Hương vị ASEAN: 11 quốc gia, muôn sắc ẩm thực

Một trong những điểm nhấn của Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế 2026 là không gian “Hương vị ASEAN”, bên cạnh hai không gian “Tự hào Việt Nam” và “Hương vị thế giới”. Hãy cùng Báo Thế giới và Việt Nam điểm qua những món ăn đặc sắc làm nên bản sắc ẩm thực của 11 quốc gia thành viên ASEAN.

Cùng chia sẻ những đặc trưng của nền văn minh lúa nước, điều kiện khí hậu nhiệt đới và lịch sử giao thương lâu đời, các quốc gia Đông Nam Á đã hình thành một nền văn hóa ẩm thực vừa có nhiều nét tương đồng, vừa giàu bản sắc riêng.

Brunei - Dấu ấn căn bếp Mã Lai

Ambuyat, đặc sản của Brunei, gây ấn tượng với kết cấu trong suốt, sánh dẻo và cách thưởng thức độc đáo cùng các loại nước chấm đậm đà. (Nguồn: Agoda)

Ambuyat, đặc sản của Brunei, gây ấn tượng với kết cấu trong suốt, sánh dẻo và cách thưởng thức độc đáo cùng các loại nước chấm đậm đà. (Nguồn: Agoda)

Mang đậm dấu ấn văn hóa Mã Lai và chịu ảnh hưởng của những quy tắc ăn uống trong đạo Hồi, ẩm thực Brunei sử dụng phổ biến gạo, thịt bò, thịt gà, cá, hải sản cùng các loại gia vị nhiệt đới.

Một trong những đặc sản độc đáo nhất của quốc gia này là ambuyat (món ăn chế biến từ tinh bột trong thân cây cọ sago). Khi hòa với nước nóng, bột dần chuyển thành hỗn hợp trong suốt, sánh dẻo, có vị thanh nhẹ.

Điểm thú vị của ambuyat nằm ở cách thưởng thức. Thay vì dùng thìa, người Brunei sử dụng candas (dụng cụ bằng tre có hai nhánh) để cuốn từng phần bột rồi nhúng vào cacah (loại nước chấm thường có vị chua cay). Với kết cấu mềm, trơn, thực khách có thể nuốt trực tiếp mà không cần nhai.

Trong khi đó, nasi katok (cơm trắng ăn cùng gà chiên và sốt ớt sambal) là lựa chọn bình dân được ưa chuộng. Tên gọi của món ăn gắn với câu chuyện về những thực khách phải gõ cửa nhà người bán để mua cơm vào ban đêm.

Người Brunei cũng có nhiều cách chế biến gạo nếp, tiêu biểu là kelupis (xôi gói lá đem hấp) và pulut panggang (xôi bọc lá nướng trên than hoa).

Campuchia - Phong vị Khmer

Amok trey (cà ri cá hấp lá chuối) của Campuchia hấp dẫn bởi vị béo dịu của nước cốt dừa hòa quyện với hương thơm của các loại gia vị truyền thống Khmer. (Nguồn: Hanoi Voyages)

Amok trey (cà ri cá hấp lá chuối) của Campuchia hấp dẫn bởi vị béo dịu của nước cốt dừa hòa quyện với hương thơm của các loại gia vị truyền thống Khmer. (Nguồn: Hanoi Voyages)

Sự trù phú của sông Mekong và Biển Hồ mang đến nguồn thực phẩm dồi dào cho người dân Campuchia. Bởi vậy, cá nước ngọt, gạo và các loại rau thơm trở thành những nguyên liệu chủ đạo trong căn bếp của người Khmer.

Tiêu biểu phải kể đến amok trey (món cà ri cá hấp trong lá chuối). Trong tiếng Khmer, “trey” có nghĩa là cá. Để chế biến món ăn này, người dân sử dụng nước cốt dừa, trứng và kroeung (hỗn hợp gia vị được giã từ sả, riềng, nghệ cùng các loại thảo mộc).

Sau khi hấp, các nguyên liệu quyện vào nhau, tạo nên kết cấu mềm mịn, gần giống món trứng hấp, với vị béo dịu và hương thơm đặc trưng.

