Kết nối các 'ốc đảo' dữ liệu, xây dựng hệ thống dùng chung

Dữ liệu bị phân tán

Nghệ An đang bước vào chặng nước rút để hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai, một trong những hạ tầng dữ liệu quan trọng của quá trình chuyển đổi số.

Trên toàn bộ 130/130 xã, phường, hơn 4,1 triệu thửa đất đã được đo đạc, lập bản đồ địa chính dạng số. Tuy nhiên, mới hơn 2,2 triệu thửa được cập nhật vào cơ sở dữ liệu, còn hơn 1,8 triệu thửa chưa có dữ liệu trong hệ thống.

Xã Đại Huệ phối hợp với Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai Nam Đàn hỗ trợ nhân dân kê khai cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu, cấp đổi giấy chứng nhận, hoàn thiện hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai tại xóm 7 vào ngày nghỉ cuối tuần. Ảnh: Mai Hương

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh mới đây đã yêu cầu các xã, phường tiếp tục tập trung cao độ, xác định xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai là nhiệm vụ cấp bách, quan trọng. Chính quyền cơ sở phải phát huy vai trò trực tiếp, tăng cường tuyên truyền, huy động người dân cung cấp giấy tờ, kê khai và phối hợp hoàn thiện thông tin nhằm đảm bảo tiến độ.

Theo Kế hoạch của UBND tỉnh Nghệ An, công tác đo đạc, lập hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai được triển khai trong 9 tháng, từ ngày 1/4 đến hết ngày 31/12/2026.

Tháng 10 là mốc hoàn thành việc tạo lập dữ liệu; 2 tháng cuối năm dành cho rà soát, chuẩn hóa, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”. Yêu cầu đặt ra là xây dựng dữ liệu cả tại những khu vực chưa có cơ sở dữ liệu và cấp mã định danh duy nhất cho 100% thửa đất.

Luật Dữ liệu năm 2024 xác định dữ liệu là tài nguyên. Với Nghệ An, cơ sở dữ liệu đất đai là một mảnh ghép quan trọng trong hệ thống dữ liệu đang từng bước được hình thành. Những năm qua, nhiều nền tảng số, hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã được xây dựng, phục vụ lãnh đạo, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính và phát triển kinh tế - xã hội.

Cán bộ Công an xã Mường Xén kiểm tra, cập nhật thông tin cư trú của công dân, góp phần chuẩn hóa dữ liệu trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Ảnh: Đ.T

Dữ liệu dân cư được kết nối, khai thác thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Đề án 06, phục vụ xác thực điện tử, giải quyết thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công trực tuyến.

Dữ liệu doanh nghiệp được khai thác từ hệ thống đăng ký doanh nghiệp cùng các hệ thống về đầu tư, thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội. Trong giáo dục, phần lớn trường học đã ứng dụng các phần mềm quản lý và từng bước kết nối dữ liệu ngành.

Trong lĩnh vực y tế, các cơ sở khám, chữa bệnh đã ứng dụng hệ thống quản lý, từng bước kết nối dữ liệu khám chữa bệnh, bảo hiểm y tế và hồ sơ sức khỏe điện tử.

Cổng thông tin Y tế số Nghệ An. Ảnh: Thành Duy

Tháng 3 vừa qua, Sở Y tế đã khai trương Cổng thông tin Y tế số Nghệ An tại địa chỉ: https://yteso.nghean.gov.vn. Giám đốc Sở Y tế Lê Thị Hoài Chung tại sự kiện này cho biết, việc khai trương cổng thông tin là bước chuyển quan trọng trong đổi mới phương thức quản lý và phục vụ người dân; ngành tập trung vận hành đồng bộ các nền tảng số, từng bước kết nối, liên thông dữ liệu, nâng cao tính minh bạch và tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận dịch vụ y tế.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch ra mắt Cổng Cơ sở dữ liệu ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại địa chỉ https://csdlvhttdl.nghean.gov.vn vào tháng 6/2026.

Cổng Cơ sở dữ liệu ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Ảnh: Thành Duy

Các ngành Công thương; Nông nghiệp và Môi trường; Khoa học và Công nghệ cũng đã và đang xây dựng, cập nhật, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Cùng với đó là dữ liệu cán bộ, công chức, viên chức phục vụ quản lý tổ chức bộ máy, biên chế, đánh giá và phát triển nguồn nhân lực.

Những cơ sở dữ liệu đang được hình thành ở từng lĩnh vực là những mảnh ghép quan trọng. Tuy nhiên, giữa tiềm năng và khả năng khai thác vẫn còn khoảng cách. Nhiều sở, ngành đã xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành nhưng dữ liệu vẫn phân tán trên nhiều hệ thống.

