Huy động vốn tăng mạnh, lãi suất liệu có sớm hạ nhiệt?

Lãi suất có tín hiệu hạ nhiệt

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 8 mới đây, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, tính đến ngày 22/8, huy động vốn bằng đồng Việt Nam đã tăng 8,77% so với đầu năm, cao hơn mức tăng 8,38% của tăng trưởng tín dụng.

Đây là diễn biến đáng chú ý, bởi trong nhiều năm trở lại đây, tín dụng luôn tăng trưởng chậm hơn huy động vốn. Trước đó, tính đến cuối quý II/2026, tăng trưởng huy động vốn toàn hệ thống mới đạt hơn 5% so với đầu năm, trong khi tín dụng đã tăng 7,4% - theo dữ liệu công bố của Ngân hàng Nhà nước.

Việc huy động vốn tăng tốc diễn ra trong bối cảnh các ngân hàng đẩy mạnh thu hút tiền nhàn rỗi thông qua nhiều sản phẩm, từ tiền gửi tiết kiệm đến chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu. Một số ngân hàng có lãi suất gửi tiết kiệm lên tới trên 9%/năm cho kỳ hạn 6 tháng trở lên còn trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi có nơi đã lên tới trên 10%/năm.

Dù việc tăng trưởng huy động vốn cải thiện trong quý II/2026 vẫn chưa thể kéo giảm đáng kể chênh lệch huy động/cho vay, hiện đã lên tới gần 2 triệu tỷ đồng, song một số tín hiệu trên thị trường đã cho thấy sự cải thiện đáng kể về thanh khoản. Lãi suất huy động và cho vay tại một số nhà băng lớn đã có tín hiệu hạ nhiệt.

Lãi suất có tín hiệu hạ nhiệt cả ở kênh tiền gửi lẫn trái phiếu doanh nghiệp

Theo công bố mới nhất của Vietcombank, lãi suất cho vay bình quân trong tháng 7/2026 của ngân hàng này đã quay đầu giảm sau 5 tháng tăng liên tục, với mức điều chỉnh nhẹ 0,1%/năm, xuống còn 7,4%/năm. Đây là lần đầu tiên lãi suất cho vay tại Vietcombank giảm sau 5 tháng liên tiếp đi lên.

Đáng nói, cùng với diễn biến trên, chênh lệch giữa lãi suất cho vay bình quân và lãi suất tiền gửi bình quân tại nhà băng này lại tăng 0,1%/năm so với tháng trước, lên 3.7%/năm; chênh lệch giữa lãi suất cho vay bình quân và lãi suất tiền gửi bình quân sau khi trừ các chi phí liên quan đến hoạt động huy động vốn, sử dụng vốn cũng tăng tương tự, đạt 2,2%/năm so với tháng liền trước. Điều này đồng nghĩa lãi suất huy động tại Vietcombank đã giảm mạnh hơn lãi suất cho vay, với mức giảm bình quân 0,2%/năm sau 1 tháng.

Không chỉ tại thị trường huy động và cho vay, lãi suất cũng hạ nhiệt trên thị trường trái phiếu. Theo đó, các lô trái phiếu kỳ hạn 3-6 năm của nhóm ngân hàng TMCP tư nhân trong tháng 8 đã hạ nhiệt, dao động quanh mức 9-9,1%/năm. Riêng trái phiếu của nhóm big 4 dao động trong mức 7,87- 8,2%/năm.

Lãi suất trái phiếu ngân hàng cao nhất trong tháng thuộc về TPBank (9,7%/năm) và PVcomBank (9,6%/năm). Tuy nhiên, đây là mức lãi suất áp dụng cho trái phiếu kỳ hạn dài (7 năm) và cũng đã hạ nhiệt so với các lô trái phiếu phát hành trong tháng trước đó.

Mặt bằng lãi suất chưa dễ giảm sâu

Dù vậy, việc tăng trưởng huy động vốn cải thiện trong quý II/2026 vẫn chưa thể khẳng định xu hướng hạ nhiệt thanh khoản về lâu dài. Bởi trên thực tế, xét về con số tuyệt đối, huy động vốn vẫn còn khoảng cách lên tới gần 2 triệu tỷ đồng so với tín dụng. Sự thiếu hụt vốn, do đó sẽ vẫn còn duy trì, nhất là trong bối cảnh cuối năm, nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh cùng việc giải ngân cho hàng loạt dự án lớn sẽ được đẩy mạnh.

Vì vậy, theo nhiều chuyên gia, dù lãi suất đã hạ nhiệt nhẹ, song mặt bằng lãi suất cao nhiều khả năng sẽ tiếp tục được duy trì ít nhất đến đầu năm sau.

Để thúc đẩy tăng trưởng, thời gian qua, Chính phủ liên tục yêu cầu Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính có các giải pháp hạ nhiệt lãi suất, đa dạng nguồn vốn cho tăng trưởng. Thủ tướng Lê Minh Hưng trong chỉ đạo mới nhất đã yêu cầu Ngân hàng Nhà nước tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp hài hòa, chặt chẽ, thường xuyên với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác; tập trung tín dụng vào các lĩnh vực ưu tiên, các dự án trọng điểm, kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro; thường xuyên đánh giá "điểm cân bằng" giữa yêu cầu kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng, xác định ngưỡng cảnh báo.

Bên cạnh đó, chủ động sử dụng các công cụ thuộc thẩm quyền để phát huy tối đa hiệu quả chính sách, giữ ổn định thanh khoản, phấn đấu giảm lãi suất cho vay; điều hành linh hoạt tiền gửi Kho bạc Nhà nước tại ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại để tăng thanh khoản cho nền kinh tế; chỉ đạo các tổ chức tín dụng tăng cường hợp tác với các quỹ đầu tư và các định chế tài chính nhằm đa dạng hóa các nguồn vốn cho doanh nghiệp.

Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Tài chính phải tăng cường đôn đốc, thúc đẩy, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, bảo đảm hoàn thành 100% kế hoạch được giao; tích cực thực hiện hiệu quả các giải pháp phát triển các thị trường vốn, trái phiếu doanh nghiệp, chứng khoán để bổ sung nguồn lực cho tăng trưởng, giảm phụ thuộc vào vốn tín dụng; khẩn trương hoàn thiện phương án sắp xếp, cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp có vốn nhà nước gắn với niêm yết để tăng hàng hóa trên thị trường chứng khoán.