Nếu amok trey đòi hỏi sự khéo léo trong cách phối trộn gia vị thì num banh chok (bún Khmer) lại mang nét dân dã của đời sống hằng ngày. Những sợi bún làm từ gạo được chan nước cà ri cá, ăn cùng hoa chuối, dưa chuột, rau sống và các loại thảo mộc tươi.

Ngoài ra, bữa sáng của người Campuchia thường có bai sach chrouk (cơm thịt lợn nướng dùng kèm rau củ muối chua). Xứ Chùa Tháp còn nổi tiếng với lok lak (thịt bò thái miếng, xào đậm vị, ăn cùng nước chấm pha từ tiêu và chanh).

Indonesia - Đậm hương gia vị xứ vạn đảo

Rendang, đặc sản của Indonesia, được chế biến bằng phương pháp nấu chậm, giúp thịt bò mềm và thấm đẫm gia vị. (Nguồn: Tilda Rice)

Rendang, đặc sản của Indonesia, được chế biến bằng phương pháp nấu chậm, giúp thịt bò mềm và thấm đẫm gia vị. (Nguồn: Tilda Rice)

Từng giữ vị trí quan trọng trên các tuyến đường buôn bán gia vị, Indonesia sở hữu kho tàng ẩm thực phong phú với sự hiện diện của đinh hương, nhục đậu khấu, nghệ, riềng và nhiều loại hương liệu khác.

Có nguồn gốc từ cộng đồng người Minangkabau ở Tây Sumatra, rendang (món thịt nấu chậm trong nước cốt dừa và gia vị) thường được chế biến từ thịt bò, kết hợp cùng sả, riềng, ớt và nhiều loại hương liệu.

Quá trình chế biến có thể kéo dài nhiều giờ. Khi nước cốt dừa dần cô lại, gia vị thấm sâu vào từng thớ thịt, tạo nên màu nâu sẫm và hương thơm đặc trưng. Phương pháp nấu này cũng giúp bảo quản thịt lâu hơn.

Bên cạnh rendang, nasi goreng (cơm rang kiểu Indonesia) gây ấn tượng bởi màu nâu óng và vị ngọt mặn đặc trưng của kecap manis (loại nước tương ngọt đặc trưng của xứ vạn đảo). Món ăn thường được phục vụ kèm trứng chiên, dưa chuột và bánh phồng giòn.

Trong khi đó, sate (thịt xiên nướng) có nhiều biến thể tùy theo từng địa phương. Với những người yêu thích rau củ, gado-gado (rau trộn sốt đậu phộng) là lựa chọn thú vị với sự kết hợp giữa rau luộc, đậu phụ và trứng.

Đáng chú ý, năm 2018, Bộ Du lịch Indonesia đã lựa chọn rendang, nasi goreng, sate, gado-gado và soto (món súp truyền thống) là năm đại diện tiêu biểu của ẩm thực quốc gia.

Lào - Mộc mạc từ hạt nếp

Khao niaw (xôi nếp), thường được đựng trong những chiếc giỏ tre đan, là món ăn không thể thiếu trong bữa cơm truyền thống của người Lào. (Nguồn: Ms Linh's Adventure)

Khao niaw (xôi nếp), thường được đựng trong những chiếc giỏ tre đan, là món ăn không thể thiếu trong bữa cơm truyền thống của người Lào. (Nguồn: Ms Linh's Adventure)

Trong đời sống của người dân Lào, gạo nếp giữ một vị trí đặc biệt. Khao niaw (xôi nếp) thường được đựng trong những chiếc giỏ tre đan có nắp. Khi ăn, người dân dùng tay nắm xôi thành từng miếng nhỏ để chấm gia vị hoặc ăn cùng các món thịt, cá.

Một trong những món ăn thường được dùng cùng xôi là laap (món thịt hoặc cá băm nhỏ, trộn với nước cốt chanh, ớt, thính gạo rang và rau thơm). Trong quan niệm của người Lào, laap còn gắn với ý nghĩa may mắn, bởi vậy thường xuất hiện trong các dịp lễ, Tết và những buổi sum họp.

