Iran chọn con trai ông Ali Khamenei làm Lãnh tụ tối cao mới

Động thái này được giới chuyên gia đánh giá là dấu hiệu báo hiệu rằng phe cứng rắn vẫn nắm quyền vững chắc ở đất nước này trong bối cảnh cuộc chiến tranh do liên minh Mỹ và Israel phát động chống lại Iran kéo dài một tuần đã đẩy giá dầu lên trên 100 USD/ thùng.

Mojtaba là một giáo sĩ có ảnh hưởng trong lực lượng an ninh Iran và được xem là ứng cử viên hàng đầu trước cuộc bỏ phiếu hôm 8/3 của Hội đồng Chuyên gia, một cơ quan gồm 88 giáo sĩ được giao nhiệm vụ chọn ra Lãnh tụ tối cao cho đất nước.

"Với một cuộc bỏ phiếu quyết định, Hội đồng Chuyên gia đã bổ nhiệm Ayatollah Seyyed Mojtaba Hosseini Khamenei làm lãnh đạo thứ ba của hệ thống thiêng liêng của Cộng hòa Hồi giáo Iran" - Hội đồng cho biết trong một tuyên bố được đưa ra ngay sau nửa đêm theo giờ Tehran.

Vị trí này trao cho ông Mojtaba tiếng nói cuối cùng trong tất cả các vấn đề nhà nước của Cộng hòa Hồi giáo.

Việc bổ nhiệm ông Mojtaba có thể sẽ gây ra sự phẫn nộ của Tổng thống Mỹ Donald Trump khi ông chủ Nhà Trắng tuyên bố rằng Washington nên có tiếng nói trong việc lựa chọn này. "Nếu ông ta (Lãnh tụ tối cao mới của Iran) không nhận được sự ủng hộ từ chúng tôi (Mỹ), ông ta sẽ không tại vị được lâu" - ông Trump nói với ABC News. Trước khi thông báo chọn Lãnh tụ tối cao mới được đưa ra, Israel đã đe dọa sẽ nhắm mục tiêu vào bất cứ ai được chọn.

Tân Lãnh tụ tối cao Iran - Mojtaba Khamenei- Ảnh: Reuters

Cha của ông Mojtaba - Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, đã thiệt mạng trong một trong những cuộc tấn công đầu tiên nhằm vào Iran do liên minh Mỹ - Israel phát động hơn một tuần trước.

Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã khiến ít nhất 1332 thường dân Iran thiệt mạng và hàng nghìn người bị thương, theo đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc.

Cuộc chiến tranh leo thang đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động thương mại dầu mỏ và giá cả tăng vọt của loại nhiên liệu này đã khiến giá cổ phiếu tương lai ở châu Á giảm mạnh vào ngày 9/3 trong bối cảnh lo ngại về chi phí sinh hoạt tăng cao.

Giá dầu thô tương lai của Mỹ đã tăng hơn 20% trong phiên giao dịch đầu ngày 9/3, đạt mức cao nhất kể từ tháng 7/2022, trong bối cảnh lo ngại về nguồn cung thắt chặt và gián đoạn kéo dài đối với các chuyến hàng chở dầu qua eo biển Hormuz. Giá dầu Brent tăng 17% lên 108,73 USD/thùng, sau khi đã tăng vọt 28% vào tuần trước.

Ông Mojtaba Khamenei trong một lần xuất hiện trước công chúng - Ảnh: AP

Truyền thông nhà nước Iran cho biết lãnh đạo các lực lượng vũ trang Iran đã tuyên thệ trung thành với ông Mojtaba Khamenei và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo tuyên bố sẵn sàng tuân theo nhà lãnh đạo tối cao mới.

Hội đồng Chuyên gia đã họp hôm 8/3 để bầu ra nhà lãnh đạo tối cao mới bất chấp các mối đe dọa rằng cơ quan này sẽ bị nhắm mục tiêu, người đứng đầu lực lượng an ninh Iran - Ali Larijani cho biết trên truyền hình nhà nước sau thông báo.

Ông Mojtaba Khamenei có thể lãnh đạo đất nước trong điều kiện nhạy cảm hiện nay - Larijani tuyên bố, đồng thời kêu gọi sự đoàn kết xung quanh nhà lãnh đạo mới bất chấp lời kêu gọi "đầu hàng vô điều kiện" của ông Trump. Mohammad Bagher Qalibaf - Chủ tịch Quốc hội Iran trước đó cho biết Tehran không tìm kiếm lệnh ngừng bắn và sẽ trừng phạt những kẻ xâm lược.

Chế độ lãnh tụ tối cao ở Iran

Trong chế độ thần quyền của Iran, lãnh tụ tối cao là vị giáo chủ chịu trách nhiệm "xây dựng và giám sát các chính sách chung của nhà nước Cộng hòa Hồi giáo Iran", đồng thời cũng là Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang, đứng đầu lực lượng tình báo quân đội, chỉ huy các hoạt động an ninh và là người duy nhất có quyền tuyên bố chiến tranh.

Lãnh tụ tối cao Iran có quyền lực rất lớn vì có quyền chỉ định 6/12 thành viên hội đồng giám hộ hiến pháp, các chỉ huy cảnh sát, các tướng tư lệnh trong Lực lượng Vệ binh cách mạng Iran cũng như trong lực lượng quân đội...

Lãnh tụ tối cao do Hội đồng chuyên gia bầu và bãi nhiệm. Đồng thời hội đồng này giám sát hoạt động của lãnh tụ tối cao theo quy định của pháp luật.

Anh Duy