Kế hoạch kiểm toán mới 'đi thẳng' vào các vấn đề nóng của nền kinh tế

Tăng tỷ trọng kiểm toán chuyên đề, kiểm toán hoạt động

Việc xây dựng Kế hoạch kiểm toán trung hạn giai đoạn 2026 - 2028 được Kiểm toán nhà nước xác định không chỉ là bước cụ thể hóa Chiến lược phát triển Kiểm toán nhà nước đến năm 2030 mà còn tạo nền tảng để hoạt động kiểm toán chuyển mạnh từ bị động sang chủ động, tăng khả năng nhận diện sớm các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro và tập trung nguồn lực vào những vấn đề dư luận xã hội quan tâm.

Trao đổi về nội dung này, ông Hoàng Văn Lương, Vụ trưởng Vụ Tổng hợp, Kiểm toán nhà nước cho rằng, kế hoạch kiểm toán trung hạn sẽ là “kim chỉ nam” để toàn ngành bảo đảm tính liên kết giữa các năm trong một lộ trình dài hạn, đồng thời nâng cao vai trò tư vấn chính sách đối với các vấn đề vĩ mô.

Theo ông Hoàng Văn Lương, việc ban hành Kế hoạch kiểm toán trung hạn 2026 - 2028 có ý nghĩa quan trọng trong việc cụ thể hóa Chiến lược phát triển Kiểm toán nhà nước đến năm 2030. Đây không chỉ là văn bản nghiệp vụ mà còn giúp hoạt động kiểm toán chuyển từ cách làm bị động sang chủ động, tạo sự liên kết chặt chẽ giữa các năm và các giai đoạn kiểm toán.

Kế hoạch này đồng thời tạo sự chủ động, liên tục trong tổ chức kiểm toán đối với các dự án, chương trình trọng điểm quốc gia; định hướng chuyển dịch cơ cấu loại hình kiểm toán; nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách và góp phần xử lý các vấn đề “nóng”, “nổi cộm” của xã hội. “Đây cũng là căn cứ khoa học để xây dựng kế hoạch kiểm toán hằng năm và kế hoạch trung hạn cho các giai đoạn tiếp theo, bảo đảm tính kế thừa, giúp các đơn vị trong Ngành chủ động đề xuất phương án tổ chức kiểm toán và bố trí nhân sự ngay từ sớm”, ông Hoàng Văn Lương cho biết.

Một trong những điểm đáng chú ý của Kế hoạch kiểm toán trung hạn 2026 - 2028 là mục tiêu nâng tỷ lệ các cuộc kiểm toán chuyên đề, kiểm toán hoạt động, kiểm toán môi trường và kiểm toán công nghệ thông tin lên mức 35% vào giai đoạn 2027 - 2028.

Theo ông Hoàng Văn Lương, đây là bước chuyển dịch về “chất” trong hoạt động kiểm toán. Nếu trước đây hoạt động kiểm toán chủ yếu tập trung vào kiểm toán tài chính truyền thống thì nay trọng tâm đang được mở rộng sang đánh giá tính kinh tế, hiệu lực và hiệu quả trong quản lý, sử dụng nguồn lực công.

Ông cho rằng, mục tiêu 35% còn cho thấy định hướng tập trung trực diện vào các vấn đề xã hội quan tâm. Theo kế hoạch, hằng năm ngành sẽ tổ chức từ 1 đến 2 chuyên đề toàn Ngành và từ 1 đến 2 chuyên đề liên quan các vấn đề “nóng”, có tác động lớn đến tình hình kinh tế - xã hội.

Các nội dung dự kiến được tập trung kiểm toán gồm quản lý phí bảo vệ môi trường, tự chủ đại học, giá dịch vụ đào tạo, khám chữa bệnh… Đây đều là những lĩnh vực có phạm vi ảnh hưởng lớn, liên quan trực tiếp đến quản lý nguồn lực công và đời sống người dân. “Việc tập trung nguồn lực vào các chuyên đề này sẽ giúp các phát hiện kiểm toán có sức nặng và giá trị tư vấn cao hơn đối với Chính phủ và Quốc hội trong quá trình xem xét, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước”, ông Hoàng Văn Lương nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, theo đại diện Vụ Tổng hợp, mục tiêu 35% cũng phản ánh yêu cầu phát triển mô hình kiểm toán hiện đại trong bối cảnh chuyển đổi số và thực hiện các cam kết phát triển bền vững. Điều này đòi hỏi các đơn vị trong ngành phải chủ động nâng cao năng lực chuyên môn, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm toán các hệ thống phức tạp cũng như các vấn đề môi trường ngày càng cấp bách.

