Hướng tới hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Thanh Hóa năm 2026: Biến tiềm năng nông nghiệp công nghệ cao thành lợi thế

Sử dụng điện thoại thông minh để kiểm tra điều kiện sinh trưởng của cây trồng tại mô hình trồng hoa lan hồ điệp ứng dụng công nghệ cao ở phường Đông Tiến. Ảnh: Lê Hòa

Từ những “cánh đồng” biết nói...

Là đơn vị “tiên phong” phát triển nông nghiệp công nghệ cao (CNC) trên địa bàn tỉnh, năm 2013 Công ty CP Mía đường Lam Sơn đã đầu tư xây dựng và đã khánh thành Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển nông nghiệp CNC Lam Sơn, với tổng kinh phí hơn 200 tỷ đồng. Đây chính là nền tảng, cơ sở để phát triển một nền sản xuất hiện đại và trở thành “xương sống” định hướng cho xu thế phát triển nông nghiệp CNC của tỉnh. Sau hơn 4 thập niên gắn bó với cây mía - cây trồng chiến lược làm nên thương hiệu doanh nghiệp, công ty không ngừng đổi mới mô hình sản xuất theo hướng hiện đại. Đây cũng là đơn vị đầu tiên trong cả nước xây dựng bản đồ số quản lý toàn bộ quy trình sản xuất mía - từ làm đất, xử lý giống, bón phân, chăm sóc đến thu hoạch, giúp người trồng mía hạch toán chi phí một cách khoa học, nâng cao hiệu quả và tiết giảm phát thải.

Mặc dù đang khẩn trương hoàn thành việc thu hoạch mía niên vụ 2025-2026, nhưng trên cánh đồng mía nguyên liệu rộng hàng trăm ha tại xã Lam Sơn không khí làm việc lại rất nhẹ nhàng. Việc thu hoạch hoàn toàn được áp dụng cơ giới hóa, từ cắt chặt, bốc xếp, đến vận chuyển. Bà Nguyễn Thị Phương ở thôn 7, xã Lam Sơn, cho biết: "Trước đây, trồng mía vất vả lắm, nắng cháy da cũng phải đi tưới. Từ khi công ty áp dụng công nghệ tưới nhỏ giọt, mía không chỉ ngọt hơn mà năng suất tăng lên đáng kể. Máy móc làm hết, chúng tôi chỉ việc quản lý qua điện thoại thông minh”.

Việc áp dụng cơ giới hóa đồng bộ từ khâu làm đất, trồng, chăm sóc đến thu hoạch không chỉ giảm chi phí sản xuất, tăng năng suất mía cây bình quân từ 80 tấn/ha lên hơn 100 tấn/ha, chữ đường đạt 11 - 12 CCS, mà còn tạo nên một bức tranh nông nghiệp CNC đầy sức sống, hứa hẹn mang lại những “mùa vàng” bền vững cho người nông dân.

Rời cánh đồng mía, chúng tôi đến thăm Trung tâm Nông nghiệp CNC Lam Sơn - nơi được ví như “trái tim” đổi mới của đơn vị. Tại đây, những cây giống mía sạch bệnh, chất lượng cao được sản xuất bằng phương pháp nuôi cấy mô, đảm bảo nguồn giống tốt nhất cho vùng nguyên liệu. Không chỉ dừng lại ở mía, công ty còn tiên phong đưa các giống cây giá trị cao như dưa vàng, rau quả sạch vào canh tác trong môi trường nhà lưới, điều khiển hoàn toàn bằng trí tuệ nhân tạo (AI), giúp giám sát sức khỏe từng gốc cây.

Phó tổng giám đốc Công ty Lê Văn Quang cho biết: “Nông nghiệp CNC tại Lam Sơn không chỉ là cơ giới hóa, mà là sự tích hợp thông minh giữa khoa học - kỹ thuật và thiên nhiên, nhằm tạo ra sản phẩm “Organic” hoàn toàn tự nhiên, an toàn cho sức khỏe, đáp ứng nhu cầu cao của thị trường. Đây là chiến lược “tái cơ cấu” bền vững mà chúng tôi đang hướng tới để biến những vùng đất khó khăn của tỉnh thành điểm sáng về nông nghiệp ứng dụng CNC”.

Nhận thấy tiềm năng, thành tựu vươt trội của phát triển nông nghiệp CNC, những năm gần đây đã có hàng trăm doanh nghiệp, HTX, hộ dân trên địa bàn tỉnh mạnh dạn đầu tư cơ sở hạ tầng, áp dụng cơ giới hóa, ứng dụng thực nghiệm khoa học vào sản xuất nông nghiệp như đầu tư xây dựng nhà màng, nhà lưới để sản xuất các sản phẩm rau, quả; ứng dụng công nghệ vào chăm sóc cây con như: tưới nước nhỏ giọt, tưới phun mưa, bón phân qua nước với phương thức tưới nhỏ giọt... Đồng thời, tạo ra những sản phẩm đã khẳng định được thương hiệu trên thị trường như dưa Kim Hoàng Hậu, Kim Cô Nương, dưa lưới Nhật, dưa baby, rau thủy canh...

