Kế hoạch kiểm toán trung hạn 2026-2028: Trực diện giải quyết các vấn đề 'nóng', 'nổi cộm'

Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa chủ trì buổi làm việc với Vụ Tổng hợp. Ảnh: TL

Ông đánh giá như thế nào về tầm quan trọng của việc ban hành KHKT trung hạn 2026-2028 đối với hoạt động kiểm toán của Ngành, thưa ông?

Có thể nói, việc ban hành KHKT trung hạn là bước cụ thể hóa quan trọng nhằm thực hiện Chiến lược phát triển KTNN đến năm 2030. Đây không chỉ là một văn bản nghiệp vụ đơn thuần mà còn là “kim chỉ nam” giúp hoạt động kiểm toán của Ngành chuyển từ bị động sang chủ động, bảo đảm tính liên kết chặt chẽ giữa các năm trong một lộ trình dài hạn.

Theo đó, KHKT trung hạn tạo sự chủ động và liên tục trong hoạt động kiểm toán, nhất là đối với các dự án, chương trình trọng điểm quốc gia; đồng thời định hướng chuyển dịch cơ cấu loại hình kiểm toán, nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách và góp phần giải quyết các vấn đề “nóng”, “nổi cộm” của xã hội. Đây cũng là căn cứ khoa học để xây dựng kế hoạch kiểm toán hằng năm và kế hoạch trung hạn cho các giai đoạn tiếp theo, bảo đảm tính kế thừa, giúp các đơn vị trong Ngành chủ động đề xuất phương án tổ chức kiểm toán và bố trí nhân sự ngay từ sớm.

Thưa ông, điểm nhấn quan trọng trong Kế hoạch là nâng tỷ lệ các cuộc kiểm toán chuyên đề, kiểm toán hoạt động lên mức 35% vào năm 2027-2028. Ông đánh giá như thế nào về con số mang tính đột phá này?

Đây là con số không chỉ mang tính đột phá mà còn thể hiện trọng tâm chiến lược trong định hướng phát triển của KTNN giai đoạn tới. Với tư cách là đơn vị tham mưu, tôi cho rằng chỉ tiêu 35% đối với các cuộc kiểm toán chuyên đề, kiểm toán hoạt động, kiểm toán môi trường và kiểm toán công nghệ thông tin vào giai đoạn 2027-2028 mang nhiều ý nghĩa quan trọng.

Thứ nhất, đây là sự chuyển dịch về “chất” trong hoạt động kiểm toán. Việc nâng tỷ lệ này minh chứng cho sự chuyển dịch mạnh mẽ từ kiểm toán tài chính truyền thống sang kiểm toán hoạt động. Qua đó, KTNN không chỉ xác nhận tính đúng đắn của số liệu, thông tin tài chính mà còn đánh giá được tính kinh tế, hiệu lực, hiệu quả trong quản lý, sử dụng nguồn lực công.

Thứ hai, đây là bước đi trực diện nhằm giải quyết các vấn đề “nóng”, những nội dung dư luận xã hội và cử tri quan tâm. Theo Kế hoạch, hằng năm Ngành sẽ tổ chức từ 1 đến 2 chuyên đề toàn Ngành và từ 1 đến 2 chuyên đề về các vấn đề “nóng”, có tác động lớn đến tình hình kinh tế - xã hội. Việc tập trung nguồn lực vào các chuyên đề như quản lý phí bảo vệ môi trường, tự chủ đại học hay giá dịch vụ đào tạo, khám chữa bệnh… sẽ giúp các phát hiện kiểm toán có sức nặng và giá trị tư vấn cao hơn đối với Chính phủ và Quốc hội trong quá trình xem xét, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước.

Thứ ba, đây là yêu cầu phát huy vai trò của kiểm toán hiện đại. Con số 35% bao hàm cả kiểm toán môi trường và kiểm toán công nghệ thông tin. Trong bối cảnh chuyển đổi số và thực hiện các cam kết phát triển bền vững, mục tiêu này đòi hỏi các đơn vị trong Ngành phải chủ động nâng cao năng lực chuyên môn, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm toán các hệ thống phức tạp và các vấn đề môi trường cấp bách.

Thứ tư, đây là bước cụ thể hóa Chiến lược phát triển KTNN đến năm 2030 do Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành. Những mục tiêu cụ thể trong Kế hoạch sẽ tạo áp lực tích cực để Vụ Tổng hợp và các đơn vị trực thuộc rà soát, lựa chọn các chủ đề kiểm toán có trọng tâm, trọng điểm ngay từ khâu xây dựng kế hoạch trung hạn và kế hoạch hằng năm.

KHKT trung hạn nêu rõ mỗi năm sẽ lựa chọn từ 1 đến 2 chuyên đề toàn Ngành và từ 1 đến 2 chuyên đề “nóng”, có độ lan tỏa lớn để thực hiện. Mục tiêu này có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh mới hiện nay, thưa ông?

Việc xác định mục tiêu mỗi năm thực hiện từ 1 đến 2 chuyên đề toàn Ngành và từ 1 đến 2 chuyên đề “nóng”, có độ lan tỏa lớn trong KHKT trung hạn 2026-2028 mang ý nghĩa chiến lược hết sức quan trọng trong bối cảnh hiện nay.

