Hy Lạp cải tổ cải tổ Luật Thừa kế: Chấm dứt việc người thừa kế phải gánh nợ của người đã khuất

Gánh nặng từ luật cũ và làn sóng từ chối thừa kế kéo dài nhiều năm

Một dự thảo luật sẽ được trình lên Quốc hội trong những tuần tới đưa ra sự thay đổi cơ bản trong cách xử lý thừa kế và việc chấm dứt gánh nặng nợ thừa kế đối với người thừa kế dự kiến sẽ có hiệu lực tại Hy Lạp từ tháng 9 tới.

Ảnh mang tính chất minh họa. Nguồn: tovima.com

Theo quy định hiện hành trước khi cải cách, Luật Thừa kế của Hy Lạp áp dụng nguyên tắc trách nhiệm vô hạn đối với người thừa kế. Điều này có nghĩa là khi một cá nhân qua đời, người thừa kế không chỉ tiếp nhận tài sản mà còn phải chịu toàn bộ nghĩa vụ tài chính của người đã khuất, bao gồm các khoản vay ngân hàng, nợ thuế, nghĩa vụ dân sự và các khoản nợ phát sinh khác. Đáng chú ý, trách nhiệm này không bị giới hạn trong phạm vi giá trị di sản, mà có thể lan sang tài sản cá nhân của người thừa kế. Trong thực tế, nhiều người chỉ phát hiện ra các khoản nợ tiềm ẩn sau khi đã chấp nhận thừa kế, khi các chủ nợ hoặc cơ quan thuế bắt đầu yêu cầu thanh toán.

Sự thiếu minh bạch trong hồ sơ tài chính cá nhân, cùng với việc một số khoản nợ có thể tồn tại trong thời gian dài mà không được công bố rõ ràng, đã đẩy người thừa kế vào tình thế rủi ro cao. Không ít trường hợp, giá trị nợ vượt xa giá trị tài sản nhận được, buộc người thừa kế phải dùng tiền tiết kiệm hoặc tài sản riêng để trả nợ thay cho người đã mất. Trước nguy cơ này, giải pháp an toàn nhất đối với nhiều người là từ chối nhận thừa kế ngay từ đầu. Hệ quả là mỗi năm, hàng chục nghìn di sản tại Hy Lạp bị bỏ lại, không người tiếp nhận, tạo ra một khối lượng lớn tài sản bị “đóng băng” trong hệ thống pháp lý.

Tình trạng từ chối thừa kế không chỉ ảnh hưởng đến các thành viên ruột thịt mà còn kéo dài sang họ hàng xa hơn, thậm chí lan sang thế hệ sau. Khi những người thừa kế theo hàng thứ nhất từ chối quyền của mình, trách nhiệm và quyền lợi có thể chuyển sang những người thừa kế tiếp theo, kéo theo sự bất ổn kéo dài về mặt pháp lý. Nhiều gia đình rơi vào tình trạng không chắc chắn trong nhiều năm, không biết liệu có bị liên đới trách nhiệm nợ nần hay không, cũng như không thể đưa ra quyết định liên quan đến tài sản của người đã khuất. Các chuyên gia pháp lý nhận định rằng, hệ thống này đã tạo ra một môi trường thiếu an toàn pháp lý, làm xói mòn niềm tin của người dân vào Luật Thừa kế.

Luật mới tách bạch di sản và tài sản cá nhân

Theo dnews.gr, dự luật mới do Bộ Tư pháp Hy Lạp trình lên Quốc hội đã thay đổi căn bản cách tiếp cận đối với vấn đề thừa kế. Trọng tâm của cải cách là thiết lập sự tách bạch rõ ràng giữa khối di sản của người quá cố và tài sản cá nhân của người thừa kế. Theo quy định mới, mọi khoản nợ do người đã khuất để lại sẽ chỉ được thanh toán từ chính khối tài sản thuộc di sản, và trong mọi trường hợp không được chuyển sang tài sản riêng của người thừa kế. Nguyên tắc này nhằm đảm bảo rằng người nhận thừa kế sẽ không còn đối mặt với nguy cơ mất mát tài chính cá nhân do những nghĩa vụ mà họ không tạo ra.

Trong trường hợp di sản bao gồm cả tài sản và nợ, việc xử lý sẽ được thực hiện thông qua cơ chế thanh lý tài sản thừa kế dưới sự giám sát chặt chẽ của tòa án. Nếu cần thiết, chỉ một phần tài sản, chẳng hạn như một bất động sản trong tổng số di sản, sẽ được bán để trang trải các khoản nợ còn tồn đọng. Phần tài sản còn lại vẫn thuộc quyền sở hữu của người thừa kế. Cơ chế này được kỳ vọng sẽ nâng cao tính minh bạch, giảm tranh chấp và hạn chế tối đa các trường hợp từ chối thừa kế không cần thiết.

Giới chức Hy Lạp cho rằng, cải cách luật thừa kế không chỉ mang ý nghĩa bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn có tác động tích cực đối với toàn bộ nền kinh tế. Trong nhiều năm, việc hàng loạt tài sản bị bỏ lại đã khiến thị trường bất động sản chịu áp lực lớn, với nhiều ngôi nhà và khu đất rơi vào tình trạng hoang hóa. Khi rào cản pháp lý về nợ thừa kế được gỡ bỏ, một lượng lớn tài sản được kỳ vọng sẽ quay trở lại lưu thông, góp phần cải thiện thanh khoản và thúc đẩy hoạt động mua bán, đầu tư.

Đặc biệt, luật mới được xem là “phao cứu sinh” đối với các doanh nghiệp gia đình, vốn chiếm tỷ trọng đáng kể trong nền kinh tế Hy Lạp. Trước đây, nhiều doanh nghiệp buộc phải đóng cửa sau khi chủ sở hữu qua đời do con cháu không dám tiếp quản vì lo sợ các khoản nợ chưa được công bố. Với khung pháp lý mới, người thừa kế có thể tiếp tục vận hành doanh nghiệp mà không phải đối mặt với rủi ro tài chính cá nhân, qua đó bảo toàn việc làm cho người lao động và duy trì sự ổn định của thị trường.

Về lâu dài, việc kích hoạt các tài sản đang bị “ngủ yên” được kỳ vọng sẽ mang lại nguồn thu đáng kể cho ngân sách nhà nước thông qua thuế chuyển nhượng, thuế bất động sản và các hoạt động kinh tế liên quan. Đồng thời, môi trường pháp lý rõ ràng hơn sẽ giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước, yếu tố được xem là then chốt đối với một nền kinh tế từng trải qua nhiều biến động như Hy Lạp.

Ngọc Minh