Hướng đi nào phù hợp với thí sinh chỉ được dưới 15 điểm 3 môn tổ hợp?

Sinh viên trường Cao đẳng Y tế và Thiết bị Việt Đức thực hành tại cơ sở y tế

Đại học không phải cánh cửa duy nhất 

Sau khi các trường đại học công bố điểm chuẩn, với nhiều thí sinh có tổng điểm dưới 15, việc lựa chọn hướng đi tiếp theo càng trở thành bài toán khó. Theo quy chế tuyển sinh đại học, thí sinh phải đạt tổng điểm 3 môn trong tổ hợp xét tuyển từ 15,0 điểm trở lên mới đủ điều kiện nộp hồ sơ xét tuyển vào các trường đại học (dù xét bằng điểm thi tốt nghiệp hay phương thức khác).

Không ít học sinh và phụ huynh có tâm lý cho rằng dưới 15 điểm đồng nghĩa với việc cơ hội học đại học gần như không còn. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng cần nhìn nhận vấn đề rộng hơn và quan trọng nhất là không để con số 15 điểm trở thành rào cản tương lai của các thí sinh.

Theo thầy Nguyễn Mạnh Quang, giáo viên THPT Quỳnh Thọ (Hưng Yên), qua nhiều năm làm công tác tư vấn hướng nghiệp cho học sinh tại trường, ông thấy với nhóm dưới 15 điểm, điều quan trọng nhất là phải loại bỏ tâm lý coi đại học là con đường duy nhất.

Theo đó, nếu học sinh có năng lực học tập ở mức trung bình, việc cố lựa chọn một ngành chỉ vì điểm chuẩn thấp có thể dẫn đến hệ quả là học không phù hợp, chán nản rồi bỏ học. 

Học sinh cần tự đánh giá ít nhất 3 vấn đề để cân nhắc thật kỹ lựa chọn tiếp theo của mình đó là mình học tốt gì, mình thích làm gì và nghề nào có khả năng tạo việc làm trong tương lai.

Chương trình đào tạo cao đẳng chú trọng thực hành và kỹ năng nghề.

Nếu học sinh có năng khiếu thực hành, thích máy móc, kỹ thuật hoặc dịch vụ, các chương trình cao đẳng, trung cấp nghề có thể phù hợp hơn. Ngược lại, nếu vẫn xác định rõ mục tiêu đại học, thí sinh có thể tìm hiểu các trường, ngành có phương thức tuyển sinh phù hợp với mức điểm của mình, đồng thời chuẩn bị cho những cơ hội khác trong tương lai.

Một trong những hướng đi đáng cân nhắc với thí sinh dưới 15 điểm là học cao đẳng. Theo thầy Quang, so với đại học, nhiều chương trình cao đẳng có thời gian đào tạo ngắn hơn, chú trọng thực hành và kỹ năng nghề. 

Một số ngành còn có chương trình liên kết với doanh nghiệp, tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận môi trường làm việc ngay trong quá trình học. Với những học sinh muốn sớm có nghề và tham gia thị trường lao động, đây có thể là lựa chọn phù hợp.

Thầy Quang cho rằng cần thay đổi cách nhìn về giáo dục nghề nghiệp. Trong nền kinh tế hiện nay, doanh nghiệp không chỉ cần người có bằng cấp mà còn cần người có kỹ năng thực tế, khả năng sử dụng công nghệ, ngoại ngữ, giao tiếp và thích ứng với công việc.

"Không nên đánh giá thành công của một người trẻ chỉ bằng việc em ấy học đại học hay không. Điều quan trọng là sau quá trình đào tạo, người học có năng lực nghề nghiệp và khả năng tạo ra giá trị hay không", chuyên gia phân tích.

Theo chuyên gia, với thí sinh dưới 15 điểm, phụ huynh nên cùng con tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo thay vì chỉ nhìn vào tên trường. Cần quan tâm đến ngành học, thời lượng thực hành, cơ hội thực tập, mức học phí, khả năng việc làm sau tốt nghiệp và cơ hội học liên thông.

Học nghề để đi đường ngắn hơn

Bà Lê Thị Khánh Chi, Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp Ý Việt (Đà Nẵng) cũng đồng quan điểm khi cho rằng cánh cửa học tập, phát triển bản thân và thành công không phải đã đóng lại với thí sinh đạt dưới 15 điểm.

Bên cạnh chương trình học cao đẳng, thí sinh vẫn còn nhiều lựa chọn khác, trong đó các trường đào tạo trung cấp nghề là hướng đi đáng cân nhắc. Theo bà Khánh Chi, ưu điểm của hướng đi này là chương trình đào tạo thường chú trọng kỹ năng thực hành, thời gian học ngắn hơn, qua đó giúp người học có thể sớm đi làm và tích lũy kinh nghiệm.

Tuy nhiên, bà Khánh Chi cũng lưu ý thí sinh không nên lựa chọn học nghề chỉ vì "trượt đại học". Đây cần được xem là một quyết định nghề nghiệp nghiêm túc. Trước khi đăng ký, học sinh cần tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp, mức thu nhập, nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp cũng như khả năng học tiếp lên những trình độ cao hơn.

"Điều cần tránh nhất là tâm lý học gì cũng được miễn có chỗ học. Nếu chọn nghề theo phong trào hoặc chỉ vì điểm thấp thì nguy cơ bỏ học giữa chừng hoặc tốt nghiệp nhưng không làm đúng chuyên môn là rất lớn", bà Chi nêu ý kiến.

Sinh viên Trường Trung cấp Ý Việt bảo vệ đồ án tốt nghiệp.

Bên cạnh đó, phụ huynh cũng cần thay đổi quan niệm về học nghề. Thay vì coi việc con không vào được đại học là một thất bại, gia đình nên đồng hành để giúp học sinh xác định hướng đi phù hợp với năng lực và hoàn cảnh. Áp lực phải có bằng đại học đôi khi khiến học sinh lựa chọn ngành học không phù hợp, trong khi thị trường lao động lại đang cần nhiều nhân lực có kỹ năng nghề.

Theo bà Chi, tại Trường Trung cấp Ý Việt, tùy chương trình mà học sinh lựa chọn, sau khi hoàn thành trung cấp nghề, các em có thể tiếp tục học lên cao đẳng hoặc mở rộng cơ hội học tập theo những lộ trình khác. Kết quả việc làm của học sinh sau tốt nghiệp những năm gần đây vẫn duy trì ở mức cao. Theo thống kê, hơn 90% học sinh tốt nghiệp có việc làm, trong khi một bộ phận tiếp tục học liên thông.