Khẩn trương hoàn thiện hành lang pháp lý về lấn biển

Phát triển kinh tế biển đang là nhiệm vụ mang tầm chiến lược được Đảng ta đề ra trong Nghị quyết số 20-NQ/TW. Nghị quyết đặt mục tiêu thu nhập bình quân đầu người các tỉnh, thành phố ven biển cao hơn 1,2 - 1,3 lần bình quân cả nước. Ảnh: N.Lộc

Lấn biển đang trở thành xu hướng phát triển tại nhiều quốc gia trên thế giới, nhất là ở những nơi có nhu cầu mở rộng không gian đô thị và quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. 

Đơn cử, sân bay Kansai (Nhật Bản) được xây dựng ngoài biển Osaka từ năm 1987, sau 20 năm lên kế hoạch. Đây là một dự án khổng lồ và tốn kém, với tổng chi phí lên đến 14 tỷ USD vào thời điểm đó - tương đương gần 40 tỷ USD ngày nay. Hay như Singapore hiện lấn biển mạnh nhất thế giới, khoảng 25% (từ 580km2 ban đầu, hiện diện tích đã lên đến khoảng 730km2 và đang tiếp tục).

Đối với Việt Nam, một quốc gia có đường bờ biển dài nhưng quỹ đất tại nhiều khu vực đồng bằng ven biển còn hạn chế, việc lấn biển để tạo thêm không gian phát triển có sức hấp dẫn rất lớn. Đây cũng là động lực quan trọng góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai chữ số.

Vì vậy, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động lấn biển là yêu cầu thực tiễn, đồng thời tạo cơ sở để quản lý, kiểm soát và định hướng hoạt động này một cách chặt chẽ, bền vững.

Tuy nhiên, đi cùng với lấn biển, mở rộng không gian phát triển, cần lưu ý: hoạt động lấn biển có thể phá hủy hoặc làm suy giảm hệ sinh thái ven bờ; làm thay đổi quá trình bồi tụ. Đi cùng với đó là nguy cơ thiên tai có thể gia tăng; thậm chí có thể làm đảo lộn đời sống, sinh kế, phong tục, tập quán và không gian văn hóa của cộng đồng dân cư ven biển.

Do đó, để hoạt động này thực sự tạo động lực cho phát triển kinh tế, đi liền với bảo vệ môi trường, không làm tổn hại đến không gian biển, các cơ quan chức năng cần có đánh giá tác động, cũng như nghiên cứu kỹ các giải pháp để hạn chế các tác động tiêu cực từ các dự án, khu đô thị lấn biển.

Trước hết, cần xây dựng chiến lược và quy hoạch tổng thể về lấn biển ở phạm vi quốc gia. Trên cơ sở đó, xác định rõ khu vực được phép lấn biển, quy mô tối đa của từng vùng và giới hạn diện tích phù hợp. Khu vực lấn biển, nếu được xác định trong quy hoạch, phải được xem là một thành phần bắt buộc của hệ thống quy hoạch tổng thể. Quy mô, mật độ, chức năng sử dụng và mức độ khai thác phải được cân đối với khả năng chịu tải của môi trường và được cơ quan có thẩm quyền xem xét, điều phối thống nhất.

Đây cũng chính là định hướng được đề ra trong Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh; trong đó chỉ rõ: “Hoạt động lấn biển được thực hiện trên cơ sở quy hoạch, bảo đảm hài hoà giữa phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường, hệ sinh thái biển, ứng phó với biến đổi khí hậu”.

Việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động lấn biển sẽ tạo cơ sở để quản lý, kiểm soát và định hướng hoạt động này một cách chặt chẽ, bền vững. Ảnh: N.Lộc

Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh xác định nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, đó là khẩn trương rà soát, cập nhật, điều chỉnh Quy hoạch không gian biển quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, bảo đảm thống nhất, đồng bộ, kết nối giữa không gian đất liền, biển, vùng trời và các không gian phát triển mới; định hướng không gian phát triển đa tầng, đa ngành cho các vùng trọng điểm, các ngành, lĩnh vực biển.

Trên cơ sở quy hoạch được duyệt, các Bộ, ngành chức năng, các địa phương không cho phép hoạt động lấn biển phát triển tự phát, không giới hạn hoặc chỉ dựa trên đề xuất riêng lẻ của từng nhà đầu tư.

Đặc biệt, cần có cơ chế kiểm soát tổng thể ở cấp quốc gia và cấp vùng, bảo đảm sự thống nhất giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường, an ninh, quốc phòng và lợi ích cộng đồng.

Đồng thời, cần xây dựng một hệ thống quản lý và cơ sở dữ liệu thống nhất ở phạm vi quốc gia để theo dõi, dự báo, kiểm soát các dự án lấn biển; qua đó bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường, ổn định đời sống người dân và phát triển bền vững lâu dài.