HTX tăng sức cạnh tranh nhờ chuyển đổi số và liên kết chuỗi

Chuyển đổi sốkhông còn là khái niệm xa lạ mà đang hiện diện ngày càng rõ nét trong hoạt động sản xuất nông nghiệp ở nhiều địa phương. Từ quản lý quy trình canh tác, điều hành hệ thống tưới tự động đến truy xuất nguồn gốc, các công cụ số đang giúp nông dân thay đổi phương thức sản xuất theo hướng khoa học, tiết kiệm và hiệu quả hơn.

Công nghệ số tạo nền tảng nâng giá trị nông sản

Điển hình là mô hình trồng dưa vàng công nghệ cao của HTX nông nghiệp Mai An Tiêm (xã Nga Thắng - Thanh Hóa), nơi toàn bộ hệ thống nhà màng được quản lý bằng phần mềm tự động, theo dõi nhiệt độ, độ ẩm và điều khiển tưới tiêu từ xa.

Mô hình trồng dưa công nghệ cao, toàn bộ hệ thống nhà màng được quản lý bằng phần mềm tự động, theo dõi nhiệt độ, độ ẩm và điều khiển tưới tiêu từ xa.

Nếu trước đây việc ghi chép sản xuất chủ yếu thực hiện thủ công thì nay các thành viên HTX đã sử dụng ứng dụng trên điện thoại thông minh để theo dõi toàn bộ quá trình canh tác, cập nhật dữ liệu sản xuất và kết nối với khách hàng. Chỉ với một chiếc điện thoại, người quản lý có thể kiểm soát hoạt động của hệ thống tưới, điều chỉnh các thông số kỹ thuật mà không cần có mặt trực tiếp tại khu sản xuất.

Ông Nguyễn Văn Nam, Giám đốc HTX nông nghiệp Mai An Tiêm cho biết, ứng dụng công nghệ không chỉ giúp tiết kiệm nhân công, sử dụng hiệu quả nguồn nước và vật tư đầu vào mà còn góp phần kiểm soát chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Không chỉ tại Thanh Hóa, chuyển đổi số cũng đang tạo động lực mới cho nông nghiệp Hà Tĩnh. Gia đình anh Trần Văn Tuấn (thôn Xuân Sơn, xã Toàn Lưu) là một trong những hộ tiên phong áp dụng đồng bộ các giải pháp công nghệ vào sản xuất dưa lưới.

Toàn bộ diện tích được canh tác theo hướng hữu cơ, sử dụng hệ thống tưới nhỏ giọt của Israel kết hợp châm phân tự động, giúp kiểm soát chính xác lượng nước và dinh dưỡng cho cây trồng. Các khâu chăm sóc, theo dõi sinh trưởng và phòng trừ sâu bệnh đều được thực hiện theo quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt nhằm bảo đảm chất lượng và an toàn thực phẩm.

Dưa được trồng trong nhà lưới, các khâu chăm sóc, theo dõi sinh trưởng và phòng trừ sâu bệnh đều được thực hiện theo quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt.

Theo anh Tuấn, việc ứng dụng công nghệ giúp giảm đáng kể chi phí lao động, tiết kiệm nguồn nước, vật tư nông nghiệp, đồng thời nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Với thời gian sản xuất khoảng ba tháng mỗi vụ, giá bán dao động từ 28.000-30.000 đồng/kg, mô hình mang lại lợi nhuận bình quân gần 30 triệu đồng/vụ. Quan trọng hơn, sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng nên đầu ra khá ổn định.

Hiện xã Toàn Lưu - vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao của Hà Tĩnh - có gần 60 nhà màng trên diện tích gần 3 ha. Hệ thống nhà màng khép kín kết hợp tưới nhỏ giọt, điều tiết dinh dưỡng tự động và quy trình chăm sóc khoa học đã giúp cây trồng phát triển ổn định, giảm tác động của thời tiết cực đoan và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Theo UBND xã Toàn Lưu, hiệu quả từ các mô hình này đang tạo nền tảng để địa phương tiếp tục nhân rộng nông nghiệp công nghệ cao, hướng tới xây dựng nền nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ứng dụng chuyển đổi số giờ đây được Hà Tĩnh xác định là động lực quan trọng trong phát triển nông nghiệp. Theo Đề án phát triển nông nghiệp giai đoạn 2026-2030, tỉnh sẽ lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm.

