Kết nối thanh toán, mở rộng sức mua

Toàn cảnh hội thảo. (Ảnh: Lan Anh)

Thanh toán xuyên biên giới qua mã QR đang mở thêm cơ hội thúc đẩy bán lẻ, du lịch và dịch vụ. Khi du khách có thể sử dụng ứng dụng quen thuộc để chi trả tại Việt Nam, lợi ích không chỉ nằm ở sự thuận tiện, mà còn ở khả năng đưa dòng chi tiêu đến nhiều cửa hàng, hộ kinh doanh.

Mở rộng cơ hội từ kết nối

Một du khách quốc tế có thể dùng ứng dụng thanh toán tại quê nhà để chi trả ở khách sạn, nhà hàng hay cửa hàng tại Việt Nam. Ở chiều ngược lại, người Việt Nam ra nước ngoài có thêm lựa chọn thanh toán bằng ứng dụng ngân hàng, ví điện tử của mình. Trải nghiệm tưởng như đơn giản ấy đòi hỏi sự liên thông giữa hạ tầng thanh toán, ngân hàng, tổ chức chuyển mạch và các bên tham gia của hai nền kinh tế.

Đối với bán lẻ và du lịch, sự thuận tiện ở khâu thanh toán có ý nghĩa thiết thực. Khi khách hàng có thể sử dụng phương thức quen thuộc, rào cản trong chi trả giảm bớt, khoảng cách từ nhu cầu mua sắm đến quyết định chi tiền được rút ngắn. Với cửa hàng nhỏ, hộ kinh doanh, đây còn là cơ hội phục vụ khách quốc tế mà không gặp trở ngại về đầu tư thiết bị chấp nhận thẻ như trước.

Đó cũng là vấn đề được đặt ra tại Hội thảo “Thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới qua mã QR: Động lực mới cho bán lẻ và du lịch”, ngày 25/9 tại Hà Nội, do Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy phối hợp Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) và Công ty cổ phần Thanh toán quốc gia Việt Nam (NAPAS) tổ chức.

Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) Phạm Anh Tuấn phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: Lan Anh)

Theo Ngân hàng Nhà nước, đến hết năm 2025, gần 89% người dân Việt Nam từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch tại ngân hàng hoặc tổ chức được phép khác; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp hơn 28 lần GDP. Trong 8 tháng năm 2026, giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 34,56% về số lượng và 13,26% về giá trị so cùng kỳ. Riêng thanh toán qua mã QR đạt 311 triệu giao dịch, tăng 6,66%, giá trị đạt 274,2 nghìn tỷ đồng, tăng 25,85%.

Trên nền tảng đó, thanh toán QR xuyên biên giới đang ghi nhận những chuyển động tích cực. Theo NAPAS, trong 8 tháng qua, số lượng giao dịch của du khách Thái Lan, Lào và Campuchia tại Việt Nam tăng 8 lần, giá trị tăng 6 lần so cùng kỳ. Ở chiều ngược lại, giao dịch của người Việt Nam tại ba thị trường này tăng 5 lần về số lượng và 4 lần về giá trị.

Với Trung Quốc, NAPAS chính thức công bố dịch vụ qua kết nối với UPI vào tháng 12/2025, Alipay vào tháng 4/2026 và Weixin Pay vào tháng 8/2026. Đến tháng 8/2026, giao dịch của du khách Trung Quốc sử dụng ứng dụng thanh toán của Trung Quốc để quét mã VietQRGlobal tại Việt Nam tăng gấp 3 lần về số lượng và gấp 4 lần về giá trị so tháng 4/2026.

NAPAS cũng đã hoàn thành kết nối với Singapore cho cả hai chiều thanh toán. Riêng Hàn Quốc, dịch vụ cho khách hàng Hàn Quốc thanh toán tại Việt Nam đã hoàn tất và sẽ tiếp tục mở rộng chiều ngược lại. Như vậy, NAPAS đã hoàn thành triển khai kết nối thanh toán QR xuyên biên giới với 6 quốc gia trong khu vực và châu Á.

Lợi ích của kết nối còn thể hiện ở chi phí. Giao dịch được xử lý trực tiếp giữa hai đồng bản tệ thông qua hạ tầng quyết toán của các bên tham gia, góp phần giảm chi phí chuyển đổi ngoại tệ. Với điểm chấp nhận thanh toán, mức phí qua VietQRGlobal dự kiến khoảng 1,5% giá trị giao dịch, so mức 2,4 đến 3% của các loại thẻ quốc tế phát hành ngoài Việt Nam. Theo đó, chi phí có thể thấp hơn khoảng 37,5 đến 50%.

Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) nhấn mạnh thanh toán QR xuyên biên giới là một cấu phần của hạ tầng kinh tế số, hỗ trợ trực tiếp giao thương, du lịch và tiêu dùng. Những tiện ích tại từng điểm thanh toán, khi được nhân lên ở quy mô lớn, sẽ tạo nên các kết nối kinh tế thật sự. Mặc dù vậy, Việt Nam có hơn 2,5 triệu đơn vị chấp nhận thanh toán, nhưng mới khoảng 154.000 đơn vị đồng ý tiếp nhận thanh toán xuyên biên giới. Do vậy, mở rộng kết nối kỹ thuật cần đi cùng tăng độ phủ điểm chấp nhận và mức độ sử dụng thực tế.