... đến tâm điểm thu hút nhà đầu tư

Tỉnh Thanh Hóa sở hữu dư địa đất đai dồi dào, khí hậu đa dạng từ miền núi đến đồng bằng ven biển. Đây là những tiềm năng để phát triển một nền nông nghiệp hiện đại, đa dạng với giá trị gia tăng cao. Và để hiện thực có hiệu quả về phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, ứng dụng CNC, những năm qua tỉnh Thanh Hóa đã tranh thủ sự hỗ trợ của các bộ, ngành ở Trung ương đẩy mạnh thu hút doanh nghiệp đầu tư xây dựng và phát triển nông nghiệp ứng dụng CNC thông qua việc tạo điều kiện về tích tụ đất đai, giải phóng mặt bằng, có chính sách hỗ trợ đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng phát triển sản xuất ban đầu. Nhờ đó, những năm gần đây, liên tục có những mô hình sản xuất nông nghiệp CNC được đi vào hoạt động và có không ít mô hình mở rộng quy mô sản xuất.

Diện tích trồng cây ăn quả an toàn ứng dụng công nghệ cao tại bản Oi, xã Linh Sơn.

Từ “bàn đạp” Lam Sơn, một làn sóng đầu tư mới đã hình thành, nhất là trong lĩnh vực chăn nuôi. Trong số hơn 1.600 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp của tỉnh có các tập đoàn lớn như Tập đoàn TH True Milk, Tập đoàn Vinamilk, Tập đoàn Xuân Thiện, Công ty CP Tập đoàn DABACO Việt Nam... Đặc biệt là sự góp mặt của các doanh nghiệp chăn nuôi lớn có vốn đầu tư nước ngoài như Công ty Chăn nuôi C.P, CJ, Japfa comfeed, Golden, Mavin, Newhope... Họ không chỉ mang theo vốn, mà còn mang theo quy trình quản trị hiện đại, biến những vùng đất cằn cỗi thành những tổ hợp sản xuất khép kín, giá trị kinh tế tăng gấp hàng chục lần so với sản xuất truyền thống.

Lợi thế thu hút đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp của Thanh Hóa hiện nay không chỉ nằm ở quỹ đất, mà là ở hạ tầng kết nối (Cảng Hàng không Thọ Xuân, cảng biển Nghi Sơn) và hệ thống cơ chế, chính sách linh hoạt. Tỉnh đã và đang quyết liệt trong việc tích tụ, tập trung đất đai, tạo ra những “cánh đồng lớn” sẵn sàng bàn giao cho nhà đầu tư. Để biến tiềm năng thành lợi thế thu hút đầu tư, tỉnh đã ban hành nhiều nghị quyết, chương trình, cơ chế, chính sách về khuyến khích phát triển CNC trong lĩnh vực nông nghiệp như: Nghị quyết số 13-NQ/TU ngày 11/1/2019 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về tích tụ, tập trung đất đai để phát triển nông nghiệp quy mô lớn, CNC đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; Quyết định số 4145/QĐ-UBND ngày 10/10/2019 của UBND tỉnh về việc ban hành Bộ tiêu chí về sản xuất nông nghiệp tập trung, quy mô lớn, ứng dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đến năm 2025...

Theo đó, tỉnh Thanh Hóa đã xác định nông nghiệp CNC là một trong những trụ cột tăng trưởng chính. Câu trả lời cho nỗ lực của tỉnh, các doanh nghiệp, HTX và người dân trong xây dựng nền nông nghiệp theo hướng CNC chính là hình thành được khoảng 220ha nhà màng, nhà lưới, hơn 1.000ha sản xuất lúa giảm phát thải các bon CNC trong lĩnh vực trồng trọt. Đồng thời, CNC còn được ứng dụng rộng rãi ở nhiều lĩnh vực và hàng loạt công nghệ hiện đại như phát triển hàng trăm giống cây trồng, vật nuôi giá trị; xây dựng thành công các mô hình trang trại chăn nuôi tập trung với quy mô lớn, áp dụng hệ thống chuồng kín, nuôi sàn, điều hòa ẩm độ và nhiệt độ, xử lý chất thải và kiểm soát dịch bệnh mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người sản xuất. Ứng dụng thành công công nghệ nuôi cấy mô để nhân rộng một số loài cây lâm nghiệp. Xây dựng, nhân rộng các mô hình nuôi ứng dụng CNC như nuôi tôm hùm, cá giò ở khu vực biển Hòn Mê, nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh ở nhiều địa phương...

Thực tế cho thấy, dù đã có những bước tiến dài, nhưng cuộc đua thu hút đầu tư vào nông nghiệp CNC vẫn còn nhiều thách thức. Việc ứng dụng CNC trong sản xuất nông nghiệp mới chỉ là những “điểm sáng”. Để tạo thành một “vùng sáng” cần sự liên kết chặt chẽ hơn giữa doanh nghiệp và nông dân.

Thanh Hóa đang hướng tới mục tiêu không chỉ thu hút đầu tư vào sản xuất thô, mà phải là các trung tâm chế biến sâu, logistics nông sản và xuất khẩu. Tiềm năng đã rõ, lợi thế đã hình thành, và “cú hích” từ những chuỗi liên kết đầu tư sản xuất của các doanh nghiệp tiên phong như Công ty CP Mía đường Lam Sơn, Công ty CP Tập đoàn Xuân Thiện, Công ty TNHH TH True Milk... chính là lời khẳng định: Thanh Hóa đã sẵn sàng trở thành trung tâm nông nghiệp CNC của khu vực miền Trung và cả nước.

Bài và ảnh: Lê Hòa