Khai bút đầu xuân 2026: Lưu ý điều gì để có khởi đầu tốt đẹp cho việc học, việc làm?

Theo chuyên gia tử vi, phong thủy Chu Định Sơn - sáng lập viên Học quán Sơn Chu, khai bút đầu xuân là một phong tục đẹp gắn với truyền thống coi trọng chữ nghĩa và sự học. Đây không phải việc làm theo trào lưu, cũng không phải một nghi thức để cầu may theo nghĩa giản đơn.

Khai bút, xét cho đúng, là hành động mở đầu: Đặt nét chữ đầu tiên của năm mới như một cách xác lập lại tinh thần học tập, kỷ luật và mục tiêu phấn đấu. Vì thế, phong tục này có ý nghĩa rõ ràng với giới trí thức, người làm nghề tri thức, và đặc biệt phù hợp với học sinh – sinh viên: Bắt đầu năm mới bằng chữ nghĩa, bằng sự tập trung, và bằng một lời nhắc nghiêm túc với chính mình.

Trong truyền thống Á Đông, việc khai bút không chỉ là viết vài chữ đầu năm cho có lệ. Người xưa từng có những nghi thức khá chặt chẽ dành cho người mới bước vào con đường học hành, thường tổ chức vào dịp đầu xuân hoặc thời điểm nhập học. Nghi thức này được xây dựng theo một logic giáo dục rất rõ: trước khi học chữ phải học nề nếp; trước khi mong tiến bộ phải đặt lại thái độ; trước khi nói đến thành tựu phải biết kính trọng việc học và tôn trọng người dạy.

Vì vậy, trình tự thường bắt đầu từ những bước tưởng nhỏ nhưng không hề thừa. Chuyên gia Chu Định Sơn chia sẻ: Trước hết là chỉnh trang tác phong như quần áo gọn gàng, đầu tóc chỉn chu, dáng vẻ nghiêm túc. Ý nghĩa của bước này không nằm ở hình thức đẹp xấu, mà ở việc đưa người học vào trạng thái có kỷ luật ngay từ đầu.

Sau đó là bước rửa tay, lắng tâm, như một hành động tượng trưng để bỏ bớt tạp niệm, giúp tâm trí tập trung và sạch sẽ. Khi thân đã ngay ngắn, tâm đã yên, mới bước sang phần quan trọng hơn: thể hiện sự tôn kính đối với đạo học và thầy dạy. Có nơi thực hành nghi thức cúi lễ trước thầy, có nơi kết hợp với việc kính bái bậc tiên hiền như một cách nhắc rằng tri thức là con đường có truyền thừa, không phải chuyện tùy hứng.

Trong một số không gian nghi lễ, còn có những động tác mang tính biểu tượng nhằm khích lệ trí tuệ và chí hướng. Chẳng hạn, có nơi dùng chu sa điểm vào vùng giữa hai lông mày- ấn đường, gửi gắm ước nguyện khai trí, nhắc người học giữ tâm sáng và chí sáng.

Có nơi đánh trống để “minh chí”, nghĩa là nói rõ chí hướng, tạo khí thế học tập ngay từ đầu. Sau các phần ấy, mới tới nội dung cốt lõi: đặt bút viết nét chữ đầu tiên. Điểm đáng chú ý là người xưa thường lựa chọn những chữ mang ý nghĩa cho nhân cách và đường học, tiêu biểu như chữ “Nhân-人” để nhắc rằng học chữ trước hết là học làm người. Nhìn như vậy sẽ thấy: Nét bút mở đầu trong quan niệm truyền thống không phải một thao tác kỹ thuật, mà là một dấu mốc có tính tuyên ngôn cá nhân: từ đây chính thức bước vào một chu kỳ học hành mới, với thái độ nghiêm cẩn và có định hướng.

Chính vì coi trọng khởi đầu, nên trong dân gian xưa thường có thói quen chọn thời điểm tốt để khai bút. Việc chọn ngày giờ không nên hiểu theo hướng thần bí hóa, mà có thể nhìn như một phần của niềm tin rằng khởi đầu tốt đẹp tất kết quả sẽ tốt đẹp.