Trước hết, mục tiêu này góp phần nâng tầm vai trò tư vấn của KTNN đối với các vấn đề vĩ mô. Bối cảnh mới đòi hỏi KTNN không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra, xác nhận số liệu mà còn phải cung cấp những đánh giá toàn diện trên quy mô lớn. Các chuyên đề toàn Ngành sẽ giúp tổng hợp bức tranh tổng thể về việc quản lý, sử dụng nguồn lực công trong các lĩnh vực lớn, trọng yếu; từ đó đưa ra các kiến nghị xác đáng nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách ở tầm quốc gia.

Cùng với đó, mục tiêu này thể hiện sự chủ động, nhạy bén của Ngành trong việc đáp ứng kịp thời kỳ vọng của cử tri và nhân dân. Việc lựa chọn các chuyên đề “nóng”, có tác động lớn đến tình hình kinh tế - xã hội cho thấy KTNN luôn bám sát thực tiễn. Chẳng hạn, các lĩnh vực như sắp xếp, quản lý và sử dụng tài sản công, nhà đất, trụ sở làm việc sau sáp nhập; thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; giá dịch vụ khám chữa bệnh; tự chủ đại học hay xử lý môi trường… đều là những vấn đề xã hội đặc biệt quan tâm hiện nay.

Đồng thời, mục tiêu này còn giúp KTNN tối ưu hóa nguồn lực và tạo ra giá trị gia tăng cao hơn. Thay vì kiểm toán dàn trải, nhỏ lẻ, việc tập trung vào các chuyên đề lớn, trọng điểm sẽ giúp Ngành huy động sức mạnh tổng hợp của các đơn vị để đi sâu kiểm toán những vấn đề phức tạp; qua đó bảo đảm mỗi cuộc kiểm toán đều mang lại giá trị gia tăng rõ rệt, góp phần thúc đẩy tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý, sử dụng nguồn lực công.

Để KHKT trung hạn thực sự trở thành “kim chỉ nam”, Vụ Tổng hợp có lưu ý gì đối với các đơn vị trực thuộc trong quá trình cụ thể hóa văn bản này thành KHKT năm 2027, nhằm bảo đảm không chồng chéo hay bỏ sót nhiệm vụ, thưa ông?

Để KHKT trung hạn 2026-2028 thực sự trở thành “kim chỉ nam” và việc cụ thể hóa thành KHKT năm 2027 đạt hiệu quả cao nhất, tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ, Vụ Tổng hợp lưu ý 4 nội dung trọng tâm đối với các đơn vị trực thuộc.

Một là, các đơn vị cần rà soát kỹ danh mục các dự án trọng điểm, chương trình mục tiêu quốc gia và các chuyên đề đã được xác định thực hiện trong năm 2027 tại Phụ lục kèm theo Kế hoạch. Đặc biệt lưu ý các nhiệm vụ mang tính tiếp nối từ KHKT trung hạn 2025-2027 nhằm bảo đảm tính liên tục, không bị gián đoạn về tiến độ và nội dung kiểm toán.

Hai là, chủ động đề xuất phương án tổ chức kiểm toán trước thời hạn Ngành hướng dẫn xây dựng KHKT năm. Đây là “mốc thời gian vàng” để Vụ Tổng hợp tổng hợp, tham mưu Tổng Kiểm toán nhà nước ban hành văn bản hướng dẫn xây dựng KHKT năm 2027. Các đơn vị được giao chủ trì nhiệm vụ cần chủ động xây dựng phương án về phạm vi, đối tượng và nhân sự; đồng thời bảo đảm sự phối hợp nhịp nhàng giữa đơn vị chủ trì và các đơn vị phối hợp trong quá trình tổ chức thực hiện.

Ba là, quán triệt mục tiêu 35% và tính “cuốn chiếu” trong lập kế hoạch. Khi xây dựng KHKT năm 2027, các đơn vị phải ưu tiên nguồn lực cho các cuộc kiểm toán chuyên đề, kiểm toán hoạt động, kiểm toán môi trường và kiểm toán công nghệ thông tin nhằm bảo đảm đạt tỷ lệ 35% tổng số nhiệm vụ theo mục tiêu chiến lược. Đồng thời, cần kết hợp xây dựng KHKT năm 2027 với việc rà soát, điều chỉnh KHKT trung hạn giai đoạn 2027-2029 theo hình thức “cuốn chiếu” để luôn có tầm nhìn dài hạn và chủ động cho các năm tiếp theo.

Bốn là, tăng cường cơ chế thông tin và xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh. Trong quá trình cụ thể hóa kế hoạch, nếu phát hiện nhiệm vụ có nguy cơ chồng chéo về đối tượng, đơn vị được kiểm toán hoặc phát sinh khó khăn về nguồn lực, các đơn vị cần kịp thời phản ánh về Vụ Tổng hợp. Qua đó, Ngành có thể điều phối tổng thể, tránh tình trạng một đơn vị phải tiếp nhiều đoàn kiểm toán cùng lúc hoặc bỏ sót các nhiệm vụ quan trọng cần ưu tiên kiểm toán.

Việc tuân thủ nghiêm túc các lưu ý này sẽ giúp toàn Ngành vận hành như một bộ máy thống nhất, bảo đảm tính khoa học và hiệu lực của công tác kiểm toán ngay từ khâu lập kế hoạch.