Có thể thấy, chuyển đổi số đang giúp nông dân và hợp tác xã nâng cao hiệu quả sản xuất, minh bạch quy trình canh tác và tạo ra sản phẩm chất lượng hơn. Tuy nhiên, công nghệ mới chỉ giải quyết bài toán sản xuất. Muốn nông sản gia tăng giá trị bền vững, cần có sự liên kết chặt chẽ giữa người nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp để mở rộng thị trường tiêu thụ.

Liên kết chuỗi mở rộng đầu ra cho nông sản

Tuy nhiên, chuyển đổi số mới chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất. Giá trị gia tăng của nông sản chỉ thực sự được tạo ra khi dữ liệu sản xuất, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn chất lượng được kết nối với doanh nghiệp thu mua, hệ thống phân phối và thị trường xuất khẩu thông qua các chuỗi liên kết do HTX làm hạt nhân.

Thực tế cho thấy, trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng yêu cầu minh bạch thông tin sản phẩm, chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện để HTX tham gia chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, nếu không có doanh nghiệp bao tiêu và chuỗi liên kết ổn định, những lợi ích từ công nghệ sẽ khó chuyển hóa thành giá trị kinh tế.

Các chuyên gia khẳng định, thị trường xuất khẩu nông sản chất lượng cao của Việt Nam vẫn còn rất lớn.

Phát biểu tại Hội nghị tập huấn kỹ năng số trong quảng bá, kết nối tiêu thụ nông sản và tư vấn tiếp cận nguồn lực phát triển sản xuất, kinh doanh tỉnh Hà Tĩnh ngày 21/7 vừa qua, PGS.TS Phạm Thị Tố Oanh, Trưởng Ban Kinh tế - Chính sách, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, đã nhấn mạnh hợp tác xã giữ vai trò hạt nhân trong tổ chức sản xuất, liên kết tiêu thụ và triển khai hiệu quả các chính sách phát triển nông nghiệp xanh.

Theo bà Oanh, hợp tác xã chính là "cầu nối" giữa nông dân với doanh nghiệp, giữ vai trò quyết định trong việc hình thành và vận hành hiệu quả chuỗi giá trị nông sản, qua đó giúp người sản xuất tiếp cận thị trường ổn định và nâng cao giá trị gia tăng.

Ở góc độ thị trường xuất khẩu, ông Đỗ Quang Tùng, Tham tán Nông nghiệp Việt Nam tại Trung Quốc, cho rằng dư địa của thị trường Trung Quốc đối với nông sản chất lượng cao của Việt Nam vẫn còn rất lớn. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, các địa phương cần chủ động xây dựng vùng nguyên liệu quy mô lớn, phát triển công nghiệp chế biến và tăng cường kết nối trực tiếp với các nhà nhập khẩu.

Theo ông Tùng, Tập đoàn Xinfadi - đơn vị phân phối nông sản lớn nhất Trung Quốc - bày tỏ mong muốn đầu tư phát triển vùng nguyên liệu tại Việt Nam và xây dựng các cơ sở chế biến phục vụ xuất khẩu. Đây được xem là tín hiệu tích cực để nông sản Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.

Theo ông, để hiện thực hóa cơ hội này, các địa phương cần chủ động xây dựng danh mục sản phẩm xuất khẩu, trong đó thể hiện rõ sản lượng, thời vụ và khả năng cung ứng nhằm tạo cơ sở cho các cơ quan thương vụ kết nối với nhà nhập khẩu.

Có thể thấy, chuyển đổi số giúp HTX sản xuất minh bạch hơn, còn liên kết chuỗi giúp sản phẩm đi xa hơn. Chỉ khi hai trụ cột này được triển khai đồng bộ, HTX mới đủ năng lực tổ chức sản xuất quy mô lớn, đáp ứng tiêu chuẩn của các thị trường khó tính và nâng cao thu nhập bền vững cho thành viên.