Khẩn trương tháo gỡ 838 dự án tồn đọng

Ngày 13-5, Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) tổ chức hội nghị triển khai Chỉ thị 45/CT-UBND ngày 5-5-2026 của UBND TP HCM về việc tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng kéo dài. Hội nghị diễn ra ngay sau khi Sở Tài chính TP HCM đề nghị hiệp hội phối hợp thống kê, bổ sung danh mục các dự án đầu tư tư nhân và dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đang gặp khó khăn nhưng chưa nằm trong danh sách 838 dự án tồn đọng mà thành phố đã rà soát.

Nhiều tín hiệu tích cực

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, danh mục 838 khu đất, dự án không chỉ là những con số thống kê đơn thuần mà phản ánh một khối lượng tài sản rất lớn đang bị "đóng băng". Đáng chú ý là nhóm các dự án "đất vàng" thuộc nhóm 5, tức những khu đất chưa thể đưa vào sử dụng do vướng mắc pháp lý phức tạp.

Ông Châu cho rằng việc khơi thông các dự án này sẽ mang lại 3 giá trị cốt lõi cho thành phố và nền kinh tế. Thứ nhất sẽ tạo động lực tăng trưởng kinh tế. Khi các dự án quy mô lớn được tái khởi động sẽ góp phần kích thích đầu tư, tạo thêm nhiều việc làm cho lĩnh vực xây dựng, bất động sản và dịch vụ liên quan.

Thứ hai là chống lãng phí nguồn lực đất đai. Bởi, việc đưa những khu "đất vàng" đang bỏ hoang vào khai thác sẽ tạo thêm nguồn thu đáng kể cho ngân sách thông qua thuế, tiền sử dụng đất và các hoạt động kinh tế phát sinh.

Thứ ba là củng cố niềm tin của thị trường. Theo ông Châu, sự quyết liệt của chính quyền TP HCM trong tháo gỡ vướng mắc pháp lý sẽ giúp doanh nghiệp (DN) và nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài, thêm tin tưởng vào môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam.

Ông Châu nhận định việc tháo gỡ khó khăn cho 838 dự án, khu đất tồn đọng không chỉ là nhiệm vụ hành chính mà còn là bước chuyển quan trọng về tư duy quản lý và điều hành. Do đó, ông đề nghị các DN chủ động rà soát, thống kê đầy đủ tình trạng pháp lý của dự án, đặc biệt là các dự án có FDI và dự án đầu tư tư nhân chưa nằm trong danh sách rà soát trước đây.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Đồi - Phó Chủ tịch HoREA, kiêm Tổng Giám đốc Công ty CP Xây dựng và Thương mại Sài Gòn 9 - cho biết ông khá bất ngờ trước tốc độ giải quyết thủ tục hành chính của TP HCM thời gian gần đây. "Có những thủ tục giao đất trước đây kéo dài nhiều năm nhưng vừa qua khi DN trình hồ sơ lên Văn phòng UBND TP HCM thì chỉ trong khoảng 2 tuần đã được lãnh đạo thành phố ký giải quyết" - ông kể.

Dù việc xử lý các dự án tồn đọng không thể hoàn thành "một sớm một chiều" nhưng theo ông Đồi, nhiều dự án vướng mắc kéo dài từ giai đoạn 2015-2020 hiện đã bắt đầu được khơi thông. Riêng DN của ông, từ đầu năm 2026 đến nay đã tháo gỡ được 2 dự án. Ông nhận định đây là "thời điểm vàng" để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giúp DN tránh rơi vào tình trạng đình trệ.

Ông Lê Hoàng Châu phát biểu tại hội nghị triển khai Chỉ thị 45/CT-UBND ngày 5-5-2026 của UBND TP HCM

Thêm những kiến nghị từ thực tiễn

Là DN có nhiều năm làm nhà ở xã hội, ông Trương Anh Tuấn, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tư vấn - Thương mại - Dịch vụ Địa ốc Hoàng Quân, cho biết DN hiện có khoảng 50 dự án, trong đó khoảng 30 dự án đang gặp nhiều nút thắt, có dự án kéo dài 5 năm vẫn chưa thể xử lý dứt điểm.

