Kết hợp ESG, Việt Nam có lợi thế cực lớn để hút dòng vốn toàn cầu

Tại tọa đàm diễn ra chiều 11/6 tại Hà Nội, ông Aru David, Giám đốc khu vực, Tổ chức phi chính phủ ASSIST nhấn mạnh, các doanh nghiệp tại Việt Nam dù có quy mô nhỏ hay to cũng cần bắt đầu tích hợp các yếu tố ESG vào hoạt động.

Theo ông, các công ty cần sớm bắt tay vào chuẩn bị báo cáo phát triển bền vững. Đặt biệt với các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), báo cáo này không nhất thiết phải dài tới cả trăm trang như của các tập đoàn lớn mà có thể bắt đầu từ những nội dung ngắn gọn hoặc được công bố trực tiếp trên website của doanh nghiệp. Điều quan trọng là thông tin đưa ra phải có số liệu cụ thể, minh bạch và phản ánh đúng thực tế hoạt động của doanh nghiệp.

Thị trường đã thay đổi

Ông Aru David, Giám đốc khu vực ASSIST .

“Những nhà mua lớn không còn lựa chọn nhà cung cấp chỉ dựa trên chi phí, chất lượng và tốc độ, mà còn dựa trên hiệu quả thực hiện các tiêu chí bền vững”, ông Aru David cho biết.

Theo chuyên gia của tổ chức phi chính phủ có sứ mệnh thúc đẩy tiến bộ xã hội và phát triển bền vững, các quy định ESG toàn cầu mà doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý hiện nay bao gồm: Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU (CBAM), Chỉ thị báo cáo bền vững doanh nghiệp (CSRD), các quy định về lao động cưỡng bức, luật thẩm định trách nhiệm và yêu cầu truy xuất nguồn gốc chuỗi cung ứng.

Ông Aru David nêu quan điểm, Việt Nam đang ở vị thế chiến lược để trở thành trung tâm sản xuất bền vững của thế kỷ XXI, nhờ hội tụ nhiều lợi thế quan trọng. Trong bối cảnh các doanh nghiệp toàn cầu đẩy mạnh chiến lược “Trung Quốc +1”, Việt Nam nổi lên như một điểm đến thay thế hàng đầu trong chuỗi cung ứng. Bên cạnh đó, hệ sinh thái thương mại rộng mở với các hiệp định như EVFTA và CPTPP giúp Việt Nam tiếp cận thuận lợi hơn các thị trường cao cấp. Cùng với đà phát triển nhanh của năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời và điện gió, Việt Nam có thêm nền tảng để đáp ứng yêu cầu sản xuất xanh và bền vững của các nhà mua hàng quốc tế.

“Nếu kết hợp thêm tiêu chuẩn ESG, Việt Nam sẽ có lợi thế cực lớn để trở thành trung tâm đầu tư toàn cầu”, ông nói.

Đồng quan điểm, ông Chu Việt Cường, đại diện Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương cũng nhận định, thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ với nhiều thay đổi mang tính cấu trúc trong hoạt động sản xuất và thương mại toàn cầu. Những biến động về địa chính trị, yêu cầu phát triển bền vững, các cam kết về giảm phát thải khí nhà kính cùng với xu hướng đa dạng hóa và tái cấu trúc chuỗi cung ứng đang tạo ra cả thách thức và cơ hội mới với cộng đồng doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, ESG không còn là một xu hướng mang tính khuyến khích mà đã trở thành một yêu cầu ngày càng phổ biến trong hoạt động lựa chọn các nhà cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia.

Đối với Việt Nam, đây vừa là thách thức nhưng cũng đồng thời là cơ hội quan trọng để các doanh nghiệp công nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, từng bước khẳng định vị thế trong mạng lưới sản xuất quốc tế.

Ông Chu Việt Cường, đại diện Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương.

“Trong những năm gần đây, Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư quốc tế và nhiều tập đoàn lớn trong các lĩnh vực như điện tử, cơ khí chế tạo, ô tô, thiết bị công nghiệp, năng lượng và công nghệ cao đang mở rộng hoạt động sản xuất tại Việt Nam. Đây cũng là cơ hội rất lớn để doanh nghiệp trong nước tham gia vào hệ sinh thái cung ứng của các tập đoàn này”, ông Cường nói.

5 thách thức lớn của doanh nghiệp Việt Nam

Theo ông Chu Việt Cường, để tận dụng cơ hội từ dòng vốn đầu tư quốc tế, doanh nghiệp cần chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị, đẩy mạnh chuyển đổi số, áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến và đặc biệt, từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn về ESG theo thông lệ quốc tế.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi chưa bao giờ là dễ dàng với các doanh nghiệp Việt. Như ông Aru David chỉ ra, doanh nghiệp đang đối mặt với 5 thách thức chính trong quá trình chuyển đổi theo hướng ESG.

Trước hết là tư duy xem ESG như một “chi phí tuân thủ” bắt buộc, thay vì nhìn nhận đây là một khoản đầu tư dài hạn giúp nâng cao năng lực cạnh tranh. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp còn thiếu đội ngũ chuyên gia nội bộ, không biết nên bắt đầu từ đâu và chưa có nhân sự đủ am hiểu để triển khai bài bản. Vấn đề nguồn lực cũng là rào cản đáng kể, nhất là khi doanh nghiệp cần vốn để đổi mới công nghệ, thay thế các dây chuyền sản xuất lạc hậu.

Ngoài ra, hệ sinh thái dữ liệu còn yếu khiến việc thu thập, đo lường và theo dõi phát thải carbon một cách liên tục gặp nhiều khó khăn. Khả năng tiếp cận năng lượng tái tạo cũng là một hạn chế.

Từ các thách thức trên, chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp Việt thực hiện chuyển đổi ESG theo lộ trình 5 bước. Bao gồm: Đánh giá thực trạng (Gap analysis); Cam kết của ban lãnh đạo (chủ doanh nghiệp phải hiểu và ủng hộ); Tập trung vào các vấn đề chính (năng lượng, lao động, chất thải, nước); Thu thập dữ liệu và lập báo cáo; Hợp tác với các tổ chức phi chính phủ hoặc hiệp hội.

Theo các chuyên gia, thực tế hiện nay, doanh nghiệp cần chủ động hơn trong tiếp cận các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp của Chính phủ, cũng như các tổ chức trong nước và quốc tế. Đơn cử như dự án ICEP (Chương trình Kinh tế Tuần hoàn Toàn diện) do Ủy ban Châu Âu tài trợ, EuroCham và ASSIST đang triển khai thực hiện, trong đó đào tạo và tư vấn miễn phí cho các SME của Việt Nam trong 3 lĩnh vực: thực phẩm & đồ uống, dệt may và bao bì. Dự án cũng hỗ trợ tiếp cận tài chính xanh và kết nối với thị trường Châu Âu.