Hướng đi bền vững từ rừng gỗ lớn, dược liệu dưới tán

Chuyển trọng tâm sang cây gỗ lớn, cây bản địa

Trong chương trình làm việc, Đoàn khảo sát đã trực tiếp kiểm tra các mô hình trồng rừng, cơ sở sản xuất giống và vùng trồng dược liệu tại các xã Tuấn Sơn, Hữu Lũng, Lợi Bác và Mẫu Sơn. Kết quả ghi nhận cho thấy nhiều chuyển biến rõ nét trong tư duy sản xuất của người dân, các đơn vị lâm nghiệp, từ việc khai thác gỗ nhỏ sang phát triển các loài cây bản địa có giá trị kinh tế và sinh thái cao.

Tại xã Tuấn Sơn, giai đoạn 2021 – 2025, thông qua công tác tuyên truyền và vận động, UBND xã đã thúc đẩy người dân thay đổi phương thức canh tác, chuyển từ kinh doanh gỗ nhỏ sang trồng rừng gỗ lớn. Tính đến hết năm 2025, diện tích trồng rừng gỗ lớn trên địa bàn xã đạt 50ha, tập trung vào cây keo và các loại cây bản địa như đinh thối, lát hoa, dổi.

Đoàn khảo sát mô hình trồng cây gỗ lớn trên địa bàn xã Tuấn Sơn. Ảnh: T. Tùng

Tại xã Hữu Lũng, mô hình rừng cây bản địa của Trường Cao đẳng Nông lâm Đông Bắc với các loài quý hiếm, như: lim xanh, dổi, sao đen đã minh chứng cho hiệu quả đa mục tiêu... Những loài cây này không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao nhờ chất lượng gỗ bền mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc giữ đất, hạn chế xói mòn, điều hòa khí hậu rừng nhờ bộ rễ ăn sâu và tán lá rộng. Việc phát triển các dòng cây bản địa này được đánh giá là giải pháp căn cơ để duy trì đa dạng sinh học, hướng tới lâm nghiệp bền vững.

Để hỗ trợ nguồn cây giống chất lượng, cơ sở sản xuất của Công ty TNHH MTV Cửu Long Lạng Sơn (xã Hữu Lũng) đã ứng dụng phương pháp nuôi cấy mô tế bào thực vật. Năng lực cung ứng của đơn vị này đã có bước nhảy vọt, từ 5 triệu cây giống vào năm 2021 lên tới 41,5 triệu cây vào năm 2025, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng cho việc trồng rừng lấy gỗ và cải tạo môi trường trên địa bàn tỉnh.

Khai thác tiềm năng dược liệu dưới tán rừng

Song song với việc phát triển cây gỗ lớn, mô hình trồng dược liệu dưới tán rừng cũng đang mở ra cơ hội sinh kế mới cho người dân. Tại xã Lợi Bác, với điều kiện tự nhiên thuận lợi, địa phương đã phát triển được khoảng 12ha cây trà hoa vàng và sa nhân, bước đầu mang lại sản phẩm thu hoạch.

Đoàn khảo sát thực tế mô hình trồng cây khôi nhung dưới tán rừng tại xã Mẫu Sơn. Ảnh: T. Tùng

Tại xã Mẫu Sơn, mô hình phát triển dược liệu được triển khai bài bản hơn thông qua các dự án của Ban Quản lý rừng đặc dụng và phòng hộ tỉnh. Giai đoạn 2021 – 2025, nhiều loại cây quý như bảy lá một hoa, khôi nhung, ba kích đã được trồng với tổng diện tích 25,9 ha tại các cộng đồng thôn vùng đệm. Điểm đáng chú ý là người dân tham gia mô hình được hỗ trợ 100% chi phí cây giống và phân bón. Đến nay, các loại cây dược liệu này đã thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng đặc thù của vùng Mẫu Sơn, hứa hẹn trở thành hướng phát triển kinh tế mũi nhọn cho đồng bào dân tộc tại địa phương.

Qua khảo sát thực tế, các thành viên Ban Dân tộc HĐND tỉnh cũng chỉ ra những vấn đề cần quan tâm để nâng cao hiệu quả bền vững. Tại các buổi làm việc với UBND các xã và đơn vị liên quan, Đoàn đã tập trung thảo luận về công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kết quả triển khai các chính sách hỗ trợ và đặc biệt là việc xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm. Thực tế cho thấy, việc phát triển diện tích mới chỉ là bước đầu; để người dân thực sự gắn bó với rừng gỗ lớn và dược liệu, cần có cơ chế bảo đảm đầu ra ổn định và nghiên cứu xây dựng vùng trồng tập trung quy mô lớn.

Những thông tin và dữ liệu thu thập được từ đợt khảo sát sẽ là nguồn dữ liệu quan trọng để Ban Dân tộc tham mưu Thường trực HĐND tỉnh tổ chức phiên chất vấn vào quý I.2026. Mục tiêu nhằm làm rõ những thuận lợi, khó khăn, vướng mắc trong triển khai các chỉ tiêu lâm nghiệp giai đoạn 2021 – 2025. Từ đó, đưa ra những giải pháp quyết liệt để thúc đẩy kinh tế rừng Lạng Sơn phát triển tương xứng với tiềm năng.

Tuấn Sơn