Iran phát tín hiệu về khả năng mở lại hoàn toàn Eo biển Hormuz

Diễn biến mới cho thấy trọng tâm của vấn đề đã chuyển từ việc thiết lập tuyến hàng hải sang câu hỏi khi nào và trong điều kiện nào Eo biển Hormuz có thể hoạt động trở lại.

Ngày 9-8, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết thỏa thuận với Oman về các tuyến hàng hải mới qua Eo biển Hormuz đang gần hoàn tất.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh tiến triển này chưa đủ để khôi phục hoạt động hàng hải bình thường qua eo biển, do vẫn còn những bất đồng giữa Tehran và Washington.

Tàu thuyền qua Eo biển Hormuz. Ảnh: Observer Research Foundation

Theo ông Araqchi, Washington cần có những bước đi liên quan đến các biện pháp trừng phạt, hoạt động quân sự, tài sản của Iran bị phong tỏa và những thiệt hại mà Tehran cho rằng phát sinh từ nhiều cuộc tấn công trước đó.

Một quan chức cấp cao Iran cũng khẳng định Hormuz sẽ chưa được mở hoàn toàn cho đến khi Mỹ thay đổi cách tiếp cận đối với Tehran. Trao đổi giữa Iran và Mỹ hiện vẫn được tiến hành thông qua các bên trung gian.

Như vậy, thỏa thuận giữa Iran và Oman mới giải quyết vấn đề về tuyến hàng hải, trong khi bất đồng giữa Tehran và Washington liên quan đến việc khôi phục hoạt động qua Hormuz vẫn chưa được giải quyết.

Hormuz - điểm nghẽn của dòng chảy năng lượng

Hormuz nằm giữa Iran và Oman, nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Biển Arab, là một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), trong nửa đầu năm 2025, trung bình 20,9 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ mỗi ngày đi qua eo biển, tương đương khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu và một phần tư lượng dầu vận chuyển bằng đường biển.

Hormuz cũng là tuyến vận chuyển LNG quan trọng. Khoảng 20% lượng LNG giao dịch toàn cầu năm 2024 đi qua eo biển này, chủ yếu từ Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Khoảng 83% lượng LNG này được đưa tới các thị trường châu Á, trong đó Trung Quốc, Ấn Độ và Hàn Quốc là những điểm đến lớn.

Khả năng thay thế Hormuz cũng hạn chế. Các đường ống của Ả rập Saudi và UAE có tổng công suất khoảng 4,7 triệu thùng/ngày, chỉ đáp ứng một phần lượng dầu thường xuyên đi qua eo biển. Vì vậy, bất kỳ gián đoạn kéo dài nào tại Hormuz cũng có thể tác động trực tiếp đến nguồn cung và giá năng lượng thế giới.

Tác động này đã thể hiện rõ trong năm nay. Theo EIA, việc hoạt động qua Hormuz bị gián đoạn từ cuối tháng 2 khiến hơn 283 triệu mét khối LNG mỗi ngày không thể đi qua eo biển, tương đương khoảng 20% nguồn cung toàn cầu. Giá khí tự nhiên tại châu Âu và Đông Á cũng tăng đáng kể.

Giá dầu tăng trở lại ngày 9-8 trong bối cảnh triển vọng khôi phục hoạt động hàng hải qua Hormuz vẫn chưa rõ ràng. Giá dầu Brent tăng 91 cent, lên 84,46 USD/thùng, trong khi dầu WTI tăng 61 cent, lên 78,79 USD/thùng.

Trước đó, giá dầu giảm khi xuất hiện kỳ vọng Iran và Oman sắp đạt thỏa thuận về tuyến hàng hải qua eo biển. Tuy nhiên, những diễn biến mới cho thấy một thỏa thuận giữa Tehran và Muscat chưa đồng nghĩa hoạt động vận tải qua Hormuz có thể sớm trở lại bình thường.

Thị trường hiện không chỉ chờ kết quả đàm phán giữa Iran và Oman, mà còn theo dõi khả năng Tehran và Washington giải quyết những bất đồng liên quan đến việc khôi phục hoạt động qua Hormuz.

Iran ra điều kiện mở lại hoàn toàn Eo biển Hormuz: Mỹ phải gỡ trừng phạt. Đây là điểm nghẽn năng lượng quan trọng, ảnh hưởng lớn đến giá dầu và LNG toàn cầu.