IEA cảnh báo gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất lịch sử

Xung đột Trung Đông khiến vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như tê liệt, làm gián đoạn hàng triệu thùng dầu mỗi ngày và gây biến động thị trường năng lượng toàn cầu.

Lo ngại thiếu hụt nguồn cung dầu

Theo hãng tin Anadolu Agency, xung đột leo thang tại Trung Đông có nguy cơ gây ra đợt gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ, theo báo cáo thị trường dầu mỏ công bố ngày 12/3 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Báo cáo ước tính khoảng 7,9 triệu thùng dầu thô mỗi ngày và 9,9 triệu thùng/ngày tổng nguồn chất lỏng năng lượng, có thể phải ngừng khai thác tại các quốc gia sản xuất dầu vùng Vịnh ngay trong tháng 3.

“Nguồn cung dầu toàn cầu dự kiến sẽ giảm khoảng 8 triệu thùng/ngày trong tháng 3”, IEA nhận định. Tuy nhiên, mức suy giảm này có thể được bù đắp một phần nhờ sản lượng tăng từ các quốc gia ngoài liên minh OPEC+, bao gồm Kazakhstan và Nga, sau khi khắc phục các gián đoạn sản xuất hồi đầu năm.

IEA cảnh báo sản lượng dầu Vùng Vịnh giảm 8 triệu thùng/ngày. Ảnh: Anadolu Agency.

IEA cảnh báo sản lượng dầu Vùng Vịnh giảm 8 triệu thùng/ngày. Ảnh: Anadolu Agency.

Theo IEA, xung đột đã làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz - một trong những tuyến trung chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới. Lưu lượng dầu thô và các sản phẩm tinh chế đi qua tuyến hàng hải này đã giảm mạnh từ khoảng 20 triệu thùng/ngày, trước khi chiến sự bùng phát xuống chỉ còn “nhỏ giọt”.

Trong bối cảnh năng lực vận chuyển qua các tuyến thay thế còn hạn chế, trong khi các cơ sở lưu trữ nhanh chóng đầy lên, các nhà sản xuất vùng Vịnh đã buộc phải cắt giảm ít nhất 10 triệu thùng/ngày sản lượng dầu. IEA cảnh báo nếu hoạt động vận tải tàu chở dầu qua eo Hormuz không sớm được khôi phục, tổn thất nguồn cung có thể còn gia tăng.

Xung đột cũng đang làm gián đoạn mạnh thị trường các sản phẩm dầu tinh chế toàn cầu khi hoạt động xuất khẩu qua eo Hormuz gần như đình trệ. Theo số liệu của IEA, trong năm 2025 các nhà sản xuất vùng Vịnh xuất khẩu khoảng 3,3 triệu thùng/ngày sản phẩm dầu tinh chế và 1,5 triệu thùng/ngày khí hóa lỏng LPG. Tuy nhiên, hơn 3 triệu thùng/ngày công suất lọc dầu trong khu vực đã phải dừng hoạt động, do các cuộc tấn công và thiếu các tuyến xuất khẩu khả thi.

IEA cho biết tình trạng thắt chặt nguồn dầu thô cũng có thể khiến nhiều nhà máy lọc dầu tại các khu vực khác trên thế giới gặp khó khăn về nguồn nguyên liệu đầu vào trong thời gian tới.

Nỗ lực bình ổn thị trường

Để giảm thiểu tác động từ cú sốc nguồn cung này, các quốc gia thành viên IEA đã nhất trí vào ngày 11/3 giải phóng 400 triệu thùng dầu, từ kho dự trữ khẩn cấp ra thị trường.

Trong khi đó, báo cáo cũng cho thấy nguồn cung dầu toàn cầu trong tháng 2 vẫn tăng thêm khoảng 380,000 thùng/ngày, đạt 106,87 triệu thùng/ngày. Sản lượng dầu thô của Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) tăng khoảng 340,000 thùng/ngày lên 29,63 triệu thùng/ngày. Trong khi sản lượng khí tự nhiên hóa lỏng của khối tăng khoảng 40,000 thùng/ngày lên 5,75 triệu thùng/ngày, đưa tổng nguồn cung dầu của OPEC lên 35,37 triệu thùng/ngày.

Sản lượng dầu tại các quốc gia ngoài OPEC chỉ tăng nhẹ khoảng 10.000 thùng/ngày, lên khoảng 71,5 triệu thùng/ngày. IEA cũng cho biết tổng tồn kho dầu toàn cầu quan sát được đạt 8,21 tỷ thùng trong tháng 1, mức cao nhất kể từ tháng 2/2021.

IEA cũng điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng nhu cầu của thị trường dầu mỏ toàn cầu trong năm 2026, do nhu cầu theo mùa suy yếu và bối cảnh kinh tế toàn cầu tăng trưởng khiêm tốn. Theo ước tính mới, nhu cầu dầu toàn cầu năm 2026 sẽ tăng khoảng 650,000 thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước, giảm 210,000 thùng/ngày so với dự báo đưa ra trước đó.

Tổng nhu cầu dầu toàn cầu hiện được dự báo đạt khoảng 104,77 triệu thùng/ngày. Tăng trưởng nhu cầu chủ yếu đến từ các nền kinh tế mới nổi, khi nhu cầu tại các quốc gia ngoài Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) dự kiến tăng 680.000 thùng/ngày lên 58,92 triệu thùng/ngày, trong khi nhu cầu tại các nước OECD được dự báo giảm nhẹ khoảng 40,000 thùng/ngày xuống 45,84 triệu thùng/ngày.

IEA cũng cảnh báo việc hủy chuyến bay trên diện rộng tại Trung Đông cùng với sự gián đoạn lớn đối với nguồn cung LPG có thể khiến nhu cầu dầu toàn cầu giảm khoảng 1 triệu thùng/ngày trong tháng 3 và tháng 4 so với các ước tính trước đó. Bên cạnh đó, giá dầu tăng cao cùng triển vọng kinh tế toàn cầu biến động cũng tạo thêm rủi ro suy giảm đối với nhu cầu năng lượng trong thời gian tới.

Phương Trang

Nguồn Công Thương: https://congthuong.vn/iea-canh-bao-gian-doan-nguon-cung-dau-lon-nhat-lich-su-446744.html