Kế hoạch hòa bình Mỹ-Iran: Mỗi bên đang muốn gì?

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra một kế hoạch 15 điểm bao gồm các yêu cầu của Mỹ và Israel nhằm chấm dứt cuộc chiến đang diễn ra với Iran, theo kênh Al Jazeera.

Đáp lại, Ngoại trưởng Iran - ông Abbas Araqchi nói rằng nước này đang xem xét một đề xuất của Mỹ nhưng không có ý định tiến hành đàm phán để kết thúc xung đột. Trong khi đó, một “quan chức chính trị - an ninh cấp cao” Iran nói với đài Press TV rằng cuộc chiến sẽ chỉ dừng lại “theo các điều kiện và lộ trình do Tehran tự quyết”.

Vậy có gì khác nhau trong đề xuất của Washington và Tehran?

Kế hoạch 15 điểm của Mỹ gồm những gì?

Truyền thông Mỹ và Israel đưa tin rằng Mỹ đã gửi cho Iran một kế hoạch hòa bình gồm 15 điểm thông qua Pakistan. Kế hoạch này bao gồm một lệnh ngừng bắn kéo dài một tháng, trong thời gian đó, hai bên sẽ đàm phán các điều khoản nhằm chấm dứt chiến tranh.

Không bên nào liên quan - bao gồm Mỹ, Iran, Israel hay các quốc gia trung gian - xác nhận chi tiết của kế hoạch 15 điểm. Tuy nhiên, Kênh 12 của Israel đã công bố những gì được cho là các thành phần của kế hoạch. Nhiều đề xuất trùng khớp với những gì chính quyền ông Trump từng đề cập trước đây.

Một số nội dung chính được cho là bao gồm:

. Lệnh ngừng bắn 30 ngày.

. Dỡ bỏ các cơ sở hạt nhân của Iran tại Natanz, Isfahan và Fordow.

. Cam kết vĩnh viễn của Iran về việc không bao giờ phát triển vũ khí hạt nhân.

. Bàn giao lượng uranium đã làm giàu của Iran cho Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), đồng thời cam kết cho phép IAEA giám sát toàn bộ phần còn lại của cơ sở hạ tầng hạt nhân Iran. Tehran cũng phải chấm dứt việc làm giàu uranium trong nước.

. Giới hạn tầm bắn và số lượng tên lửa của Iran.

. Chấm dứt việc Iran hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

. Ngừng các cuộc tấn công của Iran vào cơ sở năng lượng trong khu vực.

. Mở lại eo biển Hormuz.

. Dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt áp đặt lên Iran, đồng thời chấm dứt cơ chế của Liên Hợp Quốc cho phép tái áp đặt trừng phạt.

. Mỹ hỗ trợ cung cấp điện cho nhà máy điện hạt nhân dân sự Bushehr của Iran.

Hiện chưa rõ Israel ủng hộ đến mức nào đối với các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran. Al Jazeera ngày 25-3 đưa tin rằng “sau cánh cửa đóng kín”, Israel đồng tình với 15 điểm mà Mỹ đưa ra, nhưng “lo ngại Tổng thống Trump sẽ nhượng bộ đến mức nào để đạt được thỏa thuận”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian. Ảnh: WHITE HOUSE/IRAN INTERNATIONAL

Iran đưa ra những điều kiện gì để chấm dứt chiến tranh?

Dù Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định không muốn đàm phán với Mỹ, Iran vẫn đưa ra một số điều kiện cho hòa bình. Ngày 11-3, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã nêu rõ các điều kiện này.

Viết trên mạng xã hội X, ông Pezeshkian cho biết ông đã trao đổi với lãnh đạo Nga và Pakistan, đồng thời tái khẳng định “cam kết của Iran đối với hòa bình”.

“Con đường duy nhất để chấm dứt cuộc chiến này – do chính quyền Do Thái và Mỹ châm ngòi – là công nhận các quyền hợp pháp của Iran, bồi thường thiệt hại, và có những bảo đảm quốc tế vững chắc nhằm ngăn chặn các hành động gây hấn trong tương lai” - ông Pezeshkian viết.

Ngoài ra, kênh Press TV ngày 25-3 dẫn lời một quan chức Iran nêu ra danh sách yêu cầu riêng của Tehran.

Các yêu cầu bao gồm:

. Chấm dứt hoàn toàn “các hành động gây hấn và ám sát”.

. Thiết lập các cơ chế cụ thể nhằm bảo đảm chiến tranh chống lại Iran không tái diễn.

. Bảo đảm việc thanh toán rõ ràng và đầy đủ các thiệt hại chiến tranh và bồi thường.

. Chấm dứt các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận và đối với toàn bộ các lực lượng đồng minh của Iran trong khu vực.

. Bảo đảm Iran có thể thực thi chủ quyền đối với eo biển Hormuz.

. Đóng cửa toàn bộ các căn cứ của Mỹ trong khu vực.

. Dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt.

. Bỏ hạn chế chương trình tên lửa của Tehran.

THẢO VY