Indonesia, Thái Lan và Philippines tính lập dự trữ xăng dầu chung

Ảnh minh họa - Ảnh: Nikkei Asia.

Sáng kiến này nhận được sự hỗ trợ từ Nhật Bản, với kỳ vọng của Tokyo rằng kế hoạch sẽ góp phần giúp nước này củng cố an ninh kinh tế.

Tờ báo Nikkei Asia cho biết theo kế hoạch, các cơ sở lưu trữ dầu diesel và xăng sẽ được xây dựng tại Indonesia và Thái Lan, cho phép Philippines có thể mua các sản phẩm này khi cần thiết. Kế hoạch này được đưa ra sau khi một số quốc gia Đông Nam Á, do không có đủ dự trữ nhiên liệu, đã phải đối mặt với tình trạng bấp bênh về nguồn cung năng lượng kể từ khi cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran bắt đầu vào cuối tháng 2 năm nay.

Theo dự kiến, công ty Thăm dò và Khai thác dầu khí PNOC (PNOC-EC) của Philippines sẽ ký thư bày tỏ ý định với các đơn vị vận hành kho chứa tại Thái Lan và công ty PT Interport Mandiri Utama (Interport) của Indonesia bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh và Đầu tư ASEAN vào ngày 14/11, ngay trước thềm Hội nghị cấp cao ASEAN do Philippines đăng cai tổ chức bắt đầu từ ngày 15/11.

Cơ chế dự trữ này sẽ vận hành dựa trên hệ thống vé (ticket-based system) - một mô hình đã được áp dụng tại Liên minh châu Âu (EU) và nhiều khu vực khác như đến nay chưa từng được triển khai trong khuôn khổ ASEAN.

Trong điều kiện bình thường, các đơn vị vận hành kho chứa vẫn có thể kinh doanh xăng và dầu diesel như thường lệ. Tuy nhiên, khi xảy ra tình huống khẩn cấp, các quốc gia và doanh nghiệp đã mua "vé" từ trước sẽ được ưu tiên quyền mua một khối lượng sản phẩm nhất định.

Indonesia, Thái Lan và Philippines dự kiến sẽ ký kết thỏa thuận triển khai hệ thống này vào thứ 14/11. Các chi tiết cụ thể như giá vé và điều kiện sử dụng sẽ được xác định trong thời gian tới.

Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA) - một tổ chức tư vấn quốc tế đặt trụ sở tại Indonesia và hoạt động dưới sự dẫn dắt của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản - chính là đơn vị tiên phong thúc đẩy việc áp dụng cơ chế này. Nhật Bản hiện cũng là một quốc gia tiêu thụ các sản phẩm xăng dầu nhập khẩu từ khu vực Đông Nam Á.

Ngoài ba nước ASEAN nói trên, Lào và Đông Timor cũng đang cân nhắc tham gia sáng kiến này. Các mục tiêu dài hạn bao gồm việc thiết lập kho dự trữ chung cho toàn khối ASEAN và mở rộng phạm vi sang các sản phẩm khác, chẳng hạn như dầu thô - theo Nikkei Asia.

Khoảng 80% lượng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ vận chuyển qua eo biển Hormuz có đích đến là châu Á. Riêng Philippines phụ thuộc vào nguồn cung từ khu vực Trung Đông tới hơn 90% lượng dầu thô mà nước này nhập khẩu. Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng quốc gia vào tháng 3 năm nay, sau khi chiến tranh Mỹ - Iran bắt đầu.

Các quốc gia thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), trong đó có Nhật Bản, bắt buộc phải duy trì lượng dự trữ dầu tương đương với ít nhất 90 ngày nhập khẩu ròng. Hiện không có quốc gia ASEAN nào là thành viên chính thức của IEA.

Một nghiên cứu trước đây của ERIA cho thấy lượng dầu dự trữ tại Philippines chỉ đủ đáp ứng nhu cầu trong khoảng 15 đến 30 ngày, còn tại Indonesia là từ 14 đến 23 ngày. Tình trạng thiếu hụt các cơ sở lưu trữ khiến việc gia tăng dự trữ trở nên khó khăn.

Việc thiết lập một hệ thống dự trữ xăng dầu cho khu vực Đông Nam Á sẽ mang lại những lợi ích khác cho Nhật Bản.

Tình trạng thiếu hụt nguồn cung xăng dầu tại khu vực này do tác động của cuộc chiến ở Vùng Vịnh đã gây chậm trễ đối với hoạt động vận chuyển các mặt hàng thiết yếu như thiết bị y tế. Nếu đảm bảo được lượng dự trữ xăng dầu đầy đủ, các doanh nghiệp Nhật Bản sẽ duy trì hoạt động kinh doanh tại Đông Nam Á thuận lợi hơn trong các tình huống khẩn cấp.