Lấy hiệu quả làm thước đo

Tốc độ tăng trưởng giao dịch cho thấy tiềm năng nhưng mở rộng số thị trường kết nối chưa phải đích đến cuối cùng. Vấn đề là khách hàng sử dụng được dịch vụ ở đâu, với chi phí thế nào và quyền lợi được bảo vệ ra sao. Đối với bán lẻ, du lịch, hạ tầng chỉ phát huy giá trị khi hiện diện tại những nơi phát sinh nhu cầu chi tiêu.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: Lan Anh)

Phát biểu tại hội thảo, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng khẳng định: “Kết nối hạ tầng là điểm khởi đầu, còn kết nối kinh tế mới là mục tiêu cần hướng tới”. Theo đó, phát triển thanh toán bán lẻ xuyên biên giới cần gắn với hỗ trợ dòng chảy du lịch, bán lẻ, thương mại và dịch vụ; mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh tiếp cận khách hàng quốc tế.

“Câu chuyện hôm nay không chỉ là câu chuyện về một công nghệ hay một mã QR. Điều quan trọng hơn là làm thế nào để những kết nối thanh toán đó tạo ra giá trị thực cho nền kinh tế. Một khách du lịch quốc tế đến Việt Nam có thể sử dụng ứng dụng thanh toán quen thuộc của mình để chi trả tại khách sạn, nhà hàng, cửa hàng hay một hộ kinh doanh; một người Việt Nam khi ra nước ngoài có thể thanh toán thuận tiện bằng ứng dụng ngân hàng, ví điện tử của mình. Đằng sau những trải nghiệm rất đơn giản đó là sự kết nối giữa các hạ tầng thanh toán, các ngân hàng, tổ chức chuyển mạch và các chủ thể của hai nền kinh tế”, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh.

Từ đó, Phó Thống đốc đề nghị việc mở rộng kết nối phải xuất phát từ nhu cầu kinh tế thực, gắn với dòng chảy du lịch, thương mại, đầu tư và nhu cầu thanh toán giữa Việt Nam với từng quốc gia, vùng lãnh thổ. Đặc biệt, cần chuyển trọng tâm từ “kết nối được” sang “sử dụng được và sử dụng hiệu quả”. Thành công phải được đánh giá bằng mức độ sử dụng thực tế, độ phủ đơn vị chấp nhận thanh toán, chất lượng dịch vụ, chi phí và giá trị mang lại cho người dân, doanh nghiệp.

Từ định hướng này, mở rộng mạng lưới chấp nhận tại trung tâm thương mại, khu du lịch, nhà hàng, khách sạn, cửa hàng và hộ kinh doanh là nhiệm vụ thiết thực. Chính sách hỗ trợ điểm chấp nhận và tối ưu trải nghiệm người dùng cần được triển khai đồng bộ. Một kết nối thuận lợi về kỹ thuật cần tiếp tục được chuyển thành khả năng phục vụ thuận tiện trong hoạt động kinh doanh hằng ngày.

Phó Tổng Giám đốc NAPAS Nguyễn Đăng Hùng tham luận tại hội thảo. (Ảnh: Lan Anh)

Theo ông Nguyễn Đăng Hùng, Phó Tổng Giám đốc NAPAS, mô hình một kết nối nội địa mở ra nhiều thị trường quốc tế dựa trên năng lực hệ thống, chuẩn hóa tiêu chuẩn và chính sách kinh doanh. Hai mục tiêu cấp thiết tiếp theo là mở rộng điểm chấp nhận và thúc đẩy sử dụng dịch vụ.

“Cần phối hợp giữa ngân hàng, trung gian thanh toán và mạng lưới bán hàng để nhanh chóng mở rộng độ phủ chấp nhận thanh toán xuyên biên giới tại Việt Nam. Cùng với đó, các chiến dịch truyền thông và chương trình tiếp thị cần tăng nhận biết, kích hoạt nhu cầu, thúc đẩy tần suất sử dụng, qua đó gia tăng số lượng và giá trị giao dịch”, ông Nguyễn Đăng Hùng cho hay.

Song song với độ phủ là yêu cầu chuẩn hóa và phối hợp vận hành. Theo Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng, trải nghiệm đơn giản của khách hàng phải dựa trên cơ chế vận hành rõ ràng, an toàn, minh bạch và hiệu quả. Khi thanh toán vượt qua biên giới, sự tham gia của nhiều chủ thể, hệ thống và khuôn khổ pháp lý khiến quản trị trở nên phức tạp hơn. Bởi vậy, phòng, chống gian lận, rửa tiền, bảo vệ dữ liệu và bảo đảm thanh toán, quyết toán thông suốt phải được coi trọng.