Hướng tới Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026 - 2031: Thực sự phát huy vai trò thiết chế quyền lực nhà nước ở địa phương

Hiện thực hóa khát vọng phát triển

Trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tổ chức mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, vai trò của HĐND các cấp đang có nhiều thay đổi quan trọng cả về nội hàm, thẩm quyền và trách nhiệm thực thi. Không chỉ thực hiện chức năng, nhiệm vụ luật định, HĐND ngày càng thể hiện rõ vai trò cụ thể hóa các chủ trương lớn của Trung ương thành quyết sách phù hợp với thực tiễn từng địa phương.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh chủ trì cuộc họp về công tác chuẩn bị tổ chức Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026 - 2031. Ảnh: Trọng Hiếu

Từ quản lý đất đai, đầu tư công, tài chính - ngân sách đến các cơ chế đặc thù phát triển kinh tế - xã hội, HĐND đang trở thành thiết chế quan trọng trong quản trị địa phương. Đặc biệt, khi không còn HĐND cấp huyện, phạm vi quyết định và trách nhiệm của HĐND cấp tỉnh, cấp xã tăng lên đáng kể, đòi hỏi sự đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy hoạt động, năng lực đại biểu và phương thức giám sát.

Chính vì vậy, Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026 - 2031 vượt lên ý nghĩa của một hội nghị chuyên môn thông thường. Đây là diễn đàn để các địa phương cùng nhìn lại thực tiễn hoạt động, chia sẻ kinh nghiệm đổi mới và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

“Giữa không gian Hà Nội linh thiêng - trái tim của cả nước - hội nghị còn mang ý nghĩa của sự hội tụ và lan tỏa. Từ các địa phương trên cả nước, kỳ vọng những kinh nghiệm hay, mô hình mới, cách làm sáng tạo trong hoạt động HĐND được chia sẻ, kết nối, góp phần tạo động lực đổi mới chung cho hoạt động dân cử địa phương, nhất là cấp xã” - đại biểu Trần Kim Dũng - HĐND xã Hà Linh, Hà Tĩnh kỳ vọng.

Hội nghị còn là dịp được kỳ vọng sẽ đổi mới công tác tuyên truyền về hoạt động của HĐND. Trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu ngày càng cao về công khai, minh bạch, hoạt động của HĐND cần được truyền tải gần dân hơn, dễ tiếp cận hơn để người dân thấy rõ giá trị của từng quyết sách, từng cuộc giám sát, từng phiên chất vấn đối với đời sống xã hội. Đây cũng được xem là một trong những giải pháp quan trọng để củng cố niềm tin của cử tri, lan tỏa hình ảnh người đại biểu dân cử gần dân, sát dân, thực sự đại diện cho tiếng nói và nguyện vọng của Nhân dân.

Kỳ vọng hoàn thiện cơ chế để hoạt động hiệu quả hơn

Cùng với yêu cầu đổi mới hoạt động, nhiều kỳ vọng cũng được gửi tới Hội nghịvề việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách bảo đảm cho HĐND hoạt động hiệu quả hơn trong bối cảnh mới. Trong đó, điều nhiều địa phương quan tâm là phân cấp, phân quyền rõ ràng để HĐND cấp tỉnh, cấp xã làm tốt nhiệm vụ kiểm soát quyền lực trong mô hình mới, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng tâm tư, nguyện vọng chính đáng của cử tri.

Một trong những nội dung được nhiều địa phương quan tâm là tiếp tục rà soát, kiện toàn tổ chức bộ máy và vị trí việc làm phục vụ hoạt động của HĐND. Trong điều kiện nhiệm vụ ngày càng lớn, cần quy định rõ hơn vị trí, tiêu chuẩn đối với đại biểu hoạt động chuyên trách; đồng thời xác định cụ thể vị trí việc làm của công chức Văn phòng HĐND và UBND cấp xã giúp việc cho HĐND để bảo đảm tính chuyên sâu trong tham mưu, phục vụ.

“Ở cấp tỉnh, nhiệm kỳ 2026 - 2031, mỗi Ban được bố trí thêm Ủy viên hoạt động chuyên trách, tuy nhiên yêu cầu vị trí việc làm, tiêu chuẩn chưa cụ thể. Đối với cấp xã, mặc dù quy định vị trí việc làm giúp việc cho HĐND được bố trí ở Văn phòng HĐND và UBND, nhưng hiện nay nhiều xã không bố trí đủ theo quy định. Tôi mong qua hội nghị, những vấn đề bức thiết ở cơ sở sẽ được phân tích làm rõ và sẽ có những chuyển biến trong thời gian tới” - đại biểu Lê Hồng Thái - tỉnh Đắk Lắk kỳ vọng.

Bên cạnh đó, nhiều đại biểu cũng kỳ vọng sẽ sớm có quy định cụ thể hơn về đánh giá chất lượng hoạt động, thi đua, khen thưởng đối với đại biểu HĐND; đồng thời tiếp tục bảo đảm các điều kiện phục vụ hoạt động như kinh phí tiếp xúc cử tri, giám sát, bồi dưỡng nghiệp vụ, cung cấp thông tin, báo chí, tài liệu và chế độ hỗ trợ cần thiết khác.

Từ thực tiễn đổi mới của đất nước, yêu cầu nâng cao hiệu quả quản trị địa phương đến kỳ vọng ngày càng lớn của cử tri, HĐND các cấp đang đứng trước yêu cầu phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa. Hội nghị toàn quốc triển khai nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026 - 2031 của HĐND lần này chính là dịp để khẳng định quyết tâm đó, tạo thêm động lực để cơ quan dân cử địa phương tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới theo đúng phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.