Khai thác nền 'kinh tế bạc'

“Thế hệ bạc” đang trở thành động lực tiêu dùng mạnh mẽ nhờ tài sản tích lũy và nhu cầu tận hưởng cuộc sống năng động. Ảnh: Mintel

Làn sóng bạc

Ngày 28/7 vừa qua, Hàn Quốc công bố tỷ lệ người dân từ 65 tuổi trở lên lần đầu tiên vượt quá 20%, kể từ khi bắt đầu theo dõi vào năm 2015. Điều này đồng nghĩa với việc quốc gia Đông Á này chính thức trở thành “xã hội siêu già”.

Cụ thể, theo Koreajoongang daily, Hàn Quốc có 10,72 triệu người cao tuổi, chiếm 20,7% dân số trong khi nhóm người từ 15 - 64 tuổi là 35,87 triệu người, chiếm 69,2% vào năm 2025.

Hiện nay, người nước ngoài chiếm 4,1% trong tổng dân số gần 52 triệu người tại Hàn Quốc. Sự gia tăng như vậy là do các trường đại học Hàn Quốc tuyển nhiều sinh viên quốc tế hơn và số lượng lao động nước ngoài thời vụ ngày càng tăng, đáp ứng nhu cầu thiếu hụt lao động.

Quay sang tại Nhật Bản, quốc gia đối mặt “cú sốc” dân số lớn nhất trong gần 60 năm. Japan Times trích dẫn số liệu của chính phủ Nhật Bản công bố ngày 29/7 mới đây, tính đến ngày 1/1/2026, dân số Nhật Bản chỉ còn 119,7 triệu người, giảm 917 nghìn người so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức giảm lớn nhất kể từ khi nước này bắt đầu thống kê năm 1968 và cũng là lần đầu tiên dân số Nhật Bản xuống dưới mốc 120 triệu kể từ năm 1984.

Ngân hàng Thế giới (WB) nhận định, với độ tuổi trung bình là 49,9, Nhật Bản là quốc gia có dân số già thứ hai thế giới sau Monaco. Trên thực tế, Nhật Bản trở thành “xã hội siêu già” vào 2007 khi tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên vượt mốc 21% tổng dân số, đánh dấu Nhật Bản là quốc gia đầu tiên trên thế giới đạt ngưỡng nhân khẩu học này.

Singapore cũng xác nhận nước này sẽ gia nhập hàng ngũ “xã hội siêu già” vào năm nay. Tân Hoa xã thông tin, Trung Quốc hiện cũng đối mặt với bước ngoặt nhân khẩu học chưa từng có khi số người từ 65 tuổi trở lên nhiều hơn số trẻ em dưới 14 tuổi. Tính đến tháng 11/2025, nhóm người từ 65 tuổi trở lên chiếm 15,87% tổng dân số khoảng 1,4 tỷ người của Trung Quốc, trong khi nhóm trẻ em từ 0 - 14 tuổi chỉ chiếm 15,25%.

Đánh thức tiềm năng

Trước làn sóng dân số già hóa, các quốc gia châu Á tìm cách thích ứng, xem thế hệ người cao tuổi là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, thay vì là gánh nặng cho hệ thống an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe và thị trường lao động.

“Nền kinh tế bạc” tác động đến nhiều lĩnh vực, từ giải trí, vận tải, thực phẩm, an ninh, chăm sóc sức khỏe cả thể chất lẫn tinh thần, nhà ở, dịch vụ dưỡng lão, bảo hiểm, dịch vụ kỹ thuật số... Họ không chỉ là một phần của lực lượng lao động mà là người hưởng lợi, người tiêu dùng và là động lực thúc đẩy các công ty phát triển các sản phẩm và dịch vụ chuyên biệt.

Ví như, Trung Quốc đặt mục tiêu thành lập khoảng 10 cụm công nghiệp sản phẩm phục vụ nền kinh tế người cao tuổi tại các khu vực chiến lược như Bắc Kinh - Thiên Tân - Hà Bắc, đồng bằng sông Dương Tử và khu vực vịnh lớn Quảng Đông - Hồng Kông - Macao. Trên các nền tảng mua sắm Taobao và T-mall, có 30 triệu người dùng trên 50 tuổi truy cập hằng tháng.

Equal Ocean dự báo, sức mua của người cao tuổi ở Trung Quốc có thể đạt 20.000 tỷ NDT (khoảng 3.000 tỷ USD), chiếm khoảng 10% GDP vào năm 2035, khi dân số trên 60 tuổi vượt qua con số 400 triệu người. Một trong những thị trường triển vọng nhất là dịch vụ chăm sóc sức khỏe và ứng dụng công nghệ.

Từ ngày 1/7/2026, Singapore chính thức nâng tuổi nghỉ hưu lên 64 (từ 63 tuổi trước đó) và tuổi tái tuyển dụng lao động lên 69 (từ 68 tuổi). Điều này tạo điều kiện cho người cao tuổi tiếp tục tham gia thị trường lao động, ổn định kinh tế, sẵn sàng chi tiêu, cũng như bù đắp thiếu hụt lao động. “Quốc đảo sư tử” đồng thời phát triển các chương trình du lịch, văn hóa và nghỉ dưỡng phù hợp với nhu cầu của người cao tuổi, tạo ra các cơ hội kinh doanh mới.

Tại châu Á, nhóm người trên 60 tuổi hiện khoảng 642 triệu người, cao gấp 3,5 lần so với châu Âu. Liên hợp quốc ước tính, thị trường “kinh tế bạc” châu Á - Thái Bình Dương đạt khoảng 4.600 tỷ USD vào năm ngoái.