Từ thực tế đó, ông Tuấn kiến nghị thành phố sớm tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế và quy trình vận hành. Đầu tiên, theo ông, cần quán triệt tinh thần phối hợp giữa các sở ngành với DN. Bởi, dù thành phố đã chỉ đạo quyết liệt và nhiều đơn vị đã vào cuộc, số lượng hồ sơ tồn đọng quá lớn khiến nhiều cơ quan rơi vào tình trạng quá tải. "Cần thực hiện nghiêm tinh thần "không hình sự hóa các quan hệ kinh tế" để cán bộ và DN yên tâm phối hợp xử lý hồ sơ" - ông Tuấn nêu ý kiến.

Kiến nghị thứ hai của ông là cần xác định rõ đầu mối tiếp nhận và xử lý kiến nghị. Theo ông Tuấn, với hàng trăm dự án tồn đọng hiện nay, thành phố cần một cơ quan điều phối đủ mạnh để theo dõi xuyên suốt. Ông đề xuất giao Sở Tài chính làm đầu mối chính. Khi DN gửi kiến nghị, cần chỉ định cụ thể cán bộ hoặc bộ phận phụ trách tại từng sở ngành liên quan như Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng, Sở Quy hoạch - Kiến trúc hay chính quyền địa phương để DN thuận tiện liên hệ, theo dõi tiến độ xử lý. "DN cam kết sẽ chủ động rà soát, phân loại từng nhóm vướng mắc theo đúng yêu cầu của thành phố để việc xử lý nhanh và hiệu quả hơn" - ông Tuấn nói.

Ngoài ra, lãnh đạo Địa ốc Hoàng Quân cho rằng cần sớm số hóa toàn bộ quy trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ. Việc này giúp cơ quan quản lý dễ theo dõi tiến độ, đồng thời hạn chế tình trạng hồ sơ luân chuyển kéo dài. Cuối cùng, ông kiến nghị cần quy định rõ thời hạn xử lý cho từng nhóm vấn đề để tránh tình trạng DN chờ đợi nhiều năm mà chưa có kết quả.

Trong khi đó, bà Nguyễn Nam Phương, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Lan Anh, chỉ ra vướng mắc lớn nhất hiện nay nằm ở nghĩa vụ tài chính và việc xác định tiền sử dụng đất. Bản thân DN của bà là một trong những đơn vị tiên phong đầu tư nhà ở xã hội và nhà ở cho người thu nhập thấp bằng 100% vốn tư nhân nhưng nhiều dự án vẫn bị đình trệ suốt nhiều năm. "Việc chậm xác định tiền sử dụng đất kéo dài 4-5 năm khiến DN gặp khó khăn nghiêm trọng, hoạt động kinh doanh thua lỗ liên tục. Có trường hợp cơ quan thuế tạm tính khoảng 24 tỉ đồng nhưng do vượt mốc 20 tỉ đồng nên hồ sơ phải thực hiện khảo sát lại và chuyển qua nhiều cơ quan khác nhau, khiến tiến độ tiếp tục bị kéo dài" - bà Phương dẫn chứng.

Ngoài ra, DN cũng gặp khó trong việc khấu trừ chi phí. Nhiều tuyến đường DN tự bỏ tiền đền bù, giải phóng mặt bằng và đầu tư hạ tầng nhưng giá trị thực tế lại không được khấu trừ tương xứng khi tính nghĩa vụ tài chính. "Khi thông báo thuế ban hành chậm, DN lại bị tính thêm tiền chậm nộp. Điều này khiến DN càng thêm áp lực và mất động lực đầu tư" - bà Phương nói.

Bà cũng cho rằng việc áp dụng phương pháp thặng dư trong định giá đất hiện chưa phản ánh sát thực tế thị trường. Trong khi giá trị đầu ra được tính theo giá thị trường, phần chi phí khấu trừ lại áp dụng theo khung giá nhà nước thấp hơn nhiều, dẫn đến thiếu hài hòa lợi ích giữa nhà nước và DN.

Ngoài ra, hiện công ty của bà có 4 dự án ở khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu đang gặp nhiều vướng mắc pháp lý và quy hoạch. Bà kiến nghị cơ quan chức năng sớm rà soát, tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm quy hoạch thống nhất và minh bạch để DN có thể tiếp tục triển khai các dự án nhà ở xã hội.