Kết nối không gian di sản
Nằm tại xã Thuận Lợi, Di tích Két nước - Địa điểm Mỹ - ngụy sát hại đồng bào Làng 2 Đồn điền cao su Thuận Lợi năm 1965 (gọi tắt là Di tích Két nước) xây dựng cuối thập niên 20 của thế kỷ XX. Di tích là công trình hạ tầng kỹ thuật cấp nước hoàn chỉnh (cao 12,1m, bồn chứa gần 200m³) phục vụ Nhà Chủ nhất và các làng công nhân. Công trình vừa là chứng tích vật chất về đời sống lao động của phu cao su thời thuộc địa vừa ghi dấu sự kiện (ngày 10 đến 15-6-1965) bom đạn đánh sập bồn chứa nước, gây ra cái chết thương tâm cho đồng bào Làng 2.
Cách Di tích Két nước chỉ 4km là Di tích lịch sử cấp quốc gia Địa điểm thành lập Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng ở Phú Riềng (Phú Riềng Đỏ). Đây là nơi ra đời của Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng đầu tiên ở Đông Nam Bộ, dẫn dắt cuộc bãi công lớn của 5 ngàn công nhân đầu năm 1930. Phú Riềng Đỏ hiện có quy mô hơn 4,4 ngàn m², gồm tượng đài, bia đá, nhà truyền thống và các hạng mục có liên quan.
Hai di tích này không phải là những địa điểm lịch sử tồn tại độc lập, tách rời mà đây là những thành tố thuộc cùng một không gian lịch sử hình thành và phát triển của hệ thống đồn điền cao su Phú Riềng - Thuận Lợi trước đây.
Hiện nay, Di tích Két nước bị nứt vỡ, thủng đáy do bom đạn, đang cần được nghiên cứu, lập phương án gia cố, bảo quản và lắp đặt mái che bảo vệ nhằm hạn chế nguy cơ tiếp tục xuống cấp. Trong khi đó, Di tích Phú Riềng Đỏ chưa khai thác hết tiềm năng kết nối liên hoàn. Việc đặt các di tích này trong một quần thể không gian lịch sử thống nhất sẽ giúp tái hiện trọn vẹn câu chuyện truyền thống cách mạng của vùng đất Đồng Nai.
Theo UBND xã Thuận Lợi, việc lập quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Cụm di tích lịch sử quốc gia Phú Riềng Đỏ và các di tích liên quan (Két nước và Nhà Chủ nhất) là cần thiết nhằm bảo đảm tính toàn vẹn của không gian lịch sử, bảo tồn và phát huy đồng bộ giá trị của từng di tích cũng như giá trị tổng thể của quần thể. Qua đó, kết nối các tuyến tham quan du lịch về nguồn trên địa bàn xã, nâng cao hiệu quả giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.