Con người khi có một mốc thời gian trang trọng sẽ dễ thu tâm, chuẩn bị, và cũng dễ giữ lời với chính mình hơn: Đã hẹn ngày, đã hẹn giờ, thì sẽ có động lực thực hiện nghiêm túc. Ở góc nhìn xã hội, việc chọn thời điểm tốt còn là một cách tôn trọng chữ nghĩa, tôn trọng sự học: năm mới mở đầu bằng việc liên quan đến tri thức, thì cả năm tự nhiên cũng được thuận lợi theo hướng nề nếp.

Với năm 2026 Bính Ngọ, chuyên gia Chu Định Sơn gợi ý có thể tham khảo hai thời điểm tốt để khai bút theo tinh thần khởi đầu hanh thông:

Ngày mùng 3 Tết (19/2 dương lịch), giờ Mão (5–7 giờ sáng).
Ngày mùng 4 Tết (20/2 dương lịch), giờ Dậu (17–19 giờ).

Tuy nhiên, thời điểm chỉ là điều kiện thuận. Giá trị thực của khai bút nằm ở cách thực hành: làm sao để nghi thức này thực sự giúp con người bước vào năm mới với tinh thần học tập và làm việc rõ ràng hơn.

Thứ nhất, tạo không gian gọn gàng và yên tĩnh. Một góc bàn sạch sẽ, đủ ánh sáng, ít bị xao động là đủ. Điều cần là sự tôn trọng: tôn trọng việc mình sắp viết, và tôn trọng chính lời hứa của mình khi đặt bút. Năm nay phương Đông Bắc chính là nơi do sao Văn Xương chủ quản, là lựa chọn tốt để tiến hành khai bút

Thứ hai, chọn nội dung khai bút ngắn gọn nhưng có ý nghĩa. Có thể viết một chữ chủ (Nhân, Tâm, Trí, Tín, Cần, Kỷ, Tĩnh…) hoặc một câu ngắn định hướng cho năm mới. Chữ hay câu được chọn nên gắn với mục tiêu thật: học hành đến nơi đến chốn, làm việc có kế hoạch, hoặc rèn một phẩm chất cụ thể. Tránh chọn chữ quá chung chung nếu bản thân không có ý định biến nó thành nguyên tắc hành động.

Thứ ba, nên có phần cam kết để khai bút không dừng ở nghi thức. Sau nét chữ đầu tiên, có thể viết thêm vài dòng mục tiêu đo được, đủ cụ thể để kiểm tra. Ví dụ: mỗi ngày dành một khoảng thời gian cố định để đọc và ghi chép; mỗi tuần hoàn thành một chủ đề học tập/nghiên cứu; mỗi tháng có một sản phẩm viết hoặc một bản tổng hợp hoàn chỉnh. Viết ít nhưng rõ. Rõ để thực hiện. Thực hiện đều mới tạo kết quả.

Thứ tư, coi khai bút là mở đầu cho cả một năm, không phải một khoảnh khắc. Nếu khai bút xong rồi bỏ đó, phong tục sẽ chỉ còn phần đẹp mắt. Nhưng nếu khai bút xong và duy trì được nề nếp tối thiểu (đọc, ghi, làm hàng ngày), thì nét bút đầu xuân sẽ trở thành điểm bắt đầu thật sự của cả một quá trình tích lũy.

“Khai bút đầu xuân, vì thế, là một phong tục vừa đẹp vừa thực tế: Đẹp ở chỗ nhắc con người tôn trọng chữ nghĩa và tôn trọng đạo học; thực tế ở chỗ giúp con người vào guồng ngay từ đầu năm. Năm mới, nếu có một điểm mở đầu đúng, thì nhịp học tập và làm việc sẽ dễ ổn định hơn, tâm thế cũng dễ bền bỉ hơn. Và đến cuối cùng, giá trị của khai bút không nằm ở nét chữ đầu tiên đẹp đến đâu, mà nằm ở những gì được viết tiếp, được học tiếp, và được làm tiếp trong suốt cả năm” - chuyên gia tử vi, phong thủy Chu Định Sơn nhấn mạnh.

THẢO HƯƠNG