Ý nghĩa của Thỏa thuận Phòng thủ chung Mecca đối với Pakistan

(Từ trái sang, phía trước) Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, Thái tử Arập Xêút Mohammed bin Salman và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif tại lễ ký hiệp định phòng thủ giữa ba nước ở thành phố Mecca, ngày 7/8/2026. Ảnh: AA/TTXVN

Ngày 7/8, Pakistan, Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ ký “Thỏa thuận Phòng thủ chung Mecca”, trong đó quy định một cuộc tấn công vũ trang nhằm vào bất kỳ bên nào sẽ được coi là cuộc tấn công vào cả ba nước.

Nhiều nhà phân tích cho rằng thoả thuận được ký kết giữa Pakistan, Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Ky nhằm tăng khả năng đối trọng với ảnh hưởng của Iran và Israel tại Trung Đông, nhưng với Pakistan, ý nghĩa của thỏa thuận còn lớn hơn nhiều khi Islamabad đang phải đối mặt hàng loạt thách thức an ninh trong và ngoài nước.

Tình hình trong nước Pakistan ngày càng phức tạp khi các phong trào ly khai và lực lượng nổi dậy gây sức ép ngày càng lớn lên quân đội, trong bối cảnh kinh tế khó khăn và tâm lý bất mãn trong xã hội gia tăng.

Theo lập luận của nhiều chuyên gia, trong ba nước, Pakistan là bên dễ tổn thương nhất.

Thổ Nhĩ Kỳ là thành viên NATO và sở hữu một trong những lực lượng quân sự mạnh nhất thế giới Hồi giáo. Ankara không thực sự phụ thuộc vào Pakistan hay Saudi Arabia để bảo đảm an ninh quốc gia.

Saudi Arabia cũng có tiềm lực tài chính và quân sự lớn hơn nhiều so với Pakistan, dù từng hứng chịu các cuộc tấn công từ Iran và Houthi.

Nếu sự hỗ trợ của Mỹ chưa thể loại bỏ hoàn toàn những mối đe dọa này, năng lực của Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ trong việc bảo vệ Riyadh cũng là câu hỏi lớn.

Với Pakistan, “Thỏa thuận Phòng thủ chung Mecca” tiếp tục đưa nước này vào can dự sâu hơn trong cấu trúc an ninh đang hình thành tại Trung Đông.

Động thái này diễn ra không lâu sau khi Islamabad hoàn tất hiệp ước phòng thủ chung mới với Saudi Arabia vào tháng 9/2025, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc phòng với các đồng minh khác trong khu vực như Ai Cập và Jordan.

Với dân số chủ yếu theo đạo Hồi và sở hữu năng lực hạt nhân, Pakistan cũng có thêm vị thế và ảnh hưởng trong khu vực.

Đây là lợi ích quan trọng về mặt hình ảnh khi Islamabad muốn được nhìn nhận như một quốc gia có vai trò tích cực trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, lợi ích chiến lược còn đáng kể hơn.

Trung Đông có vai trò đặc biệt quan trọng đối với Pakistan, khi khu vực này tập trung nhiều đồng minh chủ chốt, cung cấp phần lớn nguồn nhiên liệu hydrocarbon nhập khẩu của nước này và là nơi sinh sống của hàng triệu lao động Pakistan.

“Thỏa thuận Phòng thủ chung Mecca” cũng có thể giúp Islamabad cải thiện quan hệ với Mỹ.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang thúc đẩy các đồng minh chia sẻ nhiều hơn gánh nặng an ninh, do đó Washington có thể đánh giá tích cực một cơ chế phòng thủ tập thể nhằm tăng khả năng răn đe trong khu vực, đặc biệt trước Iran.

Pakistan cũng có thể sử dụng thỏa thuận với Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ như một bằng chứng về vai trò chiến lược của mình tại Trung Đông.

Điều này sẽ giúp Islamabad duy trì giá trị trong mắt Washington ngay cả khi chiến tranh tại Iran kết thúc và vai trò trung gian của Pakistan giảm đi, hoặc khi xung đột leo thang trở lại khiến nước này phải đối mặt với sức ép từ Mỹ.

Vì vậy, “Thỏa thuận Phòng thủ chung Mecca” mang giá trị đặc biệt đối với Islamabad, khi nó gửi tín hiệu rằng một cuộc tấn công vào Pakistan có thể kéo theo phản ứng từ hai cường quốc khu vực.

“Thỏa thuận Phòng thủ chung Mecca” giúp Pakistan được đặt vào một cấu trúc an ninh rộng hơn trong thế giới Hồi giáo, đúng thời điểm nước này phải đối phó đồng thời với các cuộc nổi dậy trong nước, căng thẳng với Afghanistan và nguy cơ xung đột với Ấn Độ.

Đối với Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ, thỏa thuận giúp mở rộng mạng lưới an ninh và ảnh hưởng chiến lược. Nhưng với Pakistan, đây còn là một công cụ răn đe thiết yếu.

Thoả thuận có thể không lập tức thay đổi cán cân quân sự tại Nam Á, nhưng mang lại cho Islamabad một lợi thế quan trọng: tăng chi phí và rủi ro đối với bất kỳ đối thủ nào cân nhắc tấn công Pakistan, trong lúc nước này đang phải căng mình trên nhiều mặt trận.