Iran liên tiếp tung đòn đáp trả, áp lực từ Mỹ và Israel tiếp tục gia tăng

Biên tập viên quốc phòng và an ninh Dan Sabbagh của báo Anh The Guardian nhận định Iran đang phải trông chờ vào yếu tố may mắn khi tìm cách đáp trả các đòn tấn công phối hợp giữa Mỹ và Israel.

Những giờ đầu tiên của chiến dịch mang tên "Epic Fury" (tạm dịch: Cuồng nộ kinh hoàng) sáng 28-2 đã giáng đòn nặng nề vào bộ máy lãnh đạo Iran. Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei cùng loạt nhân vật quân sự chủ chốt, bao gồm bộ trưởng quốc phòng, tổng tham mưu trưởng và chỉ huy lực lượng Vệ binh Cách mạng, đều đã thiệt mạng.

Khói bốc lên sau một vụ nổ ở thủ đô Tehran của Iran hôm 28-2. Ảnh: AP

Dù đã chuẩn bị danh sách kế nhiệm nhiều cấp, cú sốc mất lãnh tụ tối cao khiến khả năng chỉ huy và phối hợp quân sự của Iran suy giảm rõ rệt. Điều này thể hiện qua hiệu quả thấp qua các đợt trả đũa từ phía Iran.

Các báo cáo cho hay Mỹ thực hiện khoảng 900 đòn tấn công chỉ trong 12 giờ, còn Israel tiến hành 1.200 cuộc không kích trong 24 giờ đầu tiên, cho thấy nhịp độ chiến dịch "Epic Fury" - chiến dịch của Israel có tên "Tiếng gầm của sư tử" - cực cao.

Nhà phân tích Matthew Savill tại Viện nghiên cứu quốc phòng, an ninh Royal (RUSI) có trụ sở tại London – Anh nhận định mục tiêu của Mỹ và Israel là phá hủy năng lực tấn công cùng giới lãnh đạo của Iran.

Câu hỏi đặt ra là liệu Tehran có thể chịu được trong bao lâu và đòn đáp trả có gây tổn thất đủ lớn để buộc đối phương phải dừng chiến dịch hay không.

Trong bối cảnh đó, các đòn trả đũa từ Iran chủ yếu dựa vào máy bay không người lái (UV) Shahed và tên lửa đạn đạo nhằm vào lãnh thổ Israel, các căn cứ Mỹ và đồng minh của Mỹ trong khu vực.

Một vụ nổ tại vinh Haifa miền Bắc Israel hôm 28-2. Ảnh: AP

Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Iran phóng 165 tên lửa đạn đạo và 541 UAV nhưng phần lớn bị phòng không đánh chặn. Cụ thể, 152 tên lửa bị bắn hạ, số còn lại hầu như không gây thiệt hại; 506 UAV bị chặn, chỉ 35 chiếc lọt qua và gây thiệt hại vật chất.

Chiến lược của Tehran dường như là tấn công với mật độ cao nhằm làm quá tải hệ thống phòng thủ đối phương, tương tự cách Ukraine đã làm trong xung đột với Nga. Tuy nhiên, các kết quả đạt được vẫn chưa đủ để tạo bước ngoặt.

Một vụ tấn công trúng hầm trú ẩn tại Beit Shemesh khiến 9 người thiệt mạng cũng chưa thể làm lung lay quyết tâm của Israel.

Iran hiện sở hữu khoảng 1.500–3.000 tên lửa đạn đạo nhưng kho dự trữ này đang nhanh chóng cạn kiệt. Trước xung đột, năng lực sản xuất chỉ đạt vài chục quả mỗi tháng và hiện bị Mỹ, Israel tập trung phá hủy.

Khi nguồn tên lửa suy giảm, Iran buộc phải phụ thuộc vào UAV – loại vũ khí rẻ hơn nhưng kém hiệu quả.

Một mục tiêu mang tính biểu tượng là tấn công tàu chiến Mỹ như cách Ukraine từng gây thiệt hại cho hải quân Nga.

Có điều, nỗ lực nhắm vào tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã thất bại khi phía Mỹ khẳng định tên lửa Iran "không tiến gần được mục tiêu".

Các lực lượng ủy nhiệm từng là "cánh tay nối dài" của Iran cũng suy yếu đáng kể. Hezbollah và nhiều nhóm khác bị Israel làm suy giảm sức mạnh sau các cuộc xung đột trước đó, đặc biệt từ sau cuộc tấn công của Hamas năm 2023.

Lực lượng còn khả năng đáng kể nhất hiện nay là Houthi tại Yemen với các đòn tấn công ở biển Đỏ nhằm gây gián đoạn thương mại.

Một hướng đi khác của Iran là gây sức ép kinh tế bằng cách đe dọa tuyến vận tải dầu qua eo biển Hormuz. Một số tàu chở dầu đã bị tấn công, cho thấy nguy cơ leo thang.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế vẫn còn hạn chế và phụ thuộc nhiều vào phản ứng của thị trường năng lượng toàn cầu.

Nhìn tổng thể, dù vẫn duy trì được các đòn đáp trả, Iran đang đối mặt với bài toán khó khi nguồn lực suy giảm, đồng minh yếu đi và đối thủ duy trì áp lực quân sự mạnh mẽ.

"Trong cuộc xung đột hiện tại, thời gian có thể không đứng về phía Iran" – nhà báo của The Guardian nhận định.

Còi báo động vang lên, người dân Tel Aviv – Israel tìm nơi ẩn nấp hôm 28-2. Ảnh: AP

Hải Hưng