Hướng dẫn trách nhiệm bảo vệ người tiêu dùng trên nền tảng số lớn

Tiếp tục hoàn thiện quy định về nền tảng số lớn

Theo Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương), Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 5 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2024, cùng với Nghị định số 55/2024/NĐ-CP ngày 16/5/2024 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật đã tạo lập khuôn khổ pháp lý quan trọng nhằm tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong bối cảnh chuyển đổi số.

Sau hơn một năm triển khai thi hành, các quy định của pháp luật đã từng bước đi vào thực tiễn, đặc biệt trong việc nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh trong môi trường số. Trong đó, các quy định về trách nhiệm đặc thù của tổ chức thiết lập, vận hành nền tảng số lớn được xác định là một nội dung trọng tâm nhằm bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng trong giao dịch số.

Năm 2025, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã hoàn thành việc xây dựng Hệ thống báo cáo trực tuyến tại Cổng thông tin điện tử (https://ntsl.vcc.gov.vn) và ban hành đề cương báo cáo để hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện việc xác định và báo cáo thực hiện trách nhiệm của nền tảng số lớn.

Qua quá trình theo dõi, đánh giá, việc triển khai thực hiện các quy định pháp luật về nền tảng số lớn cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh các mô hình kinh doanh nền tảng số tiếp tục phát triển nhanh chóng, đa dạng và phức tạp.

Người tiêu dùng mua hàng trên nền tảng số. Ảnh: Nguyên Thảo

Các nội dung lớn cần thực hiện

Để tiếp tục triển khai hiệu quả Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 và Nghị định số 55/2024/NĐ-CP, đồng thời phục vụ công tác quản lý nhà nước, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đề nghị tổ chức, cá nhân thiết lập, vận hành nền tảng số thực hiện các nội dung dưới đây:

Thứ nhất, xác định mô hình hoạt động của nền tảng. Khoản 2 Điều 2 Nghị định số 55/2024/NĐ-CP quy định: “Nền tảng số lớn quy định tại khoản 4 Điều 39 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là nền tảng số phục vụ giao dịch điện tử được thiết lập, vận hành để phục vụ hoạt động kinh doanh trên không gian mạng và đáp ứng một trong các tiêu chí sau: Có từ 3.000.000 tài khoản người sử dụng hoạt động hằng năm tại Việt Nam trở lên theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử. Tổ chức, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm tự xác định số lượng tài khoản người sử dụng hoạt động trên nền tảng số do mình thiết lập, vận hành; là nền tảng số trung gian quy mô lớn, rất lớn phục vụ giao dịch điện tử theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử”.

Căn cứ quy định nêu trên, tổ chức, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm xác định quy mô hoạt động của nền tảng do đơn vị mình thiết lập, vận hành.

Thứ hai, thực hiện trách nhiệm của tổ chức thiết lập, vận hành nền tảng số lớn. Các tổ chức, cá nhân thiết lập, vận hành nền tảng số lớn có trách nhiệm nghiên cứu và thực hiện đầy đủ, chính xác các quy định tại Điều 39 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 và Điều 23 Nghị định số 55/2024/NĐ-CP.

Cụ thể, đối với việc mở tài khoản báo cáo trực tuyến, trường hợp là nền tảng số lớn, đề nghị tổ chức, cá nhân kinh doanh gửi văn bản tới Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (địa chỉ: 25 Ngô Quyền, Cửa Nam, Hà Nội) để cung cấp thông tin, phục vụ việc mở tài khoản trên Hệ thống báo cáo trực tuyến của Ủy ban.

Thông tin cung cấp bao gồm: (i) địa chỉ email chính thức của tổ chức, cá nhân kinh doanh để Ủy ban thực hiện mở tài khoản báo cáo trực tuyến; (ii) cung cấp thông tin của đại diện để làm đầu mối phối hợp với Ủy ban trong quá trình thực hiện trách nhiệm đặc thù của tổ chức thiết lập, vận hành nền tảng số lớn.

Đối với việc thực hiện báo cáo về trách nhiệm đặc thù, các tổ chức, cá nhân thiết lập, vận hành nền tảng số lớn có trách nhiệm xây dựng và gửi báo cáo về việc thực hiện trách nhiệm đặc thù của tổ chức thiết lập, vận hành nền tảng số lớn theo quy định của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Phong Lâm