Đa dạng hàng hóa, mở rộng lựa chọn cho nhà đầu tư

PV: Thưa ông, nhìn từ các mục tiêu phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, đâu là những kết quả nổi bật và nhiệm vụ cần ưu tiên sau nâng hạng?

Ông Nguyễn Minh Hoàng: Sau gần ba năm triển khai Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, hai kết quả nổi bật là mở rộng cơ sở nhà đầu tư và nâng hạng thị trường. Đến cuối tháng 10/2026, theo số liệu của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam, thị trường có hơn 14,33 triệu tài khoản, vượt mục tiêu 11 triệu tài khoản của năm 2030. Điều đó cho thấy, chứng khoán ngày càng được người dân quan tâm như một kênh đầu tư.

Ông Nguyễn Minh Hoàng

Dấu mốc quan trọng nhất là mục tiêu nâng hạng, thị trường chứng khoán Việt Nam đã chính thức được FTSE Russell chuyển lên nhóm mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21/9/2026.

Trong khi đó, dư địa phát triển vẫn còn lớn. Quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đến cuối tháng 9/2026 đạt hơn 10,3 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 80% GDP năm 2025. Chiến lược đặt mục tiêu vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt 100% GDP vào năm 2025. Khoảng cách này cho thấy còn nhiều việc phải làm để thị trường phát huy vai trò cung ứng vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Để tăng quy mô và nâng chất lượng thị trường, trước hết, cần đưa thêm doanh nghiệp lớn, có quản trị tốt lên sàn, đồng thời nâng chất lượng công bố thông tin để nhà đầu tư có cơ sở đánh giá doanh nghiệp và quyết định đầu tư dài hạn.

Cùng với đó, cần khuyến khích phát triển nhà đầu tư tổ chức. Các định chế chuyên nghiệp có thể góp phần nâng chất lượng giám sát và quản trị tại doanh nghiệp niêm yết. Hạ tầng và năng lực giám sát thị trường cũng cần được hoàn thiện, trong đó có cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), để đáp ứng yêu cầu vận hành của một thị trường có quy mô và độ mở lớn hơn.

PV: Một nhiệm vụ trọng tâm là nâng cao vai trò của thị trường chứng khoán trong cung ứng vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Cần làm gì để doanh nghiệp huy động vốn thuận lợi hơn, đồng thời đưa thêm cổ phiếu có chất lượng lên sàn, thưa ông?

Ông Nguyễn Minh Hoàng: Trước đây, khoảng cách từ chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) đến niêm yết khiến một bộ phận nhà đầu tư e ngại tham gia đợt chào bán. Quy định cho phép Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và sở giao dịch xem xét đồng thời hồ sơ IPO và hồ sơ niêm yết là một bước cải cách tích cực, giúp rút ngắn thời gian đưa cổ phiếu lên sàn. Khi thời gian từ chào bán đến niêm yết được rút ngắn, nhà đầu tư có thể sớm giao dịch cổ phiếu đã mua. Những đề xuất đơn giản hóa hồ sơ chào bán trong dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi có thể tạo thêm thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn.

Sau nâng hạng, việc đưa thêm doanh nghiệp có quản trị tốt lên sàn và phát triển các sản phẩm đầu tư mới có thể giúp thị trường chứng khoán Việt Nam thu hút thêm dòng vốn. Ảnh: Đức Thanh

Với doanh nghiệp nhà nước, cần gắn cổ phần hóa với niêm yết theo thời hạn cụ thể và có lộ trình thoái vốn rõ ràng. Một số doanh nghiệp sau cổ phần hóa đã đăng ký giao dịch nhưng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng còn thấp, nên nhà đầu tư khó tham gia với quy mô đủ lớn. Việc lựa chọn một số doanh nghiệp quy mô lớn, có thương hiệu để đưa lên sàn có thể tạo sức hút cho các đợt chào bán.

Một hướng khác là hoàn thiện cơ chế để doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đủ điều kiện có thể niêm yết, đồng thời làm rõ quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Khi có thêm doanh nghiệp từ nhiều khu vực kinh tế tham gia, nhà đầu tư sẽ có thêm lựa chọn. Đây cũng là hướng đi Bộ Tài chính đang triển khai nhằm đa dạng hóa hàng hóa trên thị trường.

Cuối cùng, cần có cơ chế giám sát sau khi huy động vốn, đảm bảo vốn huy động được sử dụng đúng mục đích tránh lãng phí nguồn lực.

PV: Từ nhu cầu của nhà đầu tư, theo ông, thị trường nên ưu tiên phát triển những sản phẩm nào và cần chuẩn bị gì để các sản phẩm đó phát huy hiệu quả?

Ông Nguyễn Minh Hoàng: Quỹ hoán đổi danh mục (ETF) nên được ưu tiên vì đây là kênh dễ tiếp cận, có chi phí thấp và giúp nhà đầu tư cá nhân đa dạng hóa danh mục. Giao dịch ETF ở Việt Nam hiện chiếm khoảng 1 - 2% tổng giá trị giao dịch toàn thị trường, cho thấy dư địa phát triển còn lớn. Đề xuất mở rộng loại tài sản dùng để hình thành ETF trong dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi tạo cơ sở để nghiên cứu thêm sản phẩm, chẳng hạn ETF vàng. Với tài sản mới, cần quy định rõ các tiêu chí về tính hợp pháp, khả năng định giá, thanh khoản và lưu ký.

Sau nâng hạng, khi dòng vốn đầu tư theo chỉ số tăng lên, nhu cầu phòng ngừa rủi ro danh mục của các tổ chức cũng sẽ lớn hơn. Thị trường có thể nghiên cứu bổ sung chứng quyền bán. Quỹ đầu tư bất động sản (REIT) cũng là một hướng đáng chú ý. Sản phẩm này có thể giúp nhà đầu tư tiếp cận tài sản tạo dòng tiền như văn phòng, kho bãi hoặc bất động sản khu công nghiệp, đồng thời giúp doanh nghiệp tái cơ cấu tài sản. Để phát triển REIT, cần làm rõ quy định về định giá, chuyển nhượng tài sản vào quỹ và có chính sách thuế tránh đánh trùng.

Về điều kiện chung, sản phẩm mới chỉ thành công khi có nhà tạo lập thị trường đủ mạnh để bảo đảm thanh khoản ngay từ đầu, kênh phân phối rộng qua ngân hàng và nền tảng số, cùng chính sách thuế khuyến khích nắm giữ dài hạn. Đối với sản phẩm phức tạp, công tác phổ biến kiến thức cho nhà đầu tư cần đi trước một bước. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong dự thảo Luật sẽ là công cụ quan trọng để đưa sản phẩm mới ra thị trường một cách an toàn.

PV: Xin cảm ơn ông!