Khai thác hiệu quả tiềm năng điện mặt trời mái nhà tại Hà Nội

Lắp đặt phù hợp sẽ tăng hiệu quả sử dụng Điện mặt trời mái nhà. (Ảnh: EVNHANOI cung cấp)

Tận dụng mái nhà, chủ động nguồn điện tại chỗ

Điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đang mở ra cơ hội tận dụng diện tích mái để tạo nguồn điện tại chỗ cho hộ gia đình, doanh nghiệp, cơ quan công sở và các công trình công cộng. Hiệu quả của hệ thống phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng điện ban ngày, diện tích mái, mức độ che bóng và công suất lắp đặt phù hợp.

Tấm pin mặt trời trên mái của trường Tiểu học Sơn Tây, Hà Nội. (Ảnh: EVNHANOI cung cấp)

Thực tế tại Trường tiểu học Sơn Tây (Hà Nội) cho thấy những hiệu quả bước đầu của mô hình này. Hệ thống điện mặt trời mái nhà được đưa vào vận hành từ tháng 9/2026. Theo bà Hà Thanh Hương, Hiệu trưởng nhà trường, so cùng kỳ năm trước, khi chưa lắp đặt hệ thống, chi phí tiền điện tháng 9 năm nay đã giảm khoảng 60%.

“Đây là tín hiệu tích cực đối với nhà trường, không chỉ giúp giảm chi phí vận hành mà còn tạo điều kiện để giáo viên và học sinh nâng cao ý thức sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả”, bà Hà Thanh Hương chia sẻ.

Bài học thực tế từ việc sử dụng năng lượng xanh tại trường học. (Ảnh: EVNHANOI cung cấp)

Không chỉ mang lại lợi ích về kinh tế, hệ thống điện mặt trời còn giúp học sinh có thêm cơ hội tiếp cận trực quan với năng lượng tái tạo, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, mức tiết kiệm tại mỗi công trình sẽ khác nhau, tùy thuộc quy mô hệ thống và nhu cầu sử dụng điện thực tế.

Bên cạnh trường học, điện mặt trời mái nhà cũng đang được nghiên cứu, triển khai tại các công trình hành chính công. Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã Phúc Thọ là một trong những công trình đang lắp đặt hệ thống này.

Hệ thống pin năng lượng mặt trời tại trụ sở Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã Phúc Thọ. (Ảnh: EVNHANOI)

Ông Lê Hồng Hưng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phúc Thọ cho biết, việc lựa chọn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ nhằm khai thác hiệu quả diện tích mái, chủ động một phần nguồn điện phục vụ hoạt động thường xuyên của cơ quan, đồng thời góp phần thực hành tiết kiệm điện và sử dụng năng lượng xanh.

Những mô hình trên cho thấy tiềm năng ứng dụng điện mặt trời mái nhà tại các công trình công cộng, nhất là những nơi có nhu cầu sử dụng điện lớn vào ban ngày như trường học, bệnh viện, văn phòng và cơ sở sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế vẫn cần được đánh giá trên cơ sở công suất lắp đặt, sản lượng phát điện, mức độ tự sử dụng và chi phí đầu tư của từng công trình.

Lựa chọn công suất phù hợp, bảo đảm an toàn vận hành

Để phát triển điện mặt trời mái nhà hiệu quả, việc lựa chọn công suất cần xuất phát từ nhu cầu tiêu thụ điện thực tế, thay vì chỉ căn cứ vào diện tích mái hoặc khả năng lắp đặt. Theo khuyến nghị của EVNHANOI, khách hàng nên rà soát dữ liệu tiêu thụ điện trong khoảng 6-12 tháng, xác định tỷ lệ sử dụng điện ban ngày để lựa chọn quy mô hệ thống phù hợp.

Quy mô lắp đặt tham khảo. (Ảnh: EVNHANOI cung cấp)

Một hệ thống có công suất quá lớn so nhu cầu có thể tạo ra lượng điện dư không được sử dụng trực tiếp, làm giảm hiệu quả đầu tư. Ngược lại, nếu công suất quá nhỏ, khách hàng có thể chưa khai thác hết tiềm năng của mái nhà. Vì vậy, phương án thiết kế cần tính đến đặc điểm phụ tải, điều kiện bức xạ mặt trời, hướng mái, độ che bóng và khả năng chịu lực của công trình.

Đối với những công trình có nhu cầu sử dụng điện vào buổi tối hoặc ngoài thời gian có nắng, khách hàng có thể cân nhắc lắp đặt hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS). Tuy nhiên, giải pháp này làm tăng chi phí đầu tư ban đầu nên cần được tính toán trên cơ sở nhu cầu và hiệu quả kinh tế của từng công trình.

Đáng chú ý, Nghị định số 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 sửa đổi, bổ sung một số quy định về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới đã mở rộng cơ chế bán sản lượng điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ lên lưới điện với tỷ lệ tối đa 50% theo quy định. Đây là cơ sở để khách hàng có thêm phương án khai thác nguồn điện, song ưu tiên vẫn là sử dụng trực tiếp điện sản xuất tại chỗ.

Bên cạnh hiệu quả đầu tư, an toàn điện và phòng cháy, chữa cháy là những yêu cầu cần được đặc biệt chú trọng. Khách hàng cần lựa chọn thiết bị có nguồn gốc rõ ràng, đơn vị khảo sát, thi công có kinh nghiệm; đồng thời kiểm tra khả năng chịu lực của mái, hệ thống bảo vệ điện, chống sét và tiếp địa. Việc lắp đặt cũng cần thực hiện đầy đủ thủ tục thông báo hoặc đăng ký theo quy định đối với từng trường hợp.

Đồng hành với khách hàng trong quá trình phát triển điện mặt trời mái nhà, EVNHANOI tăng cường cung cấp thông tin về cơ chế, chính sách, hướng dẫn kỹ thuật đấu nối, đo đếm và vận hành an toàn. Đồng thời, Tổng công ty đẩy mạnh truyền thông, giới thiệu các mô hình thực tế tại trường học, cơ quan công sở và cơ sở sản xuất, kinh doanh để người dân, doanh nghiệp có thêm cơ sở tham khảo trước khi quyết định đầu tư.

Khách hàng có nhu cầu tìm hiểu có thể liên hệ Công ty Điện lực trên địa bàn hoặc Tổng đài Chăm sóc khách hàng EVNHANOI qua số 19001288 hoặc 1558 để được hướng dẫn.

Với cách tiếp cận phù hợp từ khâu khảo sát, lựa chọn công suất đến vận hành, điện mặt trời mái nhà không chỉ góp phần giảm chi phí sử dụng điện mà còn khai thác hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo, hướng tới mục tiêu phát triển xanh và bền vững tại Thủ đô.