Khám phá hệ thống chống gian lận 'không khoan nhượng' của kì thi đại học Trung Quốc

Kỳ thi quan trọng nhất của Trung Quốc, quyết định triển vọng nghề nghiệp tương lai của hàng chục triệu học sinh, được bảo mật ở mức độ chưa từng có. Ảnh: SCMP

Đến tháng 6, khi hơn 13 triệu học sinh Trung Quốc bước vào kỳ thi tuyển sinh đại học Cao khảo (Gaokao), cả xã hội gần như vận hành theo một “chế độ đặc biệt”. Máy bay được điều chỉnh lộ trình, công trường xây dựng tạm dừng hoạt động, còi xe bị hạn chế và lực lượng an ninh được triển khai dày đặc quanh các điểm thi.

Đằng sau kỳ thi được xem là “cánh cửa đổi đời” của hàng triệu thanh niên Trung Quốc là một hệ thống bảo vệ nghiêm ngặt tới mức nhiều chuyên gia ví như cơ chế bảo vệ bí mật quốc gia.

Kỳ thi quyết định tương lai của hàng triệu học sinh

Cao khảo, tên đầy đủ là Kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia Trung Quốc, được tổ chức lần đầu năm 1977 và hiện là kỳ thi có quy mô lớn hàng đầu thế giới.

Năm 2025, khoảng 13,35 triệu học sinh tham gia Cao khảo. Thí sinh phải vượt qua các môn chính như ngữ văn, toán và ngoại ngữ để giành cơ hội vào đại học.

Năm 2025, khoảng 13,35 triệu học sinh Trung Quốc tham gia Cao khảo. Ảnh: Tân Hoa Xã

Tại Trung Quốc, điểm số Cao khảo không chỉ quyết định cánh cửa vào các trường đại học hàng đầu mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới cơ hội nghề nghiệp, thu nhập và khả năng thăng tiến xã hội. Vì vậy, nhiều gia đình đầu tư rất lớn cho việc học thêm và luyện thi từ sớm.

Áp lực cạnh tranh khốc liệt khiến Gaokao thường được xem là một trong những kỳ thi khó nhất thế giới.

Đề thi được xếp vào diện “bí mật quốc gia”

Để bảo vệ tính công bằng của kỳ thi, Trung Quốc áp dụng hệ thống bảo mật đặc biệt đối với đề thi Cao khảo.

Theo báo cáo của tờ South China Morning Post, đề thi Cao khảo được xếp vào loại “bí mật quốc gia” và được xử lý theo một số quy trình an ninh nghiêm ngặt nhất thế giới.

Đề thi Cao khảo được xếp vào loại “bí mật quốc gia” và được xử lý theo một số quy trình an ninh nghiêm ngặt nhất thế giới. Ảnh: VCG

Quá trình ra đề diễn ra trong môi trường biệt lập, với hệ thống camera giám sát 24/7 và lực lượng an ninh thường trực. Nhiều địa điểm in đề được bố trí tại các cơ sở siêu bảo mật hoặc khu vực có kiểm soát đặc biệt, có thể là vùng núi xa xôi hẻo lánh hoặc thậm chí trong nhà tù, nhằm hạn chế tối đa nguy cơ rò rỉ thông tin.

Những người ra đề chỉ được phép liên lạc với gia đình bằng điện thoại cố định dưới sự giám sát chặt chẽ. Họ cũng không được phép kết nối internet trong suốt quá trình này để đảm bảo an ninh tuyệt đối.

Hầu hết các đề thi được in trong các nhà tù dưới sự cho phép của Bộ Giáo dục và Cục Quản lý Quốc gia về Bảo vệ Bí mật Nhà nước. Mỗi xưởng in đều được bảo vệ nghiêm ngặt bằng một loạt các biện pháp an ninh 24/24 như camera và bảo vệ.

