Indonesia siết kiểm tra Halal, hàng vi phạm có thể bị tiêu hủy tại cảng

Cơ quan Tổ chức đảm bảo Sản phẩm Halal Indonesia BPJPH vừa ban hành Quyết định số 4/2026, công bố ngày 10/8/2026 và có hiệu lực sau 30 ngày. Quy định mới làm thay đổi đáng kể quy trình đối với hàng Halal nhập khẩu khi việc kiểm tra được chuyển từ thời điểm hàng đã cập cảng sang trước khi container được đóng và vận chuyển từ nước xuất xứ.

Thay đổi này tác động trực tiếp tới doanh nghiệp Việt Nam đang xuất khẩu các nhóm hàng như bánh kẹo, sản phẩm ngũ cốc, rau quả chế biến và thủy sản chế biến sang thị trường Indonesia.

Hàng Halal nhập khẩu vào Indonesia không còn được kiểm tra khi đã cập cảng, mà phải qua thẩm định thực tế ngay tại kho xếp hàng ở nước xuất xứ, trước khi container được đóng lại để vận chuyển. 

Theo Quyết định 4/2026, nhà nhập khẩu Indonesia phải đăng ký thẩm định sản phẩm Halal trên hệ thống điện tử tích hợp của BPJPH và lựa chọn cơ quan kiểm định được BPJPH chỉ định. Các tổ chức kiểm định phải đáp ứng nhiều điều kiện về giấy phép, năng lực, hệ thống quản lý và nhân sự chuyên môn.

Việc thẩm định được thực hiện trực tiếp tại kho xếp hàng ở nước xuất xứ. Cơ quan kiểm định sẽ đối chiếu hồ sơ với hàng hóa thực tế, bao gồm số chứng nhận Halal hoặc số đăng ký, mã HS, số lượng, mã sản phẩm, ngày sản xuất và thông tin nhãn trên bao bì.

Điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là Báo cáo Đảm bảo Chất lượng Sản phẩm Halal LPPH chỉ có giá trị đối với một lô hàng và một lần nhập khẩu. Điều này đồng nghĩa quy trình thẩm định phải được thực hiện lại với từng chuyến hàng, thay vì sử dụng một chứng nhận cho nhiều lần xuất khẩu. Chi phí và thời gian thực hiện vì thế cũng có thể phát sinh theo từng lô.

Quy định cũng đặt ra những mốc thời gian cụ thể. Sau khi thanh toán đủ phí thẩm định, nhà nhập khẩu và nhà xuất khẩu có tối đa 30 ngày để cung cấp lịch trình thẩm định. Nếu quá thời hạn, hồ sơ bị từ chối và khoản phí được hoàn lại. Sau đó, cơ quan kiểm định có tối đa 15 ngày để hoàn tất quá trình thẩm định và có thể được gia hạn thêm tối đa 15 ngày khi cần thiết.

Phạm vi miễn thẩm định tương đối hẹp, chủ yếu áp dụng với hành lý cá nhân, hàng hóa của lao động xuất khẩu Indonesia, hàng quá cảnh, hàng của người hành hương Hajj và mẫu thử nghiệm. Phần lớn các lô hàng thương mại thông thường không thuộc diện này.

Theo đánh giá của Thương vụ Việt Nam tại Indonesia, thách thức đáng lưu ý không chỉ nằm ở yêu cầu chứng nhận Halal mà còn ở quy trình vận hành và yêu cầu đồng bộ dữ liệu. Mã HS, hóa đơn, danh sách đóng gói, số lô và ngày sản xuất của hàng hóa phải khớp với hồ sơ đăng ký. Việc phối hợp giữa BPJPH, cơ quan kiểm định, tổ chức chứng nhận Halal nước ngoài và hệ thống hải quan một cửa quốc gia Indonesia SINSW cũng có thể phát sinh vướng mắc nếu dữ liệu không đồng bộ.

Đáng chú ý, chế tài đối với vi phạm không chỉ dừng ở cảnh cáo. Quy định của Indonesia cho phép áp dụng các biện pháp gồm thu hồi Chứng nhận Halal, thu hồi số đăng ký, rút hàng khỏi lưu thông và trong trường hợp nghiêm trọng có thể tiêu hủy hàng hóa. Điều này khiến những sai lệch trong hồ sơ hoặc giữa hồ sơ với hàng hóa thực tế có thể kéo theo thiệt hại đáng kể cho doanh nghiệp.

Các nhóm hàng Việt Nam chịu tác động trực tiếp gồm bánh kẹo và sản phẩm ngũ cốc, rau quả chế biến và thủy sản chế biến. Đây cũng là những nhóm hàng có chuỗi nguyên liệu và nhiều khâu trung gian, làm tăng yêu cầu kiểm soát tính thống nhất giữa hồ sơ và sản phẩm thực tế.

Thương vụ Việt Nam tại Indonesia khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu phối hợp với nhà nhập khẩu ngay từ khâu đăng ký và khai báo với BPJPH, kiểm tra kỹ để hàng hóa thực tế khớp với chứng từ trước khi xếp hàng. Doanh nghiệp cũng nên chủ động trao đổi với đối tác để lựa chọn cơ quan kiểm định phù hợp với đặc thù sản phẩm, qua đó hạn chế nguy cơ lô hàng bị giữ lại hoặc kéo dài thời gian kiểm tra.