IPO tỷ đô trở lại: 'Hàng hóa lớn' kích hoạt chu kỳ mới cho chứng khoán Việt Nam

Tiếp nối sự sôi động từ năm ngoái, thị trường IPO tại Việt Nam đang nóng trở lại với sự xuất hiện của hàng loạt thương vụ quy mô lớn.

Làn sóng IPO quay trở lại

Mới nhất, CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX) đã được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp thuận kế hoạch chào bán gần 180 triệu cổ phiếu với giá 80.000 đồng/cp. Với quy mô huy động khoảng 14.360 tỷ đồng, đây được xem là thương vụ IPO lớn nhất trên thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam trong nhiều năm trở lại đây.

Thị trường IPO đang nóng trở lại với sự xuất hiện của hàng loạt thương vụ quy mô lớn.

Sau IPO, vốn điều lệ của Điện Máy Xanh sẽ tăng từ 11.013 tỷ đồng lên 12.808 tỷ đồng, tương ứng mức định giá hơn 102.460 tỷ đồng. Nếu niêm yết đúng kế hoạch vào tháng 8 tới, doanh nghiệp bán lẻ điện máy này có khả năng gia nhập rổ VN30 ngay trong kỳ cơ cấu tiếp theo.

Không chỉ gây chú ý bởi quy mô, thương vụ của Điện Máy Xanh còn được xem là tín hiệu cho thấy niềm tin của doanh nghiệp đối với TTCK đang quay trở lại mạnh mẽ.

Bên cạnh Điện Máy Xanh, nhiều thương vụ lớn khác cũng đang được giới đầu tư chờ đợi như LPBS với kế hoạch IPO dự kiến huy động gần 4.300 tỷ đồng, DatVietVAC – đơn vị sản xuất chương trình “Anh trai say hi”, hay Highlands Coffee – thương hiệu F&B được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những doanh nghiệp tiêu dùng đáng chú ý nhất trên sàn.

Ngoài các doanh nghiệp đã công bố kế hoạch cụ thể, thị trường còn chờ đợi thêm nhiều cái tên lớn trong lĩnh vực công nghệ, tài chính tiêu dùng, logistics và bán lẻ. Một số doanh nghiệp hiện vẫn chưa chốt thời điểm IPO do muốn tận dụng thời gian thuận lợi nhất về định giá và dòng tiền.

Theo giới chuyên môn, TTCK đang ở vùng đỉnh lịch sử với VN-Index quanh 1.900 điểm. Bên cạnh đó, TTCK Việt Nam đã được FTSE Russell xác nhận nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Điều này được đánh giá sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp triển khai kế hoạch IPO khi thị trường có thể hấp thụ các giao dịch lớn.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Ngân hàng đầu tư Chứng khoán An Bình (ABS) cho biết làn sóng IPO đã bắt đầu tăng tốc từ cuối năm 2025. Ước tính, TTCK Việt Nam có thể đón nhận khoảng 50 tỷ USD giá trị doanh nghiệp IPO trong chu kỳ 2026-2028. Cùng với khối tư nhân, hoạt động cổ phần hóa của nhóm doanh nghiệp nhà nước cũng được dự báo sẽ sôi động trở lại tương tự chu kỳ 2016-2019, tạo lực hút mạnh mẽ đối với dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước.

Cải cách thủ tục mở đường cho chu kỳ IPO mới

Bên cạnh yếu tố thị trường, môi trường pháp lý cũng đang thay đổi mạnh theo hướng thuận lợi hơn cho hoạt động IPO.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là Nghị định 245/2025/NĐ-CP vừa được ban hành. Nhiều chuyên gia gọi đây là “cuộc cách mạng thủ tục” trong hoạt động chào bán và niêm yết cổ phiếu.

Theo quy định mới, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước gắn chặt quá trình IPO với niêm yết, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian hoàn tất thủ tục. Nếu trước đây doanh nghiệp thường mất từ 90–120 ngày để hoàn tất các bước sau IPO trước khi cổ phiếu chính thức giao dịch, thì nay toàn bộ quy trình có thể hoàn thành chỉ trong khoảng 30 ngày.

Các chuyên gia đánh giá thay đổi này có tác động rất lớn tới tâm lý doanh nghiệp. Trước đây, doanh nghiệp có thể IPO đúng lúc thị trường thuận lợi nhưng khi hoàn tất niêm yết thì tâm lý đã đảo chiều. Việc rút ngắn thủ tục sẽ giúp doanh nghiệp tận dụng tốt hơn ‘điểm rơi’ của dòng tiền.

Cùng với đó, quy định mới cũng giúp giảm đáng kể chi phí cơ hội cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Không chỉ tạo thuận lợi về thủ tục, sự thay đổi pháp lý còn được kỳ vọng thúc đẩy quá trình chuyên nghiệp hóa thị trường vốn Việt Nam.

Theo các công ty chứng khoán, khi nhiều doanh nghiệp lớn lên sàn, áp lực cạnh tranh về quản trị, minh bạch tài chính và hiệu quả sử dụng vốn sẽ tăng lên. Điều này có thể giúp cải thiện chất lượng doanh nghiệp niêm yết nói chung.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng làn sóng IPO lần này là lần đầu tiên các doanh nghiệp tiêu dùng quốc dân như Bách Hóa Xanh, Điện Máy Xanh, Highlands Coffee, Long Châu, Golden Gate, TH True Milk, DatVietVAC, F88,… đồng loạt lên sàn.

Theo ông Bùi Văn Huy, Giám đốc khối nghiên cứu đầu tư FIDT, đây vừa là cơ hội đa dạng hóa thị trường, cũng vừa là thử thách về sức hấp thụ.

Chuyên gia FIDT nhận xét, lãi suất khó hạ mới là yếu tố hoàn toàn mới so với hai sóng trước: Hai làn sóng IPO trước đều diễn ra trong môi trường lãi suất tương đối ôn hòa giai đoạn đầu. Làn sóng lần này lại bắt đầu trong môi trường lãi suất đã tăng và khó giảm thêm. Điều này khiến áp lực lên định giá và thanh khoản thị trường đến sớm hơn.

“Trong bối cảnh nền kinh tế thiếu vốn cấu trúc, đây là một bài kiểm tra sức chịu đựng không đơn giản đối với thị trường”, ông Huy nhìn nhận.

Dù vậy, trong bối cảnh TTCK Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới, làn sóng IPO hiện nay vẫn được đánh giá là tín hiệu tích cực.

Sau nhiều năm tăng trưởng chủ yếu nhờ dòng tiền cá nhân trong nước, TTCK đang đứng trước cơ hội chuyển sang giai đoạn phát triển sâu hơn với sự tham gia mạnh hơn của các định chế tài chính lớn và dòng vốn ngoại dài hạn.

Và trong bức tranh đó, những thương vụ IPO tỷ đô được kỳ vọng sẽ trở thành “nam châm” mới hút dòng tiền, mở rộng quy mô thị trường và tạo thêm động lực cho TTCK Việt Nam trong chu kỳ tăng trưởng kế tiếp.

“Việc liên tục bổ sung nguồn cung cổ phiếu chất lượng cao sẽ giúp gia tăng nhanh chóng quy mô vốn hóa thị trường, hướng tới mục tiêu tỷ lệ vốn hóa trên GDP vượt mốc 100%. Lượng hàng hóa mới này chính là yếu tố cốt lõi hỗ trợ TTCK Việt Nam cải thiện các tiêu chí định lượng, tạo bước đệm vững chắc trên tiến trình nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi của MSCI”, ông Nguyễn Thế Minh nhận định.