Việc vận chuyển đề thi Cao khảo đến các trung tâm thi diễn ra dưới sự giám sát an ninh nghiêm ngặt. Ảnh: QQ.com

Sau khi hoàn tất in ấn, đề thi được vận chuyển dưới sự hộ tống của cảnh sát vũ trang. Các xe chở đề thi được gắn định vị GPS, giám sát bằng camera và áp dụng cơ chế niêm phong nhiều lớp. Các phương tiện và khu vực xung quanh dọc theo tuyến đường đến các trung tâm kiểm tra cũng được giám sát chặt chẽ.

Tại các điểm lưu trữ, việc tiếp cận đề thi thường yêu cầu nhiều cấp xác nhận và nhiều chìa khóa bảo mật khác nhau.

AI, drone và nhận diện khuôn mặt chống gian lận

Vào ngày thi, Trung Quốc triển khai mạng lưới chống gian lận quy mô lớn trên toàn quốc.

Các nhân viên đang lắp đặt hệ thống dò tìm không dây tại một địa điểm thi ở tỉnh Hà Nam, Trung Quốc. Ảnh: Reuters

Nhiều địa phương sử dụng cổng an ninh thông minh có khả năng phát hiện điện thoại, đồng hồ thông minh, tai nghe siêu nhỏ và các thiết bị điện tử khác.

Thí sinh còn phải trải qua các bước xác thực sinh trắc học như nhận diện khuôn mặt, quét vân tay hoặc kiểm tra mống mắt nhằm ngăn chặn tình trạng thi hộ.

Các sinh viên phải kiểm tra an ninh và chống gian lận trước khi bước vào phòng thi tại tỉnh Cát Lâm. Ảnh: Tân Hoa Xã

Đặc biệt, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ quan trọng trong hệ thống giám sát Cao khảo. Các camera AI và “hệ thống tuần tra thông minh” được lắp đặt tại phòng thi để theo dõi hành vi của thí sinh theo thời gian thực. Hệ thống có thể phát hiện những biểu hiện bất thường như liên tục quay đầu, nhìn ngang, thì thầm hoặc có cử động đáng ngờ.

Ngoài ra, thiết bị gây nhiễu sóng vô tuyến cũng được kích hoạt quanh điểm thi nhằm ngăn mọi hình thức liên lạc không dây.

Các giám thị đang theo dõi camera, kiếm tra các phòng thi tại một điểm trường ở Chiết Giang, miền đông Trung Quốc. Ảnh: Imaginechina

Theo Tân Hoa Xã, các nhà chức trách cũng triển khai máy bay không người lái và các đơn vị cảnh sát chuyên biệt như lực lượng Cảnh sát đặc nhiệm (SWAT) để giám sát các hoạt động khả nghi gần các địa điểm thi, phòng ngừa các hành vi gian lận công nghệ cao.

Gian lận thi cử có thể lĩnh án tù

Song song với công nghệ giám sát, Trung Quốc áp dụng các chế tài rất nghiêm khắc đối với hành vi gian lận thi cử.

Từ năm 2015, hành vi gian lận, tổ chức đường dây gian lận hoặc thi hộ trong các kỳ thi quốc gia đã bị xử lý hình sự. Người vi phạm có thể đối mặt mức án từ 3-7 năm tù, kèm theo tiền phạt, hủy kết quả thi và cấm tham gia các kỳ thi quốc gia trong nhiều năm.

Không chỉ thí sinh, giám thị và quan chức để xảy ra sai phạm cũng bị xử lý nghiêm.

Để bảo vệ tính công bằng của Cao khảo, Bắc Kinh đã triển khai một hệ thống an ninh đặc biệt: đề thi được quản lý như bí mật quốc gia, camera AI giám sát từng phòng thi, drone tuần tra trên không và gian lận có thể bị xử lý hình sự.

Trước mỗi mùa Cao khảo, cơ quan chức năng Trung Quốc còn mở các chiến dịch truy quét đường dây bán đáp án giả, phát tán tin đồn hoặc tổ chức gian lận thi cử trên mạng.

Với Trung Quốc, việc duy trì tính công bằng và độ tin cậy của Cao khảo được xem là ưu tiên hàng đầu, bởi đây không chỉ là một kỳ thi tuyển sinh mà còn là biểu tượng của cơ chế tuyển chọn dựa trên năng lực trong xã hội đông dân nhất thế giới.