IAEA yêu cầu Iran báo cáo về kho dự trữ urani ngay lập tức
Hội đồng Thống đốc gồm 35 quốc gia thành viên của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) ngày 10/6 đã thông qua nghị quyết do Mỹ hậu thuẫn, yêu cầu Iran khai báo lượng urani làm giàu còn lại và cho phép thanh sát viên quốc tế xác minh số vật liệu này. Động thái được cho là có thể làm gia tăng sức ép đối với tiến trình đàm phán giữa Washington và Tehran.

Tổng giám đốc IAEA Raffael Grossi phát biểu trong cuộc họp của Hội đồng Thống đốc IAEA hôm 8/6. Ảnh: Reuters
Nghị quyết do Mỹ cùng Anh, Pháp và Đức đệ trình đã được thông qua với 21 phiếu thuận, 3 phiếu chống (Nga, Trung Quốc và Niger) và 10 phiếu trắng tại cuộc họp kín của Hội đồng Thống đốc. Trong đó, Hội đồng Thống đốc yêu cầu Iran “cung cấp đầy đủ thông tin về tồn kho vật liệu hạt nhân” và tạo điều kiện để IAEA tiến hành xác minh mà không chậm trễ.
Nghị quyết được thông qua trong bối cảnh căng thẳng khu vực tiếp tục leo thang, chỉ vài giờ sau khi Mỹ và Iran xảy ra các cuộc tấn công quân sự qua lại. Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Iran đã bắn hạ một trực thăng Apache của Mỹ gần eo biển Hormuz.
Các cuộc không kích của Mỹ và Israel hồi tháng 6/2025 đã phá hủy hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho các cơ sở làm giàu urani của Iran. Tuy nhiên, phần lớn lượng urani đã được làm giàu trước đó, bao gồm cả vật liệu gần đạt cấp độ chế tạo vũ khí, được cho là vẫn còn tồn tại.
Cho đến nay, Iran chưa thông báo cho IAEA về số phận của lượng vật liệu này cũng như chưa cho phép thanh sát viên quay trở lại các địa điểm bị tấn công để tiến hành kiểm tra.
Trong tuyên bố gửi Hội đồng, bốn nước phương Tây cho rằng các hành động của Iran không chỉ làm dấy lên những quan ngại cấp bách về bản chất chương trình hạt nhân của nước này mà còn đe dọa tính toàn vẹn của cơ chế thanh sát hạt nhân toàn cầu.
Đáp lại, Iran chỉ trích nghị quyết là hành động “bao biện cho sự gây hấn quân sự”, cho rằng các thanh sát viên IAEA đã có quyền tiếp cận trước khi xảy ra các cuộc tấn công. Đại sứ Iran tại IAEA Reza Najafi cho biết, Tehran sẽ tự quyết định cách thức phản ứng. Ông Najafi nhấn mạnh nghị quyết không đề cập đến nguyên nhân gốc rễ của tình hình hiện nay mà chỉ tập trung vào hệ quả và đưa ra những yêu cầu vượt quá mức đối với Iran.
Diễn biến mới xuất hiện trong lúc Mỹ và Iran đang tiến hành các cuộc tiếp xúc nhằm kéo dài thỏa thuận ngừng bắn và mở đường cho các cuộc đàm phán rộng hơn, trong đó có vấn đề chương trình hạt nhân của Tehran. Tuy nhiên, các cuộc thương lượng được đánh giá đang đối mặt nhiều trở ngại.
Một trong những mục tiêu trọng tâm của Washington là xử lý lượng urani làm giàu của Iran, đặc biệt khoảng 440,9 kg urani được làm giàu tới độ tinh khiết 60% - chỉ còn một bước ngắn để đạt mức khoảng 90% dùng cho vũ khí hạt nhân. Theo ước tính của IAEA trước các cuộc không kích của Israel hồi tháng 6/2025, lượng vật liệu này nếu tiếp tục làm giàu có thể đủ để sản xuất khoảng 10 đầu đạn hạt nhân. Hiện chưa rõ còn bao nhiêu trong số lượng urani đó vẫn tồn tại.










