Kết nối liên thông quản lý ngân sách nhà nước minh bạch, hiệu quả

Chiều 27/7, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp, cho ý kiến về Dự án Luật NSNN (hợp nhất).

Trình bày Tờ trình của Chính phủ về Định hướng xây dựng Dự án Luật NSNN (hợp nhất), Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự án luật được xây dựng nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng của Đảng, Nhà nước. Đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Phân cấp nguồn thu giữa ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương đảm bảo công bằng, công khai, minh bạch, thúc đẩy vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương, tính chủ động của ngân sách địa phương; thực hiện hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội trong phân bổ, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực NSNN để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp.

Tiếp tục phân định trách nhiệm, quyền hạn giữa Trung ương và địa phương, gắn với quyền và trách nhiệm của từng cấp theo phương châm cấp nào thực hiện hiệu quả, kịp thời nhất thì giao cho cấp đó thực hiện.

Dự án luật tiếp tục thực hiện phân cấp, phân quyền cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp trong công tác điều hành NSNN hằng năm, kế hoạch tài chính, đầu tư công 5 năm đã được Quốc hội, Hội đồng nhân dân thông qua; trong việc ban hành cơ chế, chính sách thu, chi NSNN, đầu tư công.

Quang cảnh phiên họp.

Cắt giảm, đơn giản thủ tục trong quy trình lập, giao dự toán chi NSNN, kế hoạch đầu tư công, đảm bảo đồng bộ, thống nhất, phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy, công khai, minh bạch và tăng cường trách nhiệm giải trình của đơn vị sử dụng ngân sách.

Hoàn thiện quy định về lập kế hoạch tài chính, kế hoạch đầu tư công 5 năm nhằm thực hiện các mục tiêu kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm của quốc gia, ngành, lĩnh vực và địa phương; định hướng cân đối, huy động, sử dụng có hiệu quả nguồn lực tài chính công, NSNN, kiểm soát bội chi NSNN và nợ công; phân bổ, sử dụng nguồn NSNN cho đầu tư công, phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực, gắn với đánh giá hiệu quả kinh tế xã hội trong đầu tư công. Nâng cao hiệu quả sử dụng NSNN và kỷ luật tài khóa.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên họp.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý NSNN; xây dựng hệ thống công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về NSNN thống nhất, kết nối liên thông phục vụ quản lý NSNN công khai, minh bạch.

Đảm bảo vai trò giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, các cơ quan kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, cơ quan Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và người dân đối với NSNN, hoạt động đầu tư công.

Luật này quy định về lập, chấp hành, kiểm toán, quyết toán, công khai, giám sát NSNN; quản lý nhà nước về đầu tư công; nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan trong lĩnh vực NSNN và hoạt động đầu tư công.

Dự thảo Luật NSNN (hợp nhất) cơ bản kế thừa kết cấu và bố cục của Luật Ngân sách nhà nước năm 2025, bao gồm 10 chương, 107 điều. Theo đó, các nội dung của Luật Đầu tư công được đưa vào các chương, điều, khoản tương ứng của dự thảo Luật, các nội dung mang tính đặc thù về chương trình, dự án đầu tư công được quy định tại chương riêng.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình của Chính phủ tại phiên họp,

Báo cáo tóm tắt ý kiến về định hướng xây dựng Dự án Luật NSNN (hợp nhất), Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính (UBKTTC) Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực UBKTTC cơ bản nhất trí việc tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm vào kế hoạch tài chính 5 năm; chủ trương thống nhất quy trình phân bổ và giao dự toán chi NSNN với việc giao kế hoạch đầu tư công hằng năm; chủ trương ban hành một nghị quyết chung về tiêu chí, định mức phân bổ NSNN, đồng bộ giữa phân bổ chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên.

Bên cạnh đó, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về tích hợp kế hoạch tài chính và kế hoạch đầu tư công 5 năm; quy trình phân bổ, giao và quản lý dự toán chi đầu tư công hằng năm sau khi hợp nhất. Đồng thời làm rõ các nội dung áp dụng thống nhất và các nội dung cần quy định riêng trong nghị quyết về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ NSNN.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo tại phiên họp.

Về một số nội dung sửa đổi, bổ sung, dự thảo luật đề xuất quy định cho phép phân bổ, sử dụng số tăng thu trong quá trình chấp hành NSNN. Đa số ý kiến trong Thường trực Ủy ban UBKTTC nhất trí việc giao Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp được phân bổ, sử dụng số tăng thu trong quá trình chấp hành ngân sách là thống nhất với thẩm quyền quyết định theo quy định hiện hành. Đồng thời bảo đảm chủ động, sớm sử dụng nguồn tăng thu, tiết kiệm chi đã có chắc chắn để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn NSNN.

Một số ý kiến đề nghị cân nhắc, vì quy định này có thể làm giảm động lực nâng cao chất lượng công tác lập dự toán thu NSNN, tạo tâm lý xây dựng dự toán theo hướng thận trọng quá mức để phát sinh nguồn tăng thu trong quá điều hành ngân sách, làm giảm chất lượng và tính chính xác của công tác lập dự toán.

Các đại biểu dự phiên họp.

Về sử dụng dự phòng ngân sách, quỹ dự trữ tài chính, tại khoản 2 Điều 11 và Điều 12 của dự thảo luật bổ sung quỹ dự trữ, quỹ tài chính được sử dụng để ứng phó, khắc phục tình trạng khẩn cấp vì lợi ích quốc gia, dân tộc, ổn định kinh tế vĩ mô.

Thường trực UBKTTC cho rằng, việc bổ sung các nhiệm vụ ứng phó, khắc phục tình trạng khẩn cấp vì lợi ích quốc gia, dân tộc, ổn định kinh tế vĩ mô nhằm chủ động trong điều hành, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, ứng phó kịp thời các tình huống phát sinh, đồng thời tạo sự linh hoạt trong huy động nguồn lực tài chính để xử lý các nhiệm 4 vụ cấp bách. Do vậy, nhất trí với đề xuất của Chính phủ.

Về cơ chế kiểm soát, đánh giá hiệu quả đầu tư công, Thường trực UBKTTC cho rằng, đây là nội dung mới quan trọng nhằm thể chế hóa chủ trương, định hướng theo Kết luận số 18-KL/TW. Tuy nhiên, dự thảo chỉ quy định chung nội dung phải đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội, chưa quy định tiêu chí, nguyên tắc đánh giá. Do đó, đề nghị nghiên cứu hoàn thiện theo hướng quy định rõ hơn về hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư đối với dự án đầu tư; trách nhiệm của cơ quan trong việc bảo đảm hiệu quả đầu tư; cơ chế đánh giá sau khi dự án hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng và công khai kết quả đánh giá; trách nhiệm đối với các trường hợp dự án không đạt mục tiêu hoặc hiệu quả thấp.