnam+)

Ông Phil Wright cho rằng vai trò của cơ quan quản lý là then chốt trong việc tạo ra nền tảng cho tăng trưởng bền vững, thông qua các quy định rõ ràng, nhất quán về công bố thông tin và quản trị doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp có thể lập kế hoạch và cạnh tranh công bằng.

Đồng thời, ông nhấn mạnh rằng không một doanh nghiệp đơn lẻ nào có thể nâng chuẩn ESG nếu thiếu sự phối hợp của toàn hệ thống, bao gồm cơ quan quản lý, hiệp hội ngành nghề, ngân hàng, kiểm toán, tổ chức xếp hạng tín nhiệm và doanh nghiệp.

Từ góc nhìn ngân hàng, ông Phil Wright cho biết cơ hội nằm ở việc kết nối các bên liên quan, chia sẻ thông lệ quốc tế và hỗ trợ khách hàng nâng cao năng lực quản trị và báo cáo, không phải như hoạt động hình thức mà như một lộ trình tăng cường sức bền doanh nghiệp.

Việt Nam đặt mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Theo ông Phil Wright, để mục tiêu này trở thành hiện thực, yếu tố quyết định nằm ở năng lực thực thi, và năng lực thực thi lại phụ thuộc vào chất lượng quản trị.

“Nếu quản trị được thực hiện tốt, niềm tin sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh ở tầm quốc gia và tăng trưởng bền vững sẽ trở thành yếu tố tự nhiên của nền kinh tế,” ông Phil Wright chia sẻ./.