Hương vị quả Mâm xôi rừng gợi nhớ tuổi thơ

Giữa những triền núi xanh thẳm, những cánh rừng nguyên sơ, có một loại quả nhỏ bé, mộc mạc nhưng lại in sâu trong ký ức của bao thế hệ, đó là mâm xôi rừng. Không ồn ào, không được trồng trọt quy mô như nhiều loại trái cây khác, mâm xôi rừng cứ lặng lẽ lớn lên giữa thiên nhiên, trở thành một phần không thể thiếu của tuổi thơ nơi miền sơn cước.

Cây mâm xôi rừng mọc tự nhiên.

Mâm xôi rừng thường mọc thành bụi, len lỏi ven các sườn đồi, bìa rừng hoặc những khoảng đất trống nhiều ánh sáng. Cây có thân mềm, gai nhỏ, lá xanh thẫm và ra quả theo chùm. Khi còn non, quả có màu xanh, vị chua gắt; đến khi chín chuyển dần sang đỏ sẫm, mọng nước, ngọt dịu xen lẫn chút chua thanh rất đặc trưng. Chính hương vị ấy đã khiến mâm xôi rừng trở thành món quà thiên nhiên mà trẻ em vùng cao luôn mong đợi mỗi mùa.

Với nhiều người lớn lên ở vùng cao, ký ức về mâm xôi rừng gắn liền với những buổi trưa hè rong ruổi khắp đồi núi, rủ nhau men theo những con đường đất, tìm đến những bụi mâm xôi quen thuộc. Không cần rổ rá hay dụng cụ, chỉ cần đôi bàn tay nhỏ bé và sự háo hức, từng quả mâm xôi được hái vội, đưa lên miệng thưởng thức ngay tại chỗ. Vị chua ngọt hòa quyện, xen lẫn cảm giác hơi lợn cợn của những hạt nhỏ nơi đầu lưỡi nhưng vẫn khiến những đứa trẻ thích mắt, xuýt xoa không thể dừng lại.

Bà Hoàng Hảo, xã Hòa An đã ngoài 70 tuổi, cho biết: Ngày xưa thực phẩm chưa đa dạng như bây giờ, mỗi lần đi đồi hái được quả mâm xôi ăn là thấy vui lắm, ăn mãi không chán. Giờ già rồi, ít thấy lại những bụi mâm xôi như trước nữa, trẻ con cũng dần ít khi biết đến loại quả thủa nhỏ này.

Không chỉ có giá trị về mặt ẩm thực, mâm xôi rừng còn được biết đến với nhiều công dụng tốt cho sức khỏe. Theo kinh nghiệm dân gian, quả mâm xôi giúp thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa, cung cấp vitamin tự nhiên. Lá và rễ cây cũng được sử dụng trong một số bài thuốc truyền thống. Vì lẽ đó, mâm xôi rừng không chỉ là món quà của ký ức mà còn là món quà mà thiên nhiên ưu ái ban tặng

Ngày nay, mâm xôi rừng ngày càng được nhiều người tìm mua như một đặc sản tự nhiên của núi rừng. Tuy nhiên, do chủ yếu mọc hoang, sản lượng không nhiều nên nguồn cung khá hạn chế, nhất là khi chưa vào chính vụ. Người tiêu dùng vì thế cũng cần có sự lựa chọn cẩn trọng, nên tránh chọn mua những quả mâm xôi có màu đỏ thẫm hoặc đỏ nhạt bất thường. Những quả này có thể đã chín quá, bị hái từ lâu hoặc chưa chín hẳn, khiến hương vị không còn tươi ngon đặc trưng.

Ngoài cách ăn trực tiếp, mâm xôi rừng còn được sử dụng linh hoạt trong nhiều món ăn dân dã. Quả mâm xôi có thể ăn kèm với sữa chua tạo nên vị chua ngọt hài hòa, phù hợp với nhiều lứa tuổi. Bên cạnh đó, nhiều gia đình còn chế biến thành nước mâm xôi ngâm để giải khát trong những ngày hè... Sự đa dạng trong cách thưởng thức cũng góp phần làm tăng giá trị và sức hút của loại quả rừng này.

Em Nguyễn Ly, phường Thục Phán, chia sẻ: Khi về quê tảo mộ, em có dịp theo chân người lớn lên những khu rừng và lần đầu tiên được tận mắt thấy mâm xôi rừng. Những chùm quả nhỏ xíu, chín đỏ nổi bật giữa nền lá xanh khiến em không khỏi thích thú. Em được hái thử và nếm thấy vị rất lạ đặc trưng, đó không chỉ là một trải nghiệm mới lạ mà còn là kỷ niệm đáng nhớ trong chuyến về quê cùng gia đình.

Những quả mâm xôi đỏ mọng, căng tròn, gợi nhớ hương vị chua ngọt thân quen của tuổi thơ.

Trước nhu cầu ngày càng lớn của thị trường và giá thành tăng cao, mâm xôi không chỉ còn là loại quả dại mọc trong rừng mà đã được một số nơi đưa vào trồng thử nghiệm, nhân giống với tên gọi phổ biến là mâm xôi hay phúc bồn tử. Các giống này thường được chọn lọc, chăm sóc theo hướng canh tác nên cho quả to hơn, màu sắc đẹp, năng suất ổn định. Tuy nhiên, hương vị của mâm xôi trồng cũng có phần khác biệt so với mâm xôi rừng tự nhiên - ít nhiều giảm đi vị chua thanh, hơi chát đặc trưng và cảm giác “nguyên sơ” vốn có. Chính vì vậy, dù các giống mới mang lại giá trị kinh tế cao hơn nhưng trong ký ức và cảm nhận của nhiều người, mâm xôi rừng vẫn giữ một hương vị và cảm nhận riêng.

Trước tác động của biến đổi môi trường và việc khai thác thiếu hợp lý, nhiều khu vực có mâm xôi rừng đang dần thu hẹp. Những bụi cây từng gắn bó với tuổi thơ không còn nhiều như trước, khiến hình ảnh ấy có nguy cơ lùi xa theo thời gian. Dẫu vậy, với những ai từng một lần thưởng thức, hương vị mâm xôi rừng vẫn sẽ còn mãi trong ký ức như một phần tuổi thơ giản dị mà không gì có thể thay thế.