Huế cần khai thác tốt hơn nguồn lực văn hóa đặc thù

 Toàn cảnh buổi làm việc.

Tham dự buổi làm việc có đồng chí Trần Thanh Lâm, UVTW Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương.

Về phía TP.Huế có đồng chí Nguyễn Chí Tài, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố; đồng chí Trần Hữu Thùy Giang, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố.

Chủ động cụ thể hóa các chủ trương

Thời gian qua, thành phố Huế đạt nhiều kết quả trên lĩnh vực văn hóa, văn nghệ và xây dựng đời sống gia đình. Thành ủy tổ chức quán triệt Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đến hàng chục nghìn cán bộ, đảng viên qua hàng trăm điểm cầu trực tuyến; ban hành Kế hoạch 25-KH/TU, Chương trình hành động 33-CTr/TU và thành lập Ban Chỉ đạo phát triển văn hóa Huế để cụ thể hóa các mục tiêu đề ra.

Trong bảo tồn di sản, UNESCO chính thức ghi danh “Bản đúc nổi trên 9 đỉnh đồng ở Hoàng cung Huế” (Cửu Đỉnh) là Di sản tư liệu khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Thành phố bổ sung 5 di sản vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, lập hồ sơ trình UNESCO vinh danh “Nghệ thuật Ca Huế”; duy trì các đề án “Huế - Kinh đô Áo dài”, “Huế - Kinh đô Ẩm thực”. Thông qua Quỹ bảo tồn di sản Huế và nguồn tài trợ quốc tế, thành phố tiếp nhận hơn 22,6 tỷ đồng để tu bổ di tích, tiêu biểu là lăng mộ Hoàng thái hậu Từ Dụ. Các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số tại A Lưới, Nam Đông được chú trọng phục dựng gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Lĩnh vực văn nghệ và quản lý văn hóa tiếp tục được quan tâm. Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật thành phố có 750 hội viên, phát huy vai trò sáng tác. Công tác chấn chỉnh môi trường văn hóa được thực hiện nghiêm túc, trong đó tạm dừng hoạt động 15 ngày đối với 5 thuyền vi phạm quy định biểu diễn Ca Huế trên sông Hương.

Công tác gia đình và an sinh xã hội có chuyển biến. Thành phố có 94% gia đình và 95,3% thôn, tổ dân phố đạt chuẩn văn hóa. Bạo lực gia đình giảm từ 76 vụ năm 2021 xuống 24 vụ năm 2025, với 17 mô hình chuẩn và 576 địa chỉ tin cậy được duy trì. Quỹ “Vì người nghèo” hỗ trợ xây mới, sửa chữa 65 căn nhà, tổng trị giá 3,31 tỷ đồng, góp phần hạ tỷ lệ hộ nghèo toàn thành phố xuống 1,15%.

Bên cạnh kết quả đạt được, thành phố nhìn nhận việc huy động nguồn lực xã hội hóa cho bảo tồn di sản chưa tương xứng; vi phạm trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật, quảng cáo thương mại còn diễn ra. Một số mô hình câu lạc bộ gia đình bền vững còn hình thức, thiếu kinh phí duy trì; cơ sở hạ tầng văn hóa ở nông thôn, miền núi chưa đồng bộ.

Đồng chí Trần Hữu Thùy Giang trao đổi tại buổi làm việc.

Tại buổi làm việc, đồng chí Trần Hữu Thùy Giang làm rõ những khó khăn trong quá trình phát triển. Các cơ chế, chính sách đặc thù cho đô thị di sản chậm được hướng dẫn, gây lúng túng trong thu hút nguồn lực xã hội hóa và doanh nghiệp lớn. Hoạt động của các hội văn học nghệ thuật còn vướng về trụ sở, kinh phí. Việc thương mại hóa di sản, phát triển kinh tế số và công nghiệp văn hóa cũng đặt ra yêu cầu cân bằng giữa bảo tồn giá trị truyền thống với phát triển kinh tế thị trường.