Cũng mang vị chua cay đặc trưng, tam mak hoong (gỏi đu đủ xanh) được chế biến bằng cách giã các nguyên liệu trong cối để gia vị thấm đều. Một thành phần làm nên nét riêng của món ăn này là padaek (loại mắm cá lên men) với hương vị đậm đà.

Ngoài ra, người dân đất nước Triệu Voi còn yêu thích khao piak sen (món mì nước với sợi bánh làm từ bột gạo và bột sắn), có độ mềm, dai đặc trưng.

Jeow (tên gọi chung của các loại nước chấm truyền thống) cũng giữ vai trò quan trọng trong bữa cơm của người Lào. Từ cà tím, cà chua đến ớt nướng, những nguyên liệu dân dã được giã cùng gia vị để ăn với xôi và rau củ.

Malaysia - Hương vị từ ngã ba văn hóa

Nasi lemak (cơm nấu nước cốt dừa) của Malaysia mang hương vị đặc trưng từ sự kết hợp giữa cơm béo thơm, sốt ớt sambal và các món ăn kèm. (Nguồn: Tilda Rice)

Nasi lemak (cơm nấu nước cốt dừa) của Malaysia mang hương vị đặc trưng từ sự kết hợp giữa cơm béo thơm, sốt ớt sambal và các món ăn kèm. (Nguồn: Tilda Rice)

Những ảnh hưởng từ văn hóa Mã Lai, Trung Hoa và Ấn Độ hiện diện rõ nét trong đời sống ẩm thực Malaysia, ngay từ những món ăn sáng quen thuộc.

Tiêu biểu là nasi lemak (cơm nấu cùng nước cốt dừa và lá dứa), ăn kèm sốt ớt sambal, cá cơm chiên giòn, lạc rang, trứng luộc và dưa chuột. Theo cách phục vụ truyền thống, món ăn thường được gói trong lá chuối, giúp lưu giữ hương thơm của cơm.

Một lựa chọn khác trong bữa sáng là roti canai (loại bánh mì dẹt có nguồn gốc từ ẩm thực Ấn Độ). Người làm bánh phải kéo, dàn mỏng rồi gấp bột thành nhiều lớp trước khi áp chảo. Nhờ vậy, bánh có lớp vỏ giòn, bên trong mềm và thường được dùng cùng cà ri.

Bữa sáng của người Malaysia còn có teh tarik (trà sữa kéo). Tên gọi này bắt nguồn từ cách người pha chế liên tục rót trà từ bình này sang bình khác ở khoảng cách cao để tạo lớp bọt mịn.

Năm 2024, văn hóa ăn sáng của Malaysia đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Bên cạnh những món ăn phổ biến trên cả nước, mỗi địa phương lại có đặc sản riêng. Bang Penang nổi tiếng với char kway teow (hủ tiếu xào cùng tôm, trứng và giá đỗ), cũng như asam laksa (món mì có nước dùng từ cá và me, mang vị chua đặc trưng).

Myanmar - Độc đáo văn hóa ăn trà

Lahpet thoke (gỏi lá trà lên men) là món ăn độc đáo của Myanmar, thường được dùng khi tiếp khách hoặc trong những buổi sum họp gia đình. (Nguồn: Olive Magazine)

Lahpet thoke (gỏi lá trà lên men) là món ăn độc đáo của Myanmar, thường được dùng khi tiếp khách hoặc trong những buổi sum họp gia đình. (Nguồn: Olive Magazine)

Nằm ở điểm giao thoa giữa Nam Á, Đông Á và Đông Nam Á, Myanmar tiếp thu nhiều ảnh hưởng từ các nền ẩm thực láng giềng, song vẫn gìn giữ những phương thức chế biến mang bản sắc riêng, đặc biệt là cách sử dụng các nguyên liệu lên men.

Một ngày mới của nhiều người dân Myanmar thường bắt đầu bằng bát mohinga (bún nước dùng từ cá) nóng hổi. Nước dùng được nấu từ cá, sả, bột đậu gà và thân chuối thái mỏng. Tùy khẩu vị, thực khách có thể thêm trứng luộc, rau thơm hoặc các loại bánh chiên giòn.