Kế hoạch kiểm toán trung hạn là “kim chỉ nam” để toàn ngành bảo đảm tính liên kết giữa các năm

Tập trung các chuyên đề có độ lan tỏa lớn

Theo Kế hoạch kiểm toán trung hạn 2026 - 2028, mỗi năm Kiểm toán nhà nước sẽ lựa chọn từ 1 đến 2 chuyên đề toàn ngành và từ 1 đến 2 chuyên đề “nóng”, có độ lan tỏa lớn để triển khai.

Ông Hoàng Văn Lương cho rằng, mục tiêu này có ý nghĩa chiến lược trong bối cảnh hiện nay khi yêu cầu đặt ra đối với hoạt động kiểm toán không chỉ dừng ở việc kiểm tra, xác nhận số liệu mà còn phải cung cấp các đánh giá toàn diện phục vụ điều hành và hoàn thiện chính sách. Theo đó, các chuyên đề toàn ngành sẽ giúp hình thành bức tranh tổng thể về quản lý, sử dụng nguồn lực công ở các lĩnh vực trọng yếu; từ đó đưa ra các kiến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách ở tầm quốc gia.

Cùng với đó, việc lựa chọn các chuyên đề “nóng” cũng thể hiện sự chủ động của Kiểm toán nhà nước trong việc bám sát thực tiễn, đáp ứng kỳ vọng của cử tri và người dân. Một số lĩnh vực được nhắc đến gồm sắp xếp, quản lý và sử dụng tài sản công, nhà đất, trụ sở làm việc sau sáp nhập; thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; giá dịch vụ khám chữa bệnh; tự chủ đại học hay xử lý môi trường.

Theo ông Hoàng Văn Lương, việc tập trung vào các chuyên đề lớn, trọng điểm sẽ giúp ngành tối ưu hóa nguồn lực, tránh dàn trải và tạo ra giá trị gia tăng cao hơn cho mỗi cuộc kiểm toán. “Qua đó bảo đảm mỗi cuộc kiểm toán đều mang lại giá trị gia tăng rõ rệt, góp phần thúc đẩy tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý, sử dụng nguồn lực công”, ông nói.

Để Kế hoạch kiểm toán trung hạn thực sự trở thành “kim chỉ nam” trong tổ chức thực hiện, Vụ Tổng hợp cũng lưu ý các đơn vị trực thuộc cần rà soát kỹ danh mục dự án trọng điểm, chương trình mục tiêu quốc gia và các chuyên đề dự kiến triển khai trong năm 2027 nhằm bảo đảm tính liên tục, tránh gián đoạn.

Các đơn vị được yêu cầu chủ động đề xuất phương án tổ chức kiểm toán trước thời điểm ngành ban hành hướng dẫn xây dựng kế hoạch kiểm toán năm. Đồng thời xác định rõ phạm vi, đối tượng và nhân sự thực hiện để tăng tính phối hợp giữa các đơn vị.

Theo định hướng được đưa ra, khi xây dựng kế hoạch kiểm toán năm 2027, các đơn vị phải ưu tiên nguồn lực cho các cuộc kiểm toán chuyên đề, kiểm toán hoạt động, kiểm toán môi trường và kiểm toán công nghệ thông tin nhằm bảo đảm đạt tỷ lệ 35% tổng số nhiệm vụ theo mục tiêu chiến lược. Vụ Tổng hợp cũng đề nghị tăng cường cơ chế trao đổi thông tin giữa các đơn vị nhằm xử lý kịp thời nguy cơ chồng chéo đối tượng kiểm toán hoặc khó khăn về nguồn lực. Theo đó, các đơn vị cần phản ánh sớm vướng mắc phát sinh để Kiểm toán nhà nước điều phối tổng thể, tránh tình trạng một đơn vị phải tiếp nhiều đoàn kiểm toán cùng lúc hoặc bỏ sót các nhiệm vụ quan trọng cần ưu tiên triển khai.