Thành phố kiến nghị Trung ương cho phép thí điểm cơ chế quản lý, khai thác kinh tế di sản đặc thù, trong đó nghiên cứu cho thuê mặt bằng di tích để nộp ngân sách tái đầu tư; xây dựng mô hình “đô thị di sản” phù hợp với mật độ di tích; hỗ trợ thêm ngân sách tu bổ, chống xuống cấp di sản quốc gia. Huế cũng đề nghị hoàn thiện chính sách đãi ngộ nghệ nhân, văn nghệ sĩ và bổ sung kinh phí thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa, gia đình.

Phát huy nguồn lực văn hóa đặc biệt

Kết luận buổi làm việc, đồng chí Trần Thanh Lâm đánh giá Huế có nguồn lực văn hóa, với hệ thống di sản phong phú cùng những giá trị văn hóa, văn học, nghệ thuật và văn hóa gia đình đặc sắc. Trong dòng chảy phát triển mới, nhất là khi Huế trở thành thành phố trực thuộc Trung ương và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu đặt ra là phát huy tốt hơn nữa nguồn lực này, để văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh, động lực và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững.

Đồng chí đề nghị Huế chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “quản trị”, lấy mục tiêu, chỉ tiêu, sản phẩm và kết quả làm thước đo; lượng hóa việc triển khai nghị quyết, nhất là nguồn lực đầu tư cho văn hóa, tiến độ số hóa và hiệu quả khai thác các nguồn lực. Thành phố cần xác định nhiệm vụ, dự án dẫn dắt về công nghiệp văn hóa; phấn đấu số hóa 100% di sản, tạo điều kiện để tư nhân tham gia và đẩy mạnh hợp tác công - tư.

Đồng chí Trần Thanh Lâm phát biểu kết luận tại buổi làm việc.

Đối với di sản, phát triển kinh tế phải gắn chặt với bảo tồn giá trị gốc. Các cơ chế khai thác phải bảo đảm di sản được bảo vệ tốt hơn, cộng đồng được hưởng lợi chính đáng và nguồn lực tạo ra được tái đầu tư để nuôi dưỡng di sản. Huế cần hình thành sản phẩm văn hóa có giá trị, khuyến khích bảo tàng tư nhân, vận động hồi hương, hiến tặng cổ vật; chuyển đổi số phải gắn với phục hồi, kết nối, liên thông và khai thác dữ liệu.

Về văn hóa cơ sở và gia đình, cần rà soát hệ thống thiết chế sau sắp xếp, bảo đảm các xã, phường có thiết chế văn hóa hoạt động hiệu quả; chuyển đánh giá công tác gia đình từ số lượng hoạt động sang kết quả thực chất. Đồng thời, cần giữ gìn những giá trị tốt đẹp của văn hóa gia đình Huế, mạnh dạn điều chỉnh những tập tục không còn phù hợp, hướng tới văn minh, an toàn, tiết kiệm và bảo vệ môi trường.

Đồng chí Trần Thanh Lâm cũng đề nghị Huế quan tâm hơn đến văn học, nghệ thuật, cơ chế đặt hàng, đào tạo lực lượng kế cận; đồng thời tăng cường truyền thông chính sách trước, trong và sau khi ban hành. Thành phố cần chủ động cung cấp thông tin trên không gian mạng, đánh giá trước tác động dư luận, giải thích những vấn đề người dân còn băn khoăn để tạo đồng thuận.

Đoàn khảo sát ghi nhận các kiến nghị của Huế, sẽ tổng hợp, báo cáo lãnh đạo Trung ương, Ban Bí thư và các cơ quan liên quan để tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, tạo điều kiện để văn hóa phát triển hiệu quả trong giai đoạn mới.

Phát biểu tiếp thu, đồng chí Nguyễn Chí Tài cảm ơn, nghiêm túc tiếp thu đánh giá, chỉ đạo của Đoàn khảo sát và đồng chí Trần Thanh Lâm. Thành phố sẽ phát huy kết quả đạt được, tháo gỡ khó khăn, triển khai hiệu quả Nghị quyết 80-NQ/TW, góp phần xây dựng và phát huy các hệ giá trị cốt lõi của văn hóa, con người Huế trong đời sống đương đại.