Điều đặc biệt trong văn hóa ẩm thực Myanmar là lá trà được dùng làm thức ăn thay vì chỉ để pha nước uống.

Lahpet thoke (gỏi lá trà lên men) là sự kết hợp giữa vị chát nhẹ của trà, vị bùi của lạc, đậu chiên, mè rang và hương thơm của tỏi. Món gỏi này thường được dùng khi tiếp khách hoặc trong những buổi gặp gỡ bạn bè, người thân.

Trong khi đó, bang Shan nổi tiếng với shan khauk swe (món mì gạo ăn cùng thịt gà hoặc thịt lợn nấu với cà chua và gia vị). Thực khách có thể lựa chọn giữa mì nước và mì trộn, tùy theo sở thích.

Philippines - Nghệ thuật dung hòa hương vị

Adobo, món thịt om truyền thống của Philippines, hấp dẫn bởi vị chua mặn hài hòa của giấm, nước tương và các loại gia vị. (Nguồn: The Kitchn)

Adobo, món thịt om truyền thống của Philippines, hấp dẫn bởi vị chua mặn hài hòa của giấm, nước tương và các loại gia vị. (Nguồn: The Kitchn)

Trải qua quá trình giao lưu giữa văn hóa bản địa, Trung Hoa và Tây Ban Nha, ẩm thực Philippines hình thành nhiều cách chế biến độc đáo, trong đó nổi bật là sự kết hợp giữa các vị chua, mặn và ngọt.

Gắn bó với những bữa cơm gia đình là adobo (món thịt gà hoặc thịt lợn om cùng giấm, tỏi, nước tương, hạt tiêu và lá nguyệt quế). Mỗi gia đình có thể điều chỉnh công thức theo khẩu vị riêng, song giấm vẫn là nguyên liệu quan trọng, vừa tạo vị chua, vừa giúp bảo quản thực phẩm trong điều kiện khí hậu nhiệt đới.

Nếu adobo là món ăn thường nhật thì lechon (lợn quay nguyên con) lại thường xuất hiện trong các dịp lễ hội, tiệc cưới và những buổi sum họp. Thịt được quay từ từ trên than, tạo nên lớp da vàng giòn trong khi phần thịt bên trong vẫn giữ được độ mềm.

Người Philippines cũng đặc biệt yêu thích sinigang (món canh chua thường được nấu từ me cùng thịt, cá hoặc hải sản và rau củ).

Trong các dịp sinh nhật, pancit (tên gọi chung của nhiều món mì) thường xuất hiện trên bàn tiệc. Những sợi mì dài mang ý nghĩa cầu chúc sức khỏe và trường thọ.

Về món tráng miệng, halo-halo (đá bào trộn sữa, thạch, đậu ngọt, trái cây và kem) là lựa chọn khó bỏ qua. Trong tiếng Filipino, tên gọi này mang nghĩa “trộn”, phản ánh chính cách thực khách thưởng thức món ăn.

Singapore - Thế giới thu nhỏ trên bàn ăn

Cua sốt ớt là một trong những đặc sản làm nên danh tiếng ẩm thực Singapore, nổi bật với vị ngọt tự nhiên của thịt cua và phần nước sốt sánh mịn. (Nguồn: Food Network)

Cua sốt ớt là một trong những đặc sản làm nên danh tiếng ẩm thực Singapore, nổi bật với vị ngọt tự nhiên của thịt cua và phần nước sốt sánh mịn. (Nguồn: Food Network)

Tại Singapore, những khu ẩm thực bình dân, được gọi là hawker centres, từ lâu đã trở thành điểm gặp gỡ của các cộng đồng người Hoa, Mã Lai, Ấn Độ và nhiều nhóm dân cư khác.

Năm 2020, văn hóa ẩm thực tại các khu ăn uống bình dân của Singapore được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, phản ánh vai trò của ẩm thực trong gắn kết cộng đồng.

Trong số những đặc sản làm nên danh tiếng của đảo quốc Sư tử, cua sốt ớt hấp dẫn bởi phần thịt cua ngọt tự nhiên, quyện trong nước sốt cà chua, ớt và trứng. Thực khách thường gọi thêm mantou (bánh bao không nhân chiên vàng) để chấm cùng phần nước sốt sánh mịn.

