Iran mở mặt trận mới ở châu Âu sẽ đối mặt nguy cơ lớn

Quốc hội Bulgaria tháng trước thông qua nghị quyết cho phép máy bay quân sự Mỹ tiếp liệu tại căn cứ không quân Bezmer, hỗ trợ hậu cần cho chiến dịch của Washington tại Trung Đông. Động thái này lập tức vấp phải phản ứng từ Iran.

Phát biểu với người đồng cấp Bulgaria cuối tháng 7, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố bất kỳ quốc gia nào tiếp tay cho "hành vi can thiệp" của Mỹ chống Iran sẽ bị Tehran coi là mục tiêu tấn công hợp pháp.

Financial Times gần đây dẫn các nguồn tin giấu tên tại Iran cho biết Tehran có thể cân nhắc tấn công châu Âu nếu Washington tiếp tục leo thang xung đột.

Armida van Rij, chuyên gia nghiên cứu cao cấp tại Trung tâm Cải cách châu Âu, nhận định Đông Nam Âu có thể trở thành mục tiêu nếu Iran muốn mở mặt trận mới nhằm gia tăng sức ép với Mỹ.

"Khu vực này là điểm yếu chiến lược của châu Âu", bà Rij nói, đồng thời nhấn mạnh nơi đây có nhiều căn cứ NATO, các tuyến cung ứng quan trọng cho Ukraine và vị trí sát biển Đen.

Nhà báo Angel Petrov tại Sofia cho rằng nếu Iran tập kích căn cứ Bezmer, Tehran có thể vừa buộc Bulgaria trả giá cho việc hợp tác với Mỹ, vừa tìm cách gây chia rẽ giữa Washington và đồng minh này.

Tuy nhiên, một cuộc tấn công như vậy cũng có thể khiến Iran đối mặt hậu quả nghiêm trọng. Ali Bakir, chuyên gia tại Hội đồng Trung Đông về Các vấn đề toàn cầu, cảnh báo hành động này có nguy cơ châm ngòi một cuộc chiến rộng lớn hơn, kéo theo hệ lụy về kinh tế và an ninh toàn cầu.

Hameed Hakimi, nhà bình luận của Al Jazeera, nhận định một cuộc tấn công nhằm vào Bulgaria, thành viên EU và NATO, có thể biến châu Âu từ bên quan sát thành bên tham chiến. NATO trước hết có thể kích hoạt Điều 4 để các thành viên tham vấn về mối đe dọa.

Giới quan sát cũng không loại trừ khả năng Điều 5 được viện dẫn, theo đó cuộc tấn công vào một thành viên được coi là cuộc tấn công vào toàn bộ liên minh.

Kịch bản này có thể giúp Tổng thống Donald Trump dễ dàng tập hợp đồng minh châu Âu chống Iran và khiến Tehran bị cô lập hơn.

Iran đến nay chưa cho thấy dấu hiệu sắp tấn công châu Âu. Tuy nhiên, nguy cơ vẫn chưa thể loại trừ. Tehran có thể lập luận rằng họ chỉ nhắm vào căn cứ hoặc khí tài Mỹ trên lãnh thổ châu Âu, thay vì tấn công chính các quốc gia sở tại.

Ông Hakimi cũng cảnh báo quyết định đáp trả nếu được thúc đẩy bởi các tướng lĩnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran có quan điểm cứng rắn có thể khiến tình hình vượt ngoài kiểm soát.