Israel không kích căn cứ Syria, kéo Thổ Nhĩ Kỳ làm lý do, Mỹ lo nguy cơ đối đầu trực tiếp giữa hai đồng minh

Máy bay Israel đã thực hiện 8 đợt không kích, chủ yếu nhằm vào đường băng của căn cứ Abu al-Duhur, thuộc tỉnh Idlib, Tây Bắc Syria. (Nguồn: Anadolu)

Hãng tin AFP ngày 18/8 cho hay, các máy bay chưa xác định đã tiến hành nhiều đợt không kích nhằm vào sân bay quân sự Abu al-Duhur, thuộc tỉnh Idlib, Tây Bắc Syria. Ban đầu, một nguồn tin an ninh cho biết cơ sở này đã ngừng hoạt động từ năm 2012 và hiện có lực lượng thuộc Bộ Quốc phòng Syria hiện diện, song chưa ghi nhận thương vong.

Truyền thông nhà nước Syria sau đó dẫn nguồn tin quân sự cho biết, máy bay Israel đã thực hiện 8 đợt không kích, chủ yếu nhằm vào đường băng của căn cứ, gây thiệt hại cơ sở hạ tầng nhưng không gây thương vong.

Bộ Ngoại giao Syria lên án vụ tấn công là hành động “gây hấn không có lý do chính đáng”, vi phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nước này, đồng thời cảnh báo đây là sự leo thang nguy hiểm có thể đe dọa an ninh và ổn định khu vực. Damascus kêu gọi cộng đồng quốc tế và Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc có lập trường cứng rắn trước các hoạt động quân sự của Israel tại Syria.

Tối cùng ngày, Israel đã chính thức thừa nhận tiến hành cuộc không kích. Văn phòng Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho biết, Israel hành động do lo ngại Syria đang chuẩn bị cho phép lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ triển khai tại căn cứ Abu al-Duhur.

Theo phía Israel, nước này và Syria trước đó đã thống nhất duy trì “nguyên trạng” trong các vấn đề an ninh. Tuy nhiên, Israel cho rằng, Syria có nguy cơ phá vỡ thỏa thuận này khi cho phép lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ hiện diện tại một căn cứ không quân gần Aleppo. Israel khẳng định đã nhiều lần cảnh báo Damascus rằng sự hiện diện quân sự của Ankara tại đây sẽ gây ra mối đe dọa đối với an ninh Israel.

Văn phòng Thủ tướng Netanyahu tuyên bố, Syria đã phớt lờ các cảnh báo và nhấn mạnh Israel “sẽ không chấp nhận các mối đe dọa đối với an ninh”, đồng thời mong muốn các bên quay trở lại tình trạng trước đó.

Căn cứ Abu al-Duhur nằm ở khu vực có vị trí quan trọng giữa các tỉnh Idlib, Hama và Aleppo. Theo thông tin từ phía Syria, một phái đoàn quân sự Thổ Nhĩ Kỳ gần đây đã tới căn cứ trong khuôn khổ công tác chuẩn bị ban đầu nhằm khôi phục đường băng. Cơ sở này đã ngừng hoạt động trong nhiều năm và nằm cách biên giới Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 70 km.

Nguy cơ xung đột giữa hai đồng minh Mỹ?

Phía Thổ Nhĩ Kỳ đã bác bỏ cáo buộc cho rằng, nước này có kế hoạch thiết lập hiện diện quân sự tại Abu al-Duhur. Trong tuyên bố mới nhất, Cơ quan Truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng, những cáo buộc từ Văn phòng Thủ tướng Israel là để nhằm biện minh cho các cuộc không kích mà Ankara cho là vi phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Syria.

Theo phía Thổ Nhĩ Kỳ, các cáo buộc này xuất phát từ những chính sách mà Ankara mô tả là “bành trướng và gây mất ổn định” của chính phủ Thủ tướng Netanyahu. Ankara khẳng định tiếp tục hợp tác với chính quyền Syria trên cơ sở hợp pháp nhằm thúc đẩy hòa bình, ổn định và thịnh vượng tại nước này, đồng thời tuyên bố sẽ không để Syria tiếp tục bị đẩy vào tình trạng bất ổn.

Diễn biến tại Abu al-Duhur cũng khiến Washington bày tỏ quan ngại. Đặc phái viên Mỹ về Syria Thomas Barrack cảnh báo, các cuộc không kích của Israel có thể thúc đẩy Thổ Nhĩ Kỳ tăng cường hiện diện quân sự tại Syria, từ đó làm gia tăng nguy cơ đối đầu trực tiếp giữa hai đồng minh của Mỹ.

Phát biểu sau khi Israel thừa nhận tiến hành cuộc không kích, ông Barrack cho rằng, đây là một “sự leo thang không cần thiết”, không góp phần củng cố ổn định khu vực. Theo ông, Thổ Nhĩ Kỳ không được thông báo trước về vụ tấn công, làm gia tăng nguy cơ hiểu lầm và tính toán sai lầm có thể dẫn tới phản ứng quân sự.

Theo ông Barrack, đồng thời là Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ, Washington đang thúc đẩy việc thiết lập một cơ chế tránh xung đột giữa Israel, Syria và Thổ Nhĩ Kỳ nhằm ngăn chặn các sự cố có thể dẫn tới đụng độ. Theo ông, ưu tiên hiện nay là hạ nhiệt căng thẳng và tạo điều kiện để các bên xử lý bất đồng một cách thận trọng hơn.

Vụ việc diễn ra trong bối cảnh vai trò và ảnh hưởng của Thổ Nhĩ Kỳ tại Syria ngày càng gia tăng, trong khi Israel tiếp tục tiến hành các hoạt động quân sự nhằm bảo đảm các lợi ích an ninh mà nước này xác định tại quốc gia láng giềng. Kể từ khi chính quyền Tổng thống Syria Bashar al-Assad bị lật đổ vào tháng 12/2024, Israel đã thực hiện hàng trăm cuộc không kích nhằm vào nhiều mục tiêu trên lãnh thổ quốc gia láng giềng này.