VCCI đề xuất kéo dài thời gian tạm dừng Nghị định 46

Trên cơ sở tổng hợp ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp, VCCI kiến nghị Chính phủ xem xét kéo dài thời gian tạm ngưng hiệu lực của hai văn bản này cho đến khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được Quốc hội thông qua và có hiệu lực.

Trước đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 09/2026/NQ-CP, tạm ngưng hiệu lực một số quy định của Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 đến hết ngày 15/4/2026. Theo VCCI, quyết định này đã kịp thời tháo gỡ nhiều ách tắc tại cửa khẩu và cảng biển, giúp duy trì hoạt động thông suốt của chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, thời hạn tạm ngưng đang đến gần trong khi nhiều vấn đề cốt lõi vẫn chưa được giải quyết. Cộng đồng doanh nghiệp lo ngại nếu các quy định trên được áp dụng trở lại mà chưa có điều chỉnh phù hợp, những khó khăn trước đây có thể tái diễn, gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất và kinh doanh.

Một trong những bất cập lớn được phản ánh là quy định về thủ tục công bố và đăng ký sản phẩm thực phẩm. Theo Nghị định 46, hầu hết các sản phẩm thực phẩm, bao gồm cả nguyên liệu, phụ gia, chất hỗ trợ chế biến, bao bì và dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, đều phải thực hiện thủ tục công bố hoặc đăng ký trước khi lưu thông trên thị trường hoặc sử dụng trong sản xuất.

Ảnh minh họa

Quy định này đã loại bỏ nhiều trường hợp được miễn thủ tục theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP, đặc biệt đối với nguyên liệu hoặc bao bì chỉ dùng nội bộ trong sản xuất. Điều này khiến doanh nghiệp phát sinh thêm nhiều thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ.

Ngoài ra, việc thay đổi cơ chế kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu cũng được cho là nguyên nhân gây ùn ứ hàng hóa tại một số cửa khẩu và cảng biển trong giai đoạn đầu thực hiện.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp còn gặp vướng mắc trong quy định chuyển tiếp và ghi nhãn hàng hóa. Nhiều trường hợp doanh nghiệp không thể tiếp tục sử dụng nhãn cũ do không còn phù hợp với quy định mới, nhưng cũng chưa có thủ tục rõ ràng để cập nhật nhãn mới.

Trên cơ sở những khó khăn nêu trên, VCCI đề xuất Chính phủ kéo dài thời gian tạm ngưng hiệu lực của Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 cho đến khi Luật An toàn thực phẩm sửa đổi được ban hành. Trong giai đoạn chuyển tiếp, tổ chức này kiến nghị tiếp tục áp dụng Nghị định 15/2018/NĐ-CP làm cơ sở pháp lý.

Theo VCCI, sau khi luật mới có hiệu lực, các văn bản hướng dẫn chi tiết sẽ thay thế các quy định hiện hành, bảo đảm tính đồng bộ và ổn định của hệ thống pháp luật. Phương án này cũng nhận được sự đồng thuận cao từ nhiều hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp.

Trong trường hợp Chính phủ vẫn tiếp tục áp dụng các quy định hiện nay sau ngày 15/4/2026, VCCI đề nghị cần điều chỉnh một số nội dung để tháo gỡ khó khăn trước mắt. Cụ thể, nên khôi phục cơ chế miễn thủ tục công bố và kiểm tra nhà nước đối với nguyên liệu, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến và bao bì chỉ dùng trong sản xuất nội bộ.

Bên cạnh đó, cần mở rộng các điều khoản chuyển tiếp và công nhận giá trị tương đương của các chứng nhận quốc tế như HACCP, ISO 22000 hoặc FSSC 22000 thay cho giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

VCCI cũng đề xuất áp dụng cơ chế “thông quan trước - kiểm tra sau” đối với doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt nhằm giảm áp lực tại cửa khẩu, đồng thời quy định rõ thời gian kiểm tra, kiểm nghiệm để tăng tính dự báo cho hoạt động kinh doanh.

Để bảo đảm tính khả thi khi triển khai các quy định mới, VCCI kiến nghị Chính phủ đánh giá toàn diện năng lực của hệ thống kiểm nghiệm thực phẩm quốc gia trước khi áp dụng đầy đủ các quy định của Nghị định 46.

Ngoài ra, nên xem xét công nhận kết quả kiểm nghiệm của các phòng thí nghiệm nội bộ đạt chuẩn của doanh nghiệp hoặc của các tổ chức chứng nhận quốc tế uy tín. Việc phân cấp quản lý cho địa phương cũng cần đi kèm với bảo đảm nguồn nhân lực, chuyên môn và hướng dẫn thực hiện thống nhất.

VCCI nhấn mạnh rằng quá trình xây dựng chính sách cần có sự tham vấn thực chất với cộng đồng doanh nghiệp ngay từ giai đoạn soạn thảo. Các quy định mới cần được đánh giá tác động đầy đủ và có thời gian chuyển tiếp hợp lý, qua đó giúp doanh nghiệp thích ứng kịp thời và duy trì môi trường kinh doanh ổn định.

Nguyễn Sang