Không kém phần nổi tiếng là cơm gà Hải Nam. Thay vì nấu bằng nước thông thường, gạo được nấu với nước luộc gà, tạo nên những hạt cơm thơm, béo nhẹ, ăn cùng thịt gà, sốt gừng và tương ớt.

Một đặc sản khác là laksa (món mì mang dấu ấn văn hóa Peranakan), với nước dùng từ nước cốt dừa, gia vị, tôm và các loại hải sản.

Riêng bữa sáng kiểu Singapore thường gắn với kaya toast (bánh mì nướng phết bơ và mứt làm từ trứng, đường, nước cốt dừa). Người dân thường dùng bánh cùng trứng lòng đào và một tách cà phê truyền thống.

Thái Lan - Bốn vị làm nên danh tiếng

Tom yum goong (canh tôm chua cay) thể hiện nghệ thuật kết hợp gia vị và thảo mộc trong văn hóa ẩm thực Thái Lan. (Nguồn: Hot Thai Kitchen)

Tom yum goong (canh tôm chua cay) thể hiện nghệ thuật kết hợp gia vị và thảo mộc trong văn hóa ẩm thực Thái Lan. (Nguồn: Hot Thai Kitchen)

Từ vị chua của chanh, cái cay nồng của ớt đến vị ngọt của đường thốt nốt, người Thái Lan có cách kết hợp gia vị khéo léo để tạo nên sự cân bằng trong từng món ăn.

Thể hiện rõ nét nghệ thuật ấy là tom yum goong (canh tôm chua cay). Nước dùng được nấu cùng sả, riềng, lá chanh, ớt và nước cốt chanh. Vị ngọt của tôm tươi giúp dung hòa vị chua cay của các loại gia vị.

Năm 2024, tom yum goong được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Món canh phản ánh tri thức của người dân Thái Lan trong việc tận dụng nguồn thủy sản và các loại cây gia vị có sẵn trong tự nhiên.

Một đại diện nổi tiếng khác của ẩm thực xứ Chùa Vàng là pad Thai (mì gạo xào cùng trứng, đậu phụ, giá đỗ, tôm và sốt me), thường được rắc thêm lạc rang. Khi ăn, thực khách có thể tự điều chỉnh khẩu vị bằng chanh, ớt khô và đường.

Ở vùng Đông Bắc Thái Lan, som tam (gỏi đu đủ xanh) là đặc sản quen thuộc. Các nguyên liệu được giã trong cối cùng tỏi, ớt, chanh và nước mắm, tạo nên vị chua cay, giòn tươi.

Bên cạnh các món mặn, khao niao mamuang (xôi xoài) cũng chinh phục đông đảo thực khách quốc tế bằng sự kết hợp giản dị giữa xoài chín, nếp dẻo và nước cốt dừa.

Timor-Leste - Nét duyên của ẩm thực dân dã

Batar da'an, món ăn dân dã của Timor-Leste, kết hợp vị ngọt tự nhiên của ngô, đậu và bí đỏ. (Nguồn: Amcarmen’s Kitchen)

Batar da'an, món ăn dân dã của Timor-Leste, kết hợp vị ngọt tự nhiên của ngô, đậu và bí đỏ. (Nguồn: Amcarmen’s Kitchen)

Chính thức trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN vào ngày 26/10/2025, Timor-Leste góp thêm những sắc thái mới vào bức tranh ẩm thực khu vực. Các món ăn của quốc gia này gắn liền với sản vật miền núi, nguồn hải sản ven biển và những ảnh hưởng từ văn hóa Bồ Đào Nha.

Trong bữa ăn hằng ngày, ngô, bí đỏ, sắn và các loại đậu là nguồn thực phẩm quen thuộc. Từ những nguyên liệu ấy, người dân chế biến batar da'an (món ngô, đậu và bí đỏ nấu chung), giữ được vị ngọt tự nhiên của nông sản.

Với lợi thế đường bờ biển, Timor-Leste còn có nhiều món ăn chế biến từ cá. Tiêu biểu là ikan sabuko (cá nướng được tẩm ướp cùng me và các loại gia vị).

Một phương thức nấu ăn truyền thống khác là tukir (nấu thịt trong ống tre trên lửa). Trong quá trình chế biến, ống tre giúp giữ độ ẩm, để thịt chín mềm và thấm đều gia vị.

Nhắc đến sản vật của Timor-Leste cũng không thể bỏ qua cà phê. Được trồng chủ yếu tại các vùng cao, cà phê là một trong những mặt hàng xuất khẩu quan trọng, đồng thời là nguồn sinh kế của nhiều hộ gia đình tại quốc gia trẻ nhất Đông Nam Á.

Việt Nam - Đa sắc Bắc - Trung - Nam

Với nước dùng ngọt thanh, bánh phở mềm và hương thơm đặc trưng của gia vị, phở đã trở thành biểu tượng của ẩm thực Việt Nam trên thế giới. (Nguồn: Vietnam Travel)

Với nước dùng ngọt thanh, bánh phở mềm và hương thơm đặc trưng của gia vị, phở đã trở thành biểu tượng của ẩm thực Việt Nam trên thế giới. (Nguồn: Vietnam Travel)

Trải dài theo hình chữ S, sự khác biệt về khí hậu, địa hình, nguồn nguyên liệu và tập quán sinh hoạt giữa các vùng miền đã tạo nên diện mạo phong phú cho ẩm thực Việt Nam.

Ở miền Bắc, phở là một trong những đại diện tiêu biểu cho sự tinh tế trong cách nêm nếm. Nước dùng được ninh từ xương trong nhiều giờ, kết hợp cùng bánh phở, thịt bò hoặc thịt gà và các loại gia vị. Tùy từng vùng, người Việt có cách thưởng thức phở khác nhau, từ lựa chọn rau ăn kèm đến cách sử dụng gia vị.

Hà Nội còn nổi tiếng với bún chả, gồm thịt lợn nướng trên than hoa, bún tươi, rau sống và nước mắm pha chua ngọt. Năm 2016, món ăn này được truyền thông quốc tế đặc biệt chú ý sau bữa tối của Tổng thống Mỹ Barack Obama và đầu bếp Anthony Bourdain tại Thủ đô.

Xuôi về miền Trung, thực khách có thể khám phá vị đậm đà của bún bò Huế với nước dùng thơm mùi sả, mắm ruốc hay nét riêng của cao lầu Hội An với những sợi mì dai, thịt xá xíu, rau sống và tóp giòn. Đây cũng là vùng đất nổi tiếng với các loại bánh dân gian như bánh bèo, bánh nậm, bánh bột lọc.

Trong khi đó, sự trù phú của vùng sông nước Nam Bộ hiện diện qua cá lóc nướng trui, canh chua, lẩu mắm hay bánh xèo vàng giòn ăn cùng các loại rau vườn.

Vượt ra khỏi biên giới quốc gia, bánh mì với lớp vỏ giòn và phần nhân đa dạng hay gỏi cuốn với tôm, thịt, bún và rau thơm đã trở thành những cái tên quen thuộc trên bản đồ ẩm thực thế giới.

Diễn ra trong hai ngày 21-22/11, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực quốc tế lần thứ 14 do Bộ Ngoại giao tổ chức với chủ đề “Beyond Flavors - Vượt trên cả hương vị”. Sự kiện dự kiến quy tụ hơn 100 gian hàng, với sự tham dự của khoảng 2.500 đại biểu, khách mời trong nước và quốc tế.

- Thời gian: Ngày 21-22/11/2026.

- Địa điểm: 298 Kim Mã, Khu Ngoại giao đoàn Vạn Phúc, Hà Nội.

- Lưu ý: Do không gian và chỗ đỗ xe tại khu vực tổ chức có hạn, Ban tổ chức khuyến cáo khách tham quan hạn chế sử dụng ô tô cá nhân, ưu tiên phương tiện công cộng để góp phần giảm ùn tắc giao thông.

Thảo Ngân - Trung Anh

Nguồn TG&VN: https://baoquocte.vn/huong-vi-asean-11-quoc-gia-muon-sac-am-thuc-471377.html