Chuẩn dữ liệu, cấu trúc thông tin và phương thức quản trị chưa hoàn toàn thống nhất; việc chia sẻ liên ngành còn hạn chế. Tình trạng dữ liệu bị “cát cứ” làm giảm giá trị của nguồn tài nguyên này.

Giải bài toán kết nối

Cách điều hành dựa chủ yếu vào các báo cáo định kỳ ngày càng bộc lộ độ trễ, trong khi nền hành chính hiện đại cần chuyển dần sang điều hành dựa trên dữ liệu.

Nhu cầu này càng rõ khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp với 130 xã, phường. Phương thức trao đổi thông tin, phối hợp công việc và quản trị dữ liệu phải thay đổi theo hướng thông suốt, kịp thời, đồng bộ.

Các đồng chí lãnh đạo Bộ Y tế và tỉnh nghe giới thiệu về chuyển đổi số của ngành Y tế Nghệ An. Ảnh: Thành Duy

Với gần 4 triệu dân, Nghệ An sở hữu khối lượng dữ liệu rất lớn trên nhiều lĩnh vực. Sự phát triển của thương mại điện tử, thanh toán số, dịch vụ số và trí tuệ nhân tạo tiếp tục làm gia tăng nhu cầu thu thập, lưu trữ, phân tích và khai thác dữ liệu.

Nếu được tổ chức hiệu quả, đây có thể trở thành nguồn lực thúc đẩy kinh tế số, hỗ trợ doanh nghiệp và các nhóm khởi nghiệp phát triển sản phẩm, dịch vụ mới.

Nghệ An là 1 trong 10 địa phương có tỷ trọng giá trị tăng thêm kinh tế số trong GRDP cao nhất năm 2025. Số liệu Cục Thống kê (Bộ Tài chính). Đồ họa: Thành Duy

Do đó, bài toán đặt ra là phá bỏ những “ốc đảo dữ liệu”, bảo đảm dữ liệu được tạo lập tại nguồn, cập nhật thường xuyên, chuẩn hóa theo tiêu chuẩn thống nhất và có thể kết nối, chia sẻ.

Trên cơ sở đó, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải đã giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì xây dựng Trung tâm Dữ liệu tỉnh và Kho dữ liệu dùng chung, hướng tới phục vụ chính quyền địa phương 2 cấp, nâng cao năng lực điều hành, tạo nền tảng cho chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Trung tâm giám sát điều hành thông minh (IOC) tỉnh. Ảnh: CSCC

Mới đây, trên cơ sở tham mưu của Sở Khoa học và Công nghệ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Văn Thành đã thống nhất định hướng xây dựng Trung tâm Dữ liệu tỉnh và Kho dữ liệu dùng chung theo 2 giai đoạn.

Giai đoạn 2026 - 2028, tỉnh thuê dịch vụ công nghệ thông tin để hình thành hạ tầng số dùng chung, Kho dữ liệu dùng chung, nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu và các công cụ phục vụ quản trị, khai thác dữ liệu.

Giai đoạn 2028 - 2030, Nghệ An từng bước đầu tư Trung tâm Dữ liệu hiện đại, đồng bộ, có khả năng mở rộng và kết nối với hạ tầng dữ liệu quốc gia, hướng tới huy động các nguồn lực theo phương thức đối tác công tư.

Trung tâm dữ liệu (Data Center) là một cơ sở vật lý tập trung, chứa hàng nghìn máy chủ và thiết bị mạng để xử lý, lưu trữ và bảo vệ dữ liệu. Ảnh: VNPT

Cách tiếp cận của Nghệ An cho thấy tỉnh đang nhìn dữ liệu như một hạ tầng phát triển, thay vì chỉ là công cụ phục vụ quản lý hành chính. Việc xây dựng Trung tâm Dữ liệu và Kho dữ liệu dùng chung, đồng thời kế thừa các hệ thống đã có, tạo tiền đề hình thành một kiến trúc dữ liệu thống nhất, trong đó dữ liệu được tổ chức như một nguồn lực có khả năng tái sử dụng và tạo giá trị.

Về lâu dài, đây không chỉ là câu chuyện của chuyển đổi số mà là bước chuẩn bị năng lực quản trị và năng lực cạnh tranh mới, quyết định khả năng Nghệ An phân bổ nguồn lực, thu hút đầu tư và thích ứng với một nền kinh tế ngày càng dựa